Đại sư Đặng Thông Trị và những thao thức của một Việt kiều luôn hướng về quê hương

Thuở còn là một sinh viên tại Pháp, dù ở đất khách quê người, vị sáng lập Aikido Việt Nam không ngừng thao thức về quê hương đất nước, nhất là về việc phát triển võ đạo để giáo dục một thế hệ trẻ lành mạnh từ thể xác đến tâm hồn bằng cách hướng dẫn họ đi theo con đường rèn luyện võ thuật.

Là một môn sinh Hàn Bái Đường, đang theo học Judo và Aikido tại nơi đất khách quê người, ông vẫn tham gia ý kiến với những người có trách nhiệm với Hàn Bái Đường tại Việt Nam (bài thứ I “bức thư tâm sự”, vũ thuật Hàn Bái Đường số 4) và trao đổi với các đồng hương Việt kiều khác về vấn đề này (bài thứ hai “bức thư tâm sự”, vũ thuật Hàn Bái Đường số 5).

Chúng tôi trích giới thiệu hai bức thư trên đây để ghi nhận tấm lòng của một Đại sư đối với quê hương đất nước.

Bức thư tâm sự (1)

Gởi : Anh Đặng Thông Trị

Tôi có được thơ của anh, không phải chỉ có một mình anh đã đưa ý kiến về việc cần phải xúc tiến mạnh phong trào ham chuộng vũ thuật trong đồng bào ta, mà cũng có nhiều bạn khác cũng khuyên chúng tôi như thế.

Theo anh, anh cho rằng sở dĩ Hàn Bái Đường (HBĐ), chưa được toàn thể đồng bào ủng hộ là do nơi sự HBĐ quá khiêm nhường, không hay phô trương, quá tử tế, rốt cuộc chỉ có lợi chút ít về tinh thần, nhưng lại là sự thiệt hại lớn cho toàn thể.

Tôi cũng nhìn nhận anh rất hữu lý.

Sở dĩ từ hơn 10 năm nay, HBĐ tiến chậm do nhiều duyên cớ:

Trước năm 1945, vì hoàn cảnh không thuận tiện; từ 1947, chúng tôi đã tự động tiến hành theo đường lối sẵn có. Nhờ sự cộng tác kỹ thuật của ông Tham Biện Phạm Đăng Cao hiện là tỉnh trưởng Cần Thơ, đệ nhị đẳng quyền sư Nhu Đạo, chúng tôi đã hấp thụ thêm kinh nghiệm và học tập về môn học thuật Judo. Nhờ vậy, một số ít đồng bào, nhất là đồng bào nghèo, ngoài chương trình HBĐ, được học tập môn vũ thuật hữu ích ấy, mà từ xưa chỉ giành cho hạng trưởng giả và phú hào.

Anh thử nghĩ, một gia đình bậc trung, như tiểu công chức, tư chức, nội việc lo cho có tiền học chữ, đủ ngất ngư, còn tiền đâu để cho con đi học thêm thứ vũ thuật trưởng giả ấy nữa. Nó làm hao hụt ngân quỹ gia đình hàng trăm bạc một tháng. Chúng tôi nhận thấy có bổn phận giúp đồng bào trong một phần nào.

Anh nói đến chỗ tiền học phí 20 đồng một tháng, nhẹ quá. Anh cho rằng vì vậy mà HBĐ, không làm sao có số tiền cất nổi một học trường khả dĩ có đủ chỗ nhận đông vũ sinh hơn, và đủ sức chi để nhờ nhiều vũ sư giúp sức, hoặc giúp đỡ một số vũ sinh xuất ngoại. Chúng tôi cũng biết như vậy, nhưng vì muốn cho đa số gia đình bậc trung và nghèo có thể hưởng được những sự hữu ích của vũ thuật. Đó là con đường mà HBĐ đã hoạch định từ hồi mới khởi xướng, nghĩa là từ đầu năm 1940.

Anh đã biết, thầy chúng tôi là ông Vũ Bá Oai đã dạy “không” chúng tôi và hiện nay vẫn tiếp tục chỉ dạy “không” cho các vũ sinh HBĐ, chúng tôi có bổn phận noi theo gương tốt của thầy: “Đem hết sở học ra chỉ dạy lại những bạn học sau chúng tôi, vì ích lợi chung chứ không vì tư lợi”.

Về vấn đề phô trương rình rang cho nhiều người biết, tôi nhận thấy anh nói rất đúng là: cử chỉ của chúng tôi có lợi về tinh thần mà có hại cho toàn thể. Vì mấy lớp vũ sinh mấy tháng sau này cho chúng tôi biết rằng họ có ý muốn gia nhập HBĐ từ lâu nhưng sợ tốn tiền học phí quá nhiều và lần lựa mãi đến bây giờ, nhờ đọc số “Vũ thuật” của HBĐ, họ mới nhất định xin học, và họ không dè rằng học phí chỉ có 20 đồng thôi và chính anh chị em này cũng yêu cầu chúng tôi nên đăng “điều kiện” xin học tập tại HBĐ và thời khoá biểu cho nhiều đồng bào khác được biết.

Chúng tôi hành động như vậy vì lương năng. Chúng tôi không vụ lợi và chúng tôi tự cấm mình không được lấy vũ thuật làm căn bản để mưu cầu hạnh phúc và nhất là lấy HBĐ làm căn cứ để mưu bả vinh hoa.

Chót hết, tôi cũng công nhận ý kiến của anh về khoảng “vì quá khiêm nhượng, không chịu phô trương nên chủ trương HBĐ nếu có hữu ích, không quảng bá được đến đa số đồng bào hưởng”.

Vậy bắt đầu từ khóa này, chúng tôi cho đăng điều kiện gia nhập và thời khoá biểu của HBĐ. Còn vấn đề học phí, chúng tôi sẽ dọ hỏi ý kiến phụ huynh vũ sinh rồi mới nhứt định.

Rất cảm ơn anh về ý kiến đã phát biểu và mong đợi tin tức của anh.

P.T.L.
Trích Việt Nam Giáo khoa Tập San số 4.

Bức thư tâm sự (2)

Gửi Anh Đặng Thông Trị, Paris.

Anh có gởi cho tôi bức thơ của một bạn đọc ở Paris. Tôi đọc kỹ, và nhận rằng anh ấy có nhiều ý kiến thiết thực lắm. Bức thư hơi dài, nhưng tôi chỉ trả lời mấy khoảng sau đây mà tôi thấy cần để giải thích cho anh bạn và nhiều độc giả yêu mến tờ “vũ thuật”.

1. Nhiều bài dịch chuyện ngoại quốc.
2. Rất ít bài học về vũ thuật.
3. Không có trang “Văn nghệ”.
4. Không có trang “Thể thao”.

Về điểm I, trong mỗi số báo, chúng tôi có trích dịch một vài câu chuyện ngoại quốc, có một hai bài không có ăn vào vấn đề “vũ thuật”.

Tại HBĐ, ngoài ý muốn phổ thông vũ thuật khắp đại chúng, chúng tôi rất chú trọng đến tinh thần và có thể nói là chúng tôi chăm chú đến tinh thần nhiều hơn. Là người Á- Đông, chúng tôi muốn: Một dân tộc mạnh do nơi tinh thần mạnh. Thanh thiếu niên nam nữ, nhựa sống còn đầy đủ, chỉ dạy vũ thuật là một điều cần ích. Nhưng huấn luyện tinh thần họ được cứng rắn ngay thẳng cũng là vấn đề quan yếu không kém.

Vì vậy, những bản dịch của chúng tôi đã lựa chọn để đăng lên đều có một ý nghĩa tinh thần. Ngoài ra, nó lại chứa đựng ngầm phương pháp huấn luyện của ngoại quốc mà chúng ta cần nhận lấy làm kinh nghiệm. Chắc các bạn đã đọc kỹ bài: “Ông già hiệp sĩ da đỏ”.

Về câu thứ II: vũ thuật là một môn học, vũ thuật cần đến công phu luyện tập, cần đến sự chỉ vẽ hằng ngày của những nhà mô phạm trong nghề, y như những môn khác, bạn không thể một ngày một bữa mà thực hành được. Dạy “tốc hành” là một cách làm tiền mà chúng tôi không chủ trương. Nội các bạn huấn luyện viên HBĐ có anh học trên 10 năm, anh chị nào kém nhất cũng đã học mỗi ngày, trừ ngày chúa nhựt, trên 3 năm mà vẫn còn thấy mình kém bề này, thiếu bề kia, thì học gấp rút bằng “con mắt đọc bài” sao được.

Vì lẽ đó mà chúng tôi viết bài học tập rất ít. Các bạn nhớ giùm cho số Vũ thuật ra mắt phần đông bạn đọc chưa biết qua vũ thuật, cần phải để thì giờ cho những đọc giả này nghiền ngẫm và tập dượt. Lần lần chúng tôi mới đưa ra nhiều bài học hơn và những bài học đó sẽ liên quan đến những bài đầu mà bạn đã được đọc và đã tập dượt kỹ lưỡng. Chúng tôi muốn các bạn đi từ từ từng bước một, nhưng bước nào chắc chắn bước ấy, người nào có chí cố gắng, có công khổ luyện, chắc chắn sẽ thành công.

Điểm thứ III: là điểm Văn nghệ. Thú thật với anh, quả thật chúng tôi rất kém về văn nghệ, nhứt là loại thi-phú. Tôi phải nói loại thi-phú vì trong thơ anh bạn của anh, có nhắc lại hai bài thơ đăng trong số 1 “Vũ thuật”. Đã kém về thi tài, chúng tôi lại rất ghét lời thơ ủy mị, than mây khóc gió mà đa số thơ gửi đến đăng đều là loại thơ này. Vả lại, văn thơ đã được các báo hằng ngày, hằng tuần tiếp đón nồng hậu và đăng lên trịnh trọng.

Lại nữa, chúng tôi giành số trang đề phụng sự ý muốn của bạn đọc chuộng Vũ thuật. Nhưng tôi cũng xin hẹn, không bỏ qua dịp nào nếu có những bài thơ hay và đúng tôn chỉ, sẽ đăng lên để các bạn đọc cùng đọc.

Và chót hết nói về trang Thể thao, đa số anh chị em huấn luyện viên và vũ sinh đều biết chơi thể thao. Nhưng chúng tôi làm chuyện thừa nếu chúng tôi ra trang thể thao. Một tháng mới ra một kỳ, trang thể thao của chúng tôi sẽ cũ rích và vì số trang có hạn, mà vấn đề thể thao không phải viết vài hàng là đủ. Nhất là các bạn đồng nghiệp hằng ngày của chúng tôi đã đăng rất đầy đủ vấn đề này.

Như vậy, chúng tôi thấy cần để những trang giấy ấy để đăng bài về vũ thuật hoặc khảo cứu khoa học là hơn.

Bức thơ hơi dài, xin hẹn anh đến kỳ sau.