1. Xây dựng đạo đường Aikido (1960).
Năm 1958, Võ sư Đặng Thông Trị từ Pháp về Việt Nam sau gần mười năm du học. Lập tức, ông hăm hở bắt tay vào việc xây dựng phong trào Aikido Việt Nam. Ông được sự hổ trợ từ nhiều hướng, mà chính yếu nhất có lẽ là từ bác sĩ Nguyễn Anh Tài, anh rể của Võ sư.
Mà bác sĩ Nguyễn Anh Tài lại là một trong những cột trụ của Võ phái Hàn Bái Đường, do Đại sư Vũ Bá Oai chủ trì vào thời điểm đó (thập niên 50, thế kỷ trước). Do đó, một trong những nơi tiếp nhận Aikido đầu tiên chính là sân tập Hàn Bái Đường. Đại sư Vũ Bá Oai, cũng như các đại đồ đệ của ông là những người có đầu óc thoáng mở; trước đây với Võ sư Phạm Đăng Cao và môn Nhu Đạo, họ đã tiếp đón và tiếp nhận (xem báo “Vũ Thuật” của Hàn Bái Đường, 1952…), thì giờ đây, họ cũng rộng tay đón tiếp môn Aikido của một cựu thành viên Hàn Bái Đường vừa vinh quy bái tổ.
Đó là nói về mặt tinh thần thượng võ và hào khí vũ lâm, còn về chuyện kinh tế thì Võ sư Đặng Thông Trị dù sao cũng phải tự mình lo liệu, xoay xở.
Nhờ quảng giao, qua các tiếp xúc, trao đổi, vận động Võ sư được dành cho một căn hộ ở lầu tòa nhà số 94 Phan Thanh Giản (nay là Điện Biên Phủ) và phần sân thượng sát trên, vốn được dự trù làm vườn hoa trên không bởi chủ nhân, bà nghị Thoa, thời đệ nhất cộng hòa.
Trong khi chưa tìm được một địa điểm vừa ý, võ sư Đặng Thông Trị bèn biến sân thượng với các giàn pergolas thành một sân tập tạm bợ, với các vật liệu nhẹ do bạn bè và thân hữu hổ trợ.
Và lực lượng lao động cũng nhờ vào các đệ tử trẻ của ông. Trong số đó có chàng thanh niên Bùi Duy Cảnh năm đó vừa tròn 20 cái xuân xanh. Những chuyến xe GMC từ Phan Thanh Giản ra cầu Bình Lợi, cây gổ được chất lên và xe lại quay đầu về Phan Thanh Giản. Chuyển gổ, mạt cưa, trấu từ dưới đất lên không phải là một chuyện dễ ăn. Trong số các đệ tử, người xã thân nhiều nhất có lẽ là anh Nguyễn Hữu Huy, lúc đó còn độc thân (sau nay là HLV trưởng đội tuyển Judo Việt Nam).
Thật là một trớ trêu của định mệnh: mợt “Đạo Đường” (đây là tên của Võ sư Đặng thông Trị đặt cho võ đường của mình) tạm thời trở thành cái nôi chính thức và Đạo Đường trường thọ nhất của Aikido Việt Nam! Cuộc đời của Võ sư Đặng Thông Trị
Cuộc đời của Võ sư Đặng Thông Trị có nhiều cái trớ trêu như vậy: năm 1964, lên đường sang Monterey (California) những tưởng là chỉ trong 6 tháng, 1 năm rồi sẽ trở lại, không ngờ lại gởi luôn nhúm tro tàn tại đấy.
Những biến cố ở giữa hai cột mốc 1960 và 1964, Đại sư Bùi Duy Cảnh đã đích thân sống qua, với những vui buồn trộn lẫn. Vốn là con một gia đình đại điền chủ, chào đời năm 1940 tại Sóc Trăng, cuộc đời ông đã trải qua nhiều gian nan khổ ải. Ông đã vượt qua nhiều thử thách, đau thương trước khi được hạnh ngộ gặp ân sư của mình là Thầy Đặng Thông Trị. Cũng như các học trò nghèo khác (Trần Kỉnh, Nguyễn Hữu Huy…) ông được thầy cho học miễn phí. Để có được một bộ võ phục, họ đi tìm mua các bao đựng bột mì để chế tác. Và khi đã được Đại sư Nakazono phong nhất đẳng (1963), để có Hakama cho đúng phép, họ lại đi kiếm bao bột mì nhuộm đen rồi tự thiết kế.
Trong thời gian Đại sư Nakazono lưu lại Việt Nam để giúp Thầy Đặng Thông Trị đặt nền tảng cho Aikido tại miền đất mới này (1961-1963), hai huyền đai (thời đó kyu 2 và kyu 1 được mang huyền đai nhưng không có Hakama) Bùi Duy Cảnh và Trần Kỉnh là hai người thường xuyên làm Kabanmochi cho Đại sư. Họ theo chân sư phụ trong các cuộc vi hành lớn nhỏ, xách bao đồ võ (võ phục, mộc kiếm…) và các thứ tùy tùng khác. Và làm uke cho Thầy mình. Nhờ vậy, họ cũng có cơ hội học hỏi và tiếp xúc với các bậc quyền thế trong xã hội thời bấy giờ.
Do đó, năm sau, khi Thầy Đặng Thông Trị mở thêm một sân tập tại “Salle culturiste” ở đầu đường Hai Bà Trưng, gần bến Bạch Đằng, Đại sư Bùi Duy Cảnh được chọn làm phụ tá và thường xuyên đứng lớp. Học trò ở đây đa số là người Pháp. Patrick Dimayuga (hiện thời là Võ sư, 4 đẳng Aikikai tại Pháp) cũng là học trò của Đại sư Bùi Duy Cảnh. Ngoài ra còn có Nguyễn Dương Hòa và Nguyễn Dương Huy, Dược sĩ Võ Văn Vân (thời đó còn là sinh viên Y Khoa), nguyễn văn Tuấn…
(Còn tiếp)
BTC. và KN.
