MỘT VỊ CHÂN SƯ

Đáp lời mời của học trò và cũng là người tiên phong đưa Aikido đến Việt Nam (cùng với Đs.Hồ Cẩm Ngạc, Đs.Nakazono Mutsuro đã lên đường qua Việt Nam).

Đs.Nakazono

Trước đó ông là đại diện của Aikikai tại Âu Châu và tại Pháp, sau khi Vs.Tadashi Abe trở về Nhật. Trong thời gian lưu lại Pháp Đs.Nakazono đã nổi tiếng là một vị thầy có tâm hồn, có trình độ và rạng ngời võ đức. Nếu võ đạo là con đường tu luyện võ công để trở thành đạt nhân quân tử thì Đs.Nakazono chính là một vị thầy đã đi đến tận cùng con đường võ.

Là đệ tử trực truyền của Tổ sư, Nakazono còn là một môn đồ của Đs.Ohsawa, vị Tổ sư của thực dưỡng, và về cả hai lãnh vực ông đã thành đạt.

Đến Việt Nam đối với ông là một hành động tri ân: Góp phần phát triển pháp môn Aikido là cách tốt nhất để đền đáp công ơn dạy bảo truyền thụ của Tổ sư Ueshiba Morihei.

Chúng ta biết vào thời đó, Thầy Trị không sống trong dư dả (Xin xem bài: Đs. Bùi Duy Cảnh: Hai vị Ân sư – cũng trong mục Dòng sử) và nghề dạy võ tại Việt Nam lúc đó không thể so sánh với tại Pháp, không tạo được một nếp sống sung túc ổn định (cũng như hiện nay). Do đó, lên đường sang Việt Nam đối với một võ sư Nhật, đã có vị trí lớn trong xã hội Pháp, là một cuộc phiêu lưu. Cuộc phiêu lưu luôn tỏ ra hấp dẫn với một tâm hồn Samurai đích thực và Thầy Nakazono đã sôi nổi ra đi với hai bộ võ phục và một thanh kiếm gỗ nâu đen, một linh vật bất khả ly thân của ông.

Khi đến Việt Nam thì Đạo đường Aikido Đa Kao vừa hoạt động được hơn một năm, Đs.Nakazono với sự hỗ trợ của học trò mình là Vs.Đặng Thông Trị, đã liên tục tổ chức các cuộc diễn võ và qua đó; vừa chọn cho mình những Uke xuất sắc, vừa có được những người học trò xuất chúng, có địa vị lớn trong xã hội; nghĩa là cơ thể và có cơ lực để có thể giúp phát triển Aikido tại Việt Nam.

Tấm lòng tôn sư trọng đạo, vừa hiếu khách vừa trọng tài, không pha lẫn một chút đố kỵ nơi thầy Đặng Thông Trị đã giữ chân chàng Samurai lãng tử trên đất Sài thành trong suốt gần hai năm; đây phải kể là một công lao rất to lớn của Đs.Đặng Thông Trị, mà cũng là đại phúc cho Aikido Việt Nam. Vì Thầy Nakazono quả là một vị Minh sư đã tiếp nhận di sản tinh thần của Tổ sư một cách chính trực và truyền đạt nó một cách trung thực, chân tình. Người đã từng nói với các học trò (Nguyễn Hữu Huy, Bùi Duy Cảnh, Thái Minh Bạch, Trần Kỉnh, …): “Ta dạy các em để trở thành những vị thầy giỏi, không chỉ để làm học trò xuất sắc …” và quả thực, đúng như lời của vị Minh sư nói, học trò của ông đã trở thành những vị thầy xuất chúng cho xã hội sau này.

Nếu Đs.Đặng Thông Trị không có tầm nhìn bao quát, không có đại trí từ tâm và sợ bị lu mờ trong ánh hào quang của thầy mình, nếu ông không nhường các đệ tử mình, vốn được đào tạo thành những Uke tuyệt diệu cho thầy mình, thì có lẽ Aikido Việt Nam đã cuốn đi theo một hướng khác.

Mỗi buổi sáng, Đs.Nakazono lên sân thật sớm, luyện thần, thiền định và sau đó với cây mộc kiếm mang nặng truyền thuyết, ông khởi động và đi quanh sân, tay liên tục loang kiếm, vừa để công phu vừa như thể xua đuổi mọi tà ma ám chướng, chuẩn bị đón đệ tử của lớp học buổi sớm.

Sau lớp sáng tinh mơ là buổi ăn sáng đạm bạc. Rồi khi là Trần Kỉnh, khi khác là Bùi Duy Cảnh, Nguyễn Hữu Huy … được vinh dự mang tay nải làm Kabanmochi cho vị “Võ sư Nhật” và theo ông lên đường dạy võ. Những nơi đến đều là những danh gia vọng tộc, những vị quyền thế trong xã hội, nhờ vậy, cuộc sống của thầy cũng không đến nỗi khó khăn, mà các học trò cũng học được thêm nhiều điều bổ ích.

Với Minh sư Nakazono, Hiệp Khí Đạo Việt Nam đã được đăng đồ đúng hướng ngay từ khởi đầu.

Trong thời gian này (1963) do phải thi hành quân dịch, Đs.Đặng Thông Phong tuy đôi lúc có theo học với thầy Nakazono nhưng phần lớn thời gian đã không được sát cạnh với vị Chân sư. Nhờ ở năng khiếu thiên phú bẩm sinh nên trong đợt thi ngay trước ngày Đs.Nakazono rời Việt Nam, ông cũng được lên nhất đẳng với một số môn sinh khác. Và hơn một năm sau đó, khi Đs.Tamura ghé lại Việt Nam hai hôm, trong cuộc hành trình qua Pháp, thầy Đặng Thông Phong đã được phong nhị đẳng đồng thời với các ông Bùi Duy Cảnh, Trần Kỉnh, …

Cũng như rất nhiều danh sĩ Nhật đã từng chịu ảnh hưởng bác sĩ Ohsawa, Đs.Nakazono áp dụng triệt để phương pháp dưỡng sinh “Gạo lức muối mè”. Khắc nghiệt với bản thân, nghiêm minh với đệ tử; nhiều học trò không hiểu ý đã không chịu được tính khí và phương pháp giáo dục của thầy. Do đó, dù rất kính trọng vị thầy của mình, họ cũng đành ngậm ngùi ra đi, cũng như với thầy Đặng Thông Trị, một người suốt đời sống khắc khổ (không thuốc lá, không rượu bia, không vợ không con) lấy môn phái làm gia đình, lấy đệ tử làm con cái.

Vào thời điểm này, khi nhu cầu phải có bảng hiệu danh xưng, chính hai vị đã chọn tên TENSIN KAI (hiện nay ta thường viết TENSHIN KAI) để làm tên của bổn môn và cụ thể là của võ đường 94 Phan Thanh Giản (hiện nay là Điện Biên Phủ). Công việc lập ngôn tiếp tục với việc đặt tên gọi võ đường Hiệp Khí Đạo là ĐẠO ĐƯỜNG. Điều này không có tại Nhật: DOJO là Đạo Trường. Còn trong ngôn ngữ Việt Nam, sàn tập có tổ chức nề nếp với thầy võ và môn sinh thì được gọi là Võ Đường. Chữ ĐẠO ĐƯỜNG ngụ ý một Võ Đường tại đó Đạo được dạy; Và theo chỗ chúng tôi hiểu thì đây là một sáng tạo lập ngôn của Đs.Đặng Thông Trị.

Năm 1963, sau khi cho tiến hành đợt thi đầu tiên huyền đai Hiệp Khí Đạo tại Việt Nam. Đs.Nakazono Musuhara lên đường trở về Pháp: “Tráng sĩ nhất khứ hề bất phục hoàn”.

Sau đó ông cùng gia đình qua định cư tại Mỹ và mất tại đó vào giữa thập niên 90, vài năm trước đệ tử thân tín của mình: Đs.Đặng Thông Trị (mất 10/1995).