 |
| Đs.Bùi Duy Cảnh |
Đạo bao trùm vạn vật. Không có gì bên ngoài đạo. Cũng tương tự Thiên Chúa Giáo nói: “Chúa ở khắp mọi nơi” cho nên con người suốt một đời sẽ không ngừng tìm kiếm. Và bởi vậy, câu nói của Khổng Tử: “Tứ thập nhi bất hoặc” có lẽ chỉ ứng cho riêng Ngài.
Với Đại sư Bùi Duy Cảnh, năm 40 tuổi là năm có những thay đổi lớn sau những suy tư tìm kiếm. Đó là năm Đại sư đặt chân lên đất Mỹ và một chuỗi diễn tiến đã khởi đầu làm thay đổi dần những suy tư về võ đạo của Ông.
1. Con đường tu luyện Hiệp Khí Đạo:
Tuy nhiên chúng ta hãy trở lại với đầu thập niên 60, khi chàng trai Bùi Duy Cảnh mới 18-20 tuổi và bước đầu tập tễnh đi trên con đường Hiệp Khí “vạn sự khởi đầu nan”, nhất là khởi sự con đường võ đạo với Hiệp Khí Đạo. Những ý niệm triết học xem là đơn giản nhưng thật sự rất cao thâm, gắn liền với các chiêu thức của Hiệp Khí Đạo.
Tổ sư môn phái Hiệp Khí Đạo lập môn, sau khi đã đi hết vòng võ học và chọn những kỹ thuật tinh thâm nhất kèm với những lời giảng dạy thâm sâu nhất mà không lý hội đến cái hạ tầng cơ sở của một võ đạo gia là luận cơ bắp, tăng khí lực, trui rèn bộ pháp- thủ pháp- thân pháp- nhãn pháp. Những thứ đó đối với Ngài là việc đương nhiên phải có đối với ai đi vào môn phái Hiệp Khí Đạo. Đó là những trang bị sơ khởi mà đệ tử muốn nhập môn đều giả thiết mang theo trong người.
Phát môn Hiệp Khí là phần thượng tầng kiến trúc của một môn võ đạo, mà phần hạ tầng cơ sở không được đề cập đến. Nói trắng ra một cách cụ thể, phần lớn trong các buổi tập (hành đạo) phần dành cho luyện nguyên khí (biến tinh thành khí) là tối thiểu và chưa đủ để tạo cơ sở cho việc thi triển các chiêu thức cao cấp Hiệp Khí Đạo. Đây là một vấn đề được tranh cãi ở cấp cao trong các giới thượng thừa Aikido thế giới. (Tưởng cũng nên đặt ra cho các bậc cao minh Aikido Việt Nam).
Chính vì lẽ đó một số các cao thủ Aikido không chỉ ở Việt Nam, sau khi đạt đến đỉnh cao đã tưởng là phải rời Aikido vì không tìm thấy tại đó những điều họ kỳ vọng.
2. Giác ngộ trong Aikido:
Nhiều vị trong số những người đã hoặc đang hành đạo Aikido Việt Nam đã tìm đến các pháp môn khác vì không đạt được giác ngộ với pháp môn Aikido. Đó là một điều thật đáng tiếc. Cái “giác ngộ” được đề cập đến ở đây là cái giác ngộ võ học chứ không phải giác ngộ trong đạo giáo, vì xét cho cùng Aikido là một môn võ, giúp môn sinh thấy được con đường mình đi nhờ ở luyện tập võ công. Cho nên, nói giác ngộ võ học trong Aikido là nói nhờ công phu Aikido, có thể hiểu được thế nào là chân võ đạo, luyện võ để đạt được nguyên khí, dũng khí và hiệp khí. Đạt được hiệp khí có thể coi như là “giác ngộ” trong và bằng Aikido vậy. Xa hơn, cao hơn, siêu đẳng hơn là ngoài tầm của võ đạo.
Không nên kỳ vọng ở Aikido cái mà nó – một môn võ đạo – không có tham vọng đạt đến: Sự “toàn giác”, hay sự “cứu rỗi” về mặt tâm linh.
Tổ sư Aikido Ueshiba Morihei là một đồ đệ của “Đại nguyên giáo” (O moto kyo), nhưng ông không hề nghĩ là môn sinh Aikido đều phải gia nhập Đại nguyên giáo thì mới đạt được trong Aikido. Và tuy theo O moto kyo, ông vẫn sống mỗi ngày niềm tin Thần đạo của mình.
Nơi ông, Đại nguyên giáo không chiếm địa vị độc tôn và niềm tin Thần đạo vẫn thấm nhuần mọi tư tưởng và hành động của ông. Và vì, ở trên cao, các giá trị tinh thần thường gặp nhau, nên trong cuộc sống tâm linh ông, trong Thần đạo có Thiền định, có Từ bi Bác ái, có Xả kỷ tòng nhân, có Hòa nhi bất đồng, có Vi nhi bất tranh. Ta có thể nói: “Hiệp khí (Cùng với Nguyên khí, Dũng khí) là ngưỡng cửa đi vào cảnh giới trên cao, có người sẽ bước vào, mà cũng có kẻ tự trói “Có-Không?”và bằng lòng với cái hiện có, tại đây, trong lúc này (Hic et nune).
3. Cây cầu bằng vàng.
Phần lớn con người, trong đó có các hành giả Aikido, tự cho mình là một tín đồ của tôn giáo này, tôn giáo nọ, nhưng cách sống của họ, nếp suy tư của họ chẳng khác gì những người “xin chọn nơi này (bằng trái đất) làm quê hương”.
Đối với tất cả những người đó, mục đích “Hiệp khí” trong việc luyện tập Aikido là thiết yếu, nó giúp cho họ nhận thức được giá trị xã hội nhân bản, thấy được cái lý của việc hội nhập, và có tâm tình, tính cách để hội nhập xã hội trong hạnh phúc và mãn nguyện. Mãn nguyện với những tình cảm cá nhân và xã hội, với những yếu tố đạo đức xã hội có thể là nền tảng của một tổ chức nhân bản nối kết con người với con người … giấc mơ muôn đời của nhân loại.
Tổ sư môn Hiệp Khí Đạo đã mơ thấy điều đó: Aikido là một cây cầu bằngvàng, nối liền các dân tộc trên thế giới.
Mỗi môn sinh Aikido, mỗi HLV, Võ sư Aikido phải hiểu Aikido, trong yếu tính của nó là “MỘT CÂY CẦU BẰNG VÀNG”. Những gì còn lại là để đi tới đó, tới ý niệm cơ bản và thiết yếu đó: Aikido là để lan tỏa TÌNH THƯƠNG và HÒA HỢP.