Giấc mơ thống nhất của võ sư Tamura.

Bùi Thế Cần

Trích “Sổ tay VÕ THUẬT” số 40/1995.

MƯU SỰ TẠI NHÂN

Hai ông bà Tamura đến Pháp trong chuyến du hành tuần trăng mật. Họ không dự liệu sẽ đến và định cư lâu dài tại Pháp mà định sang Đức ở với gia đình bà Tamura. Phu nhân Tamura trù tính hoàn tất việc học âm nhạc tại đó. Còn võ sư Tamura quan tâm đến các cách tổ chức các môn võ thuật ở Châu Âu. Họ dự trù lưu lại một hay hai năm thôi. Khi chiếc tàu khách Laos cập bến tại Marseille thì trên bến có nhiều khuôn mặt quen biết đang đứng chờ, đặc biệt có hai võ sư Noro và Nakazono. Từ ba năm nay họ bắt đầu vỡ đất võ thuật tại Pháp tiếp sau võ sư Minoru Mochizuki và võ sư Tadashi Abe, hai người tiên phong của phong trào Aikido Pháp. Và tất nhiên cũng có ông Robinet, giám đốc của Hiệp hội Aikido và Pierre Sachant, thư ký của tổ chức; ông này sau trở thành phụ tá đắc lực và người bạn thân thiết của võ sư Tamura.

Đại sư Tamura

THẤT VỌNG

Vào dạo đó, Aikido Pháp gồm toàn những người Pháp. Đại đa số các môn sinh Aikido không thích có các võ sư Nhật trong võ đường của họ. Có vẻ như họ thích chính mình đi học ở Nhật và nắm việc kiểm soát các võ đường tại Pháp. Võ sư Noro và võ sư Nakazono tìm mọi cách giải thích cho người bạn trẻ mới đến tất cả những khó khăn mà họ đang gặp nơi đây. Võ sư Tamura ngồi dưới ánh nắng của một quán cà phê bên lề đường nghe mà không hiểu gì về tất cả những câu chuyện mà hai bạn mình kể lại; chỉ có một sự kiện rõ ràng trong lời học nói là dự án mà họ đang trình bày bằng thư cho mình liên quan đến một võ đường mới sẽ được mở tại Paris thì có lẽ còn lâu mới thành hiện thực. Sự thất vọng không trầm trọng lắm bởi vì võ sư Tamura không nhằm lưu lại tại Pháp trong một tương lai xa.

Ngày hôm sau, võ sư Tamura bắt đầu dạy lớp đầu tiên tại võ đường. Ông ngồi tọa thiền với các môn sinh như vẫn thường làm trong đầu buổi tập. Thoạt nhiên có người đến trễ và bước ngang qua thảm tập đến ngồi gần võ sư và giải thích cho ông hiểu là ông ta cũng là một võ sư. Vào lúc đó, võ sư Tamura bắt đầu mường tượng được tình trạng Aikido tại Pháp.

Quả vậy, Aikido Pháp đang ở trong tình trạng hỗn độn hoàn toàn. Tất cả những gì võ sư gặp ở đây khiến ông vô cùng kinh ngạc. Không khí tại các võ đường thật kỳ quái, võ sinh mang đai với màu sắc đủ loại. Ông cố gắng tự nhắc nhủ mình rằng dù sao con người ở đâu cũng là con người. Ông không ngớt bị kinh ngạc cả trăm lần mỗi ngày vì cách thức của người phương Tây.

CUỘC SỐNG LANG THANG NAY ĐÂY MAI ĐÓ.

Tuy nhiên võ sư vẫn ở lại. Bị đưa đẩy từ căn hộ này đến phòng trọ nọ với tất cả hành trang là hai cái dĩa và một ít quần áo, hai vợ chồng trẻ sống một cuộc sống lang bạt kỳ hồ. Ông không nói được tiếng Pháp. Tất cả các tiêu chuẩn căn bản nhất mà ông vẫn tuân thủ, cùng các tập tục của một võ đường Nhật đã biến mất không một dấu vết. Phần lớn các môn sinh Pháp đến dự các buổi tập rồi lại ra đi, rồi lại xuất hiện mà không một lời giải thích. Vị thầy trở thành như một người bán chạp phô, chỉ có việc bán kiến thức cho những ai muốn mua. Sự dấn thân, ý thức về trách nhiệm, tất cả cấu trúc hang dọc làm nên xã hội Nhật, tất cả những nghi thức vốn là đương nhiên trong một võ đường Nhật thì ở Pháp chả thấy đâu cả.

Lẽ tất nhiên cũng có nhiều sự đền bù. Một người có đầu óc rộng rãi và hợp với thời đại như võ sư Tamura, chắc hẳn đã bị lôi cuốn vì những khả năng của một đất nước mới đến với Aikido. Ở đó tất cả đều còn ở trước mắt, con người hăng say cũng không thiếu, mặc dù họ chưa có một ý tưởng rõ ràng về pháp môn Aikido và những nghi lễ cần thiết trong môn phái. Làm sao người ta lại không bị thu hút bởi những chàng trẻ tuổi hăng say lần đầu tiên khám phá được ý niệm võ đạo (Budo). Trước nhu cầu lớn lao của các môn sinh trẻ, tâm hồn của võ sư cảm thấy bị hấp dẫn, náo nức truyền đạt lại những bài học của Tổ sư xưa. Nói cho cùng cũng chẳng đáng ngạc nhiên lắm nếu võ sư Tamura ở lại Pháp.

VÕ SƯ TAMURA CẦN PHẢI Ở LẠI PHÁP

Những năm tháng qua đi dồn dập với những cuộc hội thảo, khoa học, những cuộc biểu diễn mới đang thành hình, với những võ đường mới cần xây dựng và những huấn luyện viên cần được đào tạo nên. Dần dà giấc mơ quy cố hương mờ dần nơi võ sư Tamura.

Vả lại, về quê để làm gì? Gia đình Tamura đã xây dựng cuộc sống ở nơi đây, con cái họ được sinh ra ở nơi đây. Về mở một đạo đường ở tại Nhật chăng? Với phương tiện nào? Về lại tổng đàn Aikikai chăng? Điều đó là giành một chỗ của một võ sư trẻ hơn đang cần nhiều kinh nghiệm hơn, và rồi cũng không gặp lại được Tổ sư vì người đã ra đi.

Võ sư Tamura trước đây không bao giờ nghĩ là sẽ xem Aikido như là nghề nghiệp của mình. Khi còn ở trường học và được người ta hỏi sau này anh sẽ làm gì trong cuộc sống thì Tamura luôn luôn nói giấc mơ của mình: trở thành một phi công như là anh đã từng mơ ước hồi nhỏ. Nhưng năm 12 tuổi, cậu bé Tamura hiểu rằng không bao giờ thực hiện được giấc mơ của mình. Nước Nhật không còn có quân đội nữa và những đứa bé sống sau chiến tranh không có nhiều ảo vọng. Đã có quá nhiều chết chóc, quá nhiều những giá trị căn bản bị lật đổ.

THẾ HỆ BỊ HY SINH

Những người lớn vào thời đó không còn là những người hướng dẫn tinh thần có giá trị, họ là thế hệ đã bị bỏ đi. Họ cố gắng sống một cách tuyệt vọng sau cơn khủng hoảng của cuộc bại trận và tìm cách để nuôi sống gia đình trong nỗi túng quẫn sau chiến tranh. Tại Nhật, việc phân phối hạn chế nhu yếu phẩm kéo dài cho đến giữa thập niên 50. Chàng tuổi trẻ Tamura đã có may mắn gặp giáo sư Oshawa, kẻ tiên phong trong cách sử dụng thức ăn như là thuốc trị bệnh. Ở phương Tây, người ta biết giáo sư Oshawa vì những công trình nghiên cứu về dinh dưỡng. Nhưng đối với cả một thế hệ người Nhật trẻ tuổi thì ông đã là một kẻ dẫn dắt mà vào dạo đó sau chiến tranh rất là hiếm hoi. Giáo sư Oshawa là một tiếng nói đầy lý trí, tạo dựng lại một ý nghĩa cho thế giới Phù Tang đầy hỗn độn sau chiến tranh. Giáo sư George Oshawa đã đến chăm sóc cho thân phụ của võ sư Tamura. Năm đó chàng mới 16 tuổi. Khi bệnh nhân mãn phần, Tamura lên đường đi Hokkaido và làm đủ loại nghề nghiệp. Một năm sau, chàng trở lại Tokyo và nơi chàng tìm đến đầu tiên là ngôi nhà của vị thầy của phương pháp gạo lức muối mè. Ngôi nhà của thầy Oshawa mở rộng cửa cho tất cả các chàng tuổi trẻ lang thang muốn đến đó tìm lại con đường của mình.

(Còn tiếp)