Nguyên tác NAKASHIMA TON

VĂN HÒA dịch

(Trích “Những môn võ BÍ TRUYỀN trên thế giới”)

Hình minh họa

Khi hai người buôn tay nhau, Vũ Phi nói :

- Đệ tử, hẳn con cũng nhận thấy rằng ta đã truyền cho con tất cả kiến thức của ta về môn xạ tiễn. Nếu con còn muốn theo đuổi nghệ thuật này một cách sâu xa hơn nữa, con hãy vượt qua ngọn đèo Tha Sinh trong vùng Thiểm Tây và lên tới đỉnh ngọn núi Hoa Sơn. Con sẽ gặp ở đó một vị Tôn sư tên là Cẩm Dương, người mà chưa có và sẽ không bao giờ có ai bằng ông, về môn xạ tiễn. So với tài nghệ của ông, sự khéo léo của chúng ta dường như chỉ là những vụng về ấu trĩ. Thầy Cẩm Dương là người độc nhất trên đời bây giờ có thể dạy cho con một cái gì mới mẻ. Con nên đến đấy, và nếu Người còn sống thì thụ giáo với Người.

Chí Thượng hướng phương Tây trực chỉ. Được biết tài nghệ chẳng khác nào trẻ con, tự ái của chàng bị tổn thương và chẳng sợ khám phá ra rằng phải còn lâu mới đạt được quyền bá chủ. Chàng muốn trèo nhanh lên đỉnh núi Hoa Sơn để được so tài với vị Tôn sư già ở đấy.

Hình minh họa

Chàng đã vượt khỏi ngọn đồi Tha Sinh và treo lên những bờ dốc thẳng đứng. Chẳng bao lâu đôi giầy chàng rách tả tơi, hai chân trầy trụa đẫm máu. Không có gì có thể hãm bớt lòng hăng hái của chàng. Chàng đương đầu với những sườn núi thẳng băng, chóng mặt, và vượt qua những cầu khỉ nằm trên những vực thẳm đến rợn người.

Một tháng sau chàng lên đỉnh núi và hăng hái phóng mình vào một sơn động, nơi cụ Cẩm Dương đang ở. Chàng đối diện với một cụ già có đôi mắt hiền như cừu non. Ông cụ già hết sức. Thật, Chí Thượng chưa bao giờ thấy người nào già như vậy. Lưng cụ cong gập lại và khi đi, tóc bạc kéo lê thê trên mặt đất.

Hình minh họa

Cho rằng một ông lão già như thế chắc sẽ điếc, Chí Thượng hỏi lớn :

- Tôi đến xem thử tôi có đủ tài năng làm xạ thủ như tôi đã tưởng hay không ?

Không cần đợi cụ Cẩm Dương trả lời, chàng xuôi vai hạ cây cung xuống, đặt một mũi tên và nhắm bắn một đàn hậu điểu đang bay ngang rất cao trên đầu, giữa bầu trời xanh biếc. Năm con chim liền rơi xuống.

Với một vẻ khoan dung, ông cụ mỉm cười :

- Nhưng đấy chỉ là bắn cung với tên. Vậy cậu không còn muốn học cách đạt đến mục đích mà không cần đến các thứ ấy sao ? Hãy theo tôi…

Hình minh họa

Trong lúc đó cụ Cẩm Dương nhẹ nhàng phóng bước đứng trên một con đường dốc dựng xiên bờ vực, quay lại bảo chàng :

- Bây giờ cậu hãy cho tôi xem tài năng của cậu. Hãy đến đây và cho tôi xem những gì cậu có thể làm được.

- Chí Thượng rất kiêu ngạo, không chấp nhận bất cứ thách đố nào. Chàng không do dự đổi chỗ cho ông cụ. Nhưng chàng khó có thể đứng vững trên con đường dốc đó, vì cảm thấy đất dưới chân mình đang chuyển động. Chí Thượng tỏ vẻ dạn dĩ, trương cung và đặt tên ngắm, nhưng tay chàng run lẩy bẩy. Ngay lúc đó, một hòn sạn lăn xuống rơi vào khoảng không của vực thẳm. Chàng dõi mắt nhìn theo hòn sạn và cảm thấy mất thăng bằng ngã xoài ra con đường dốc, tay bám chặt lấy một tảng đá. Đôi chân chàng mềm nhũn, toàn thân ướt bẫm mồ hôi.

Ông già bật cười, nắm lấy tay chàng kéo trở lại chỗ đất cứng hơn. Phóng bước đứng trên con đường dốc ông cụ nói :

- Tôi sẽ cho cậu xem thế nào là chân nghệ thuật bắn cung.

Tim Chí Thượng đập mạnh, mặt nhợt nhạt, nhưng chàng vẫn còn khá bình tĩnh để nhận thấy rằng ông cụ không cầm vật gì ở tay cả.

Với một giọng nói lớn và trầm, chàng hỏi :

- Vậy, cung của thầy ở đâu ?

- Cung của ta ? Ông lão đáp. Cung của ta ? Ông lão cười, lặp lại. Bao lâu còn buộc phải nhờ đến cung và tên thì bấy lâu người xạ thủ vẫn chỉ còn chập chững trong nghệ thuật của mình. Một bật thầy chẳng cần gì đến những thứ ấy.

Hình minh họa

Ngay lúc ấy, trên đầu họ có một con xà điểu đang lượn quanh. Ẩn sĩ quan sát, và Chí Thượng dõi theo nét nhìn của ông cụ. Mãnh cầm bay hết sức cao, đến nỗi đôi mắt tinh luyện của Chí Thượng chỉ có thấy nó lớn hơn hạt mè.

Cẩm Dương lắp một mũi tên vô hình vào một cây cung tưởng tượng và trương dây bắn. Chí Thượng cảm nghe tiếng réo không khí ; tiếp đến, con xà điểu ngưng vỗ cánh và rơi xuống như một phiến đá.

Chí Thượng sững sờ. Bây giờ, lần đầu tiên chàng cảm thấy đó chính là cái nghệ thuật mà bấy lâu nay chàng ước mong đạt đến.

Chàng đã sống chín năm trời trong núi với vị ẩn sĩ già. Phương pháp tu luyện ra sao trong thời gian ấy, không ai biết được bao giờ. Năm thứ mười, khi chàng xuống núi, mọi người ngạc nhiên về sự đổi thay nơi chàng. Nét kiêu căng và quả quyết trên khuôn mặt chàng đã biến mất ; Bây giờ chỉ còn vẻ bình thản, thanh tịnh. Ông Vũ Phi đến thăm, đã phải nói ngay khi gặp chàng :

- Ta thấy con đã trở thành bật thầy môn xạ tiễn. Ngay ta cũng không đáng cởi dây giày cho con nữa.

Hình minh họa

Dân chúng Hàm Tân hoan hô Chí Thượng và chờ đợi chàng, người mà họ suy tôn là xạ thủ tài ba nhất của Quốc gia, các võ công mà chàng không quên hoàn tất. Nhưng Chí Thượng không đáp lại sự trông chờ của họ. Chàng không mảy may sờ đến cung và tên. Chàng đã trở về với hai bàn tay trắng, không có cả cây cung mà chàng đã mang theo khi lên núi. Khi người ta hỏi lý do, chàng chậm rãi đáp :

- Cái mức độ cao nhất của sự hoạt động. Cái mức độ cao nhất của sự hùng biện là sự câm lặng. Sự đạt thành toàn hảo nghệ thuật bắn cung là đừng bắn.

Các thức giả trong thành Hàm-Tân hiểu ngay điều mà chàng muốn nói và cảm thấy kính trọng một cách sâu xa bậc thầy môn xạ tiễn, người đã từ chối không sờ đến cung tên. Ngay chính sự từ chối này đã làm cho chàng nổi danh hơn.

Dư luận xôn xao về Chí Thượng. Người ta nói, đêm vừa rồi họ có nghe tiếng một cây cung vô hình trương lên trên mái nhà họ. Có người lại nói rằng đó là các vị thần xuất hiện để bảo vệ “Thầy” khỏi các ác thần. Một thương gia láng giềng phao truyền rằng, một hôm nọ, anh ta thấy Chí Thượng cưỡi ngựa trong mây và đang tranh tài với Hữu Y và Dương Dư Chí, những danh tài xạ tiễn thời xưa. Theo lời thuật lại của người thương gia thì những mũi tên do ba bậc Thầy bắn đi biến mất trên bầu trời đen sẫm giữa ngôi sao Cày và sao Lang tinh, để lại đàng sau một vệt dài sáng xanh.

Một tên đạo chích lại kể rằng, anh ta đã bị một luồng không khí choảng vào mặt ngay khi anh ta mở cửa định lén vào nhà Chí Thượng. Anh thú nhận luồng không khí dũng mãnh đến đỗi đã quật anh ngã nhào xuống đất. Từ ấy, những ai trong lòng chứa chấp những tư tưởng đen tối, đều tránh không dám lai vãng quanh nơi Chí Thượng cư ngụ, và người ta còn cho rằng, ngay cả những con mãnh điểu cũng không dám bay ngang qua trên mái nhà chàng.

Trong khi tiếng tăm lẫy lừng khắp nước và vang lên tận chín tầng mây, thì Chí Thượng già dần. Ông cảm thấy tinh thần và thể xác không còn bận bịu đến ngoại giới nữa và sống trong sự giản dị, trầm tĩnh ngay chính. Khuôn mặt ông mất đi tất cả mọi đường nét cảm xúc ; không một sức mạnh ngoại cảnh nào có thể làm giao động sự bình thản của ông. Bây giờ người ta rất ít khi nghe ông nói và ngay cả không biết ông có còn thở hay không. Giống như một cây đã chết, thể xác ông có vẻ như là khô đi, không còn sinh khí. Ông đồng hóa hoàn toàn với nhịp điệu nguyên lý của vũ trụ, giải thoát khỏi vận mệnh và những mâu thuẫn cố hữu bên ngoài các vật thể mà trong quãng chiều xế bóng của đời ông, ông không còn phân biệt giữa “ta” và “người” giữa “vật này” với “vật khác”. Với ông, ngũ quan không còn quan hệ gì nữa, mắt có thể là tai, tai là mũi và mũi cũng có thể là miệng.

Bốn mươi năm sau ngày hạ sơn, Chí Thượng lặng lẽ rời bỏ cuộc sống giống như một làn khói tan ra trong không khí. Trong bốn chục năm này, ông không bao giờ nói đến việc bắn cung huống hồ là cung tên.

Hình minh họa

Người ta kể lại rằng, trước năm ông mất, một hôm nhân viếng thăm một người bạn, ông thấy trên bàn có một vật ông biết nhưng không làm sao nhớ ra tên gọi cái vật ấy là gì và dùng để làm gì. Sau khi cố nhớ nhưng vô hiệu, ông liền quay sang hỏi người bạn :

- Này, bằng hữu, có thể nói cho tôi biết vật để trên bàn kia là vật gì không ? tên gì ? và dùng để làm gì ?

Người chủ nhà bật cười cho rằng Chí Thượng đang nói giỡn. Ông bèn hỏi lại lần nữa, nhưng ông bạn vẫn còn cười, dù ít thành thật hơn. Nhưng khi ông hỏi lại lần thứ ba một cách đứng đắn, bạn ông liền tái mặt. Nhìn Chí Thượng một cách thận trọng và nhận thấy mình đã nghe rõ ràng và phần khác, ông không phải điên cũng không phải đùa cợt mình, bạn ông liền nghẹn ngào nói :

- Ôi ! Thầy ! Thầy thật là người vĩ đại nhất trong mọi thời, thầy đã quên mất đó là cái cung và thầy cũng không biết nó dùng để làm gì !

Người ta chắc rằng sau cái việc bất ngờ này, các họa sĩ sẽ buông cọ, các nhạc sĩ sẽ buông đàn và các thợ mộc sẽ ẩn thân để thiên hạ khỏi thấy họ dùng đến cái thước của mình. Và điều đó đã xảy ra trong nhiều năm tại thành Hàm Tân.