Câu chuyện được kể về một cuộc thi đấu có sự tham dự của Yagyu Misuyoshi Jubei, một bậc kiếm sư có ngoại diện khá dữ dằn ở thời đại Tokugawa cổ xưa tại Nhật Bản, vị kiếm sư này còn là phó chưởng môn của môn phái Yagyu Shinkageryu. Jubei đến thăm viếng tư dinh một vị đại danh lãnh chúa tại thành cổ Edo và trong lúc lưu trú tại đó, ông được một hiệp sĩ trong đám gia tướng của vị của vị đại danh lãnh chúa đến yêu cấu đấu kiếm. Cuộc giao đấu không phải là một cuộc tử chiến, chỉ đơn giản là một trận thử sức bằng Bokken (kiếm gỗ), một loại thi đấu có tính cách thể thao rất phổ biến vào thời kỳ đó.
JUBEI chấp nhận và trận đấu trong hoa viên của vị đại danh lãnh chúa. Hầu như lập tức, cả hai kiếm sĩ đều tấn công, vũ khí của họ va chạm nhau lách cách. Jubei thối lui và thi lễ thật sâu, nhưng đối thủ ghìm chặt thanh kiếm gỗ của ông hơn, và án ngữ ngay trước thế thủ của ông. Một lần nữa, Jubei phản ứng lại bằng cách đặt mình vào tư thế tấn công. Trong khoảnh khắc, tiếng kiếm gỗ va chạm nhau rồi Rubei lại thoái bộ và cúi đầu thi lễ.
- “Lại bất phân thắng bại”, đối thủ của ông nhận định.
Jubei nhìn lên vị đại danh lãnh chúa và thỉnh ý:
- “Ngài nhận xét ra sao về cuộc đấu này?”.
- “Cả hai trận đấu đều thủ hòa”. Vị lãnh chúa nói, biểu đồng tình với người đã thách đấu Jubei.
Jubei lắc đầu:
- “Thật không may ở chỗ cả hai vị đều không hiểu được các nguyên tắc đích thực của nghệ thuật cầm kiếm”.
Chẳng cần phải nói thì các bạn cũng biết là chàng hiệp sĩ gia tướng của vị đại danh lãnh chúa kia bừng bừng phẫn nộ như thế nào. Anh ta kết án thái độ của Jubei là láo xược, xuyên tạc, và đòi thách đấu bằng shinken (kiếm thật). Jubei cố thuyết phục anh ta từ bỏ ý định ấy, nhưng chàng hiệp sĩ cứ khăng khăng. Với thái độ cam chịu thật buồn thảm, Jubei cầm kiếm lên.
Một lần nữa, hai người đối mặt nhau rồi xáp lại và đánh ra, trông như cùng một lúc. Tuy nhiên, lần này, người thách đấu loạng choạng ra sau rồi ngã xuống, chết. Jubei, trái lại, đứng giữa vườn, lặng nhìn một vết kiếm cắt đứt lần áo ngoài chiếc kimono của ông.
“Kết quả của trận giao đấu thực sự được quyết định bởi một khoảng cách không dài hơn một sun, đôi khi còn ngắn hơn thế nữa.
“Jubei nhận xét về biến cố đó. Ông ta nói tới một đơn vị đo lường tương đương với hơn một inch (bằng 2,54cm) chút xíu. Quan niệm về khoảng cách mà ông đang nói được biết đến trong giới võ thuật Nhật Bản dưới cái tên Yuyo, một “khoảng cách ân huệ”, một khoảng cách đúng nghĩa đen của nó, là một cự ly giữa cõi sống và cái chết, một đường tơ kẻ tóc của sinh tử. Đối với một quan niệm đúng mức và khiêm tốn như vậy, thế mà một võ sĩ bật trung lại ít được nghe đến nó. Và mặc dù có thể anh ta đối mặt với nó trong võ đường, nhưng có vẻ anh ta chỉ được dạy dỗ về Yuyo một cách may rủi hay manh mún vậy thôi.
Nếu bạn muốn chứng kiến cái gì không phải là Yuyo, xin mời bạn cứ đến thăm một trận thi đấu Không Thủ Đạo điển hình nào đó. Bạn sẽ trông thấy những đòn đấm nhắm thẳng vào mục tiêu định đánh cách xa đến hơn 30cm và rủi thay, bạn cũng có thể chứng kiến những đòn đánh nhắm xuyên suốt qua mục tiêu, gây ra những thương tích như bể mũi, bầm dập và các thương tích khác. Cả hai, thi đấu cũng như tự do đối luyện, đều không thể dạy được kỹ thuật Yuyo. Nghệ thuật này được phát triển bằng kỹ thuật Yakusoku kumite hoặc Sotai renshu tức là việc tập luyện với một người bạn-cùng-tập về các kỹ thuật đã ấn định sẵn hoặc Kata (bài quyền). Bạn đấm ra, và người bạn cùng tập phải chấp nhận đòn tấn công không được do dự hay nhúc nhích, vì anh ta tin tưởng rằng bạn sẽ ngưng đòn ở khoảng cách chính xác. Anh ta học được tính can đảm và bình tĩnh, còn bạn học được cách nhắm các đòn tấn công của mình vào một nơi chính xác như ý bạn muốn.
Giống y như một cuộc thi đấu không nên sản sinh một ý thức về Yuyo, bất cứ một tập luyện nào mà sự chú ý nghiêm túc về Yuyo không được duy trì liên tục thì cũng thế thôi. Ví dụ, trong tam thế đối luyện, bạn gọi các đòn đấm của bạn là “thượng đẳng”, nhưng từ “thượng đẳng” đó thật mơ hồ. Có phải mục tiêu là cằm, mũi, cổ họng, hay chính xác là cái gì? Nếu bạn chỉ đánh vào một vùng lân cận, chung chung và không có một khoảng cách chuẩn xác, thì bạn chưa phải là đang tập Yuyo mà cũng chưa phải là đang tập võ thật sự đâu. Bạn chỉ đang múa, đang tập thể dục, chứ chưa phải đang đối diện với sợi chỉ mỏng manh giữa cái sống và cái chết.
Yuyo là sự biểu lộ mang tính vật lý về sợi chỉ, về lằn mức tơ tóc đó: đánh, không chỉ thuần mạnh mẽ, mà với sực chính xác có nhắm sẵn, vào đúng nơi mà bạn muốn đánh.
Yagyi Jubei đã sống còn vì ông cùng ra đòn cùng một lúc, nhưng sự làm chủ khoảng cách của Yagyu hoàn hảo cho đến nỗi, mặc dù đối thủ chém đứt được áo ông, nhưng Jubei chém được da thịt của y. Ông sống sót chỉ trong ranh giới của một sun, một khoảng cách bằng chiều dài tính từ khớp xương thứ hai đến khớp xương thứ ba của ngón tay bạn. Chỉ cần một sun đó là ranh giới giữa đòn tấn công của bạn với đối thủ của bạn. Không hơn không kém! Quả thật, nó đúng là một khoảng cách của sinh tử.
