Nhà thơ Tản Đà có lần nói với Nguyễn Tuân: “Con người ta ở đời, có hai thái độ đáng quý, một là làm thánh hiền, hai là làm hào kiệt. Nhưng đem so sánh thì làm hào kiệt vẫn sướng hơn. Cái cuộc đời ấy mới là ồ ạt”.
Chính vì nuôi mộng hào kiệt để chờ cơ hội đuổi Pháp, cứu nước nên Tản Đà đã từng học múa kiếm với Đỗ Đình Đạt, con thứ tư của một đô thống Cần Vương – Đỗ Đình Thuật, nên thường gọi là Tư Đạt. Ông Tư Đạt đón nhận nhà thơ và cả gia đình về ở ấp của mình - Ấp Đông Sành, huyện Cầu Rào, Hải Phòng. Sau khi đã học thành thục, Tản Đà thường cùng Tư Đạt múa kiếm vào những đêm trăng, cả hai đều mặc áo gấm. Tư Đạt có cặp song kiếm, tặng nhà thơ thanh Thư kiếm, còn giữ lại thanh Hùng kiếm.
Một ngày đầu thu, nguyễn Tuân cùng Nguyễn Xuân Huy, Vũ Trọng Can, Lê Tràng Kiều vào Hà Trì (Hà Đông) thăm Tản Đà.
Hôm ấy, nhà thơ đãi khách một bữa rượu thật độc đáo: cá nướng Chuyên Chư. Nguyễn Tuân kể: “Tớp xong một hớp rượu có mùi khê khê, tay tôi gỡ cá ra từng mảnh nhỏ và nói với anh em:
- Trước khi gần Tần Thủy Hoàng để hành thích, có lẽ Chuyên Chư học nướng cá mấy năm ròng ở đất Ngũ Hồ cũng chỉ khéo đến thế này là cùng.
Cả bàn tiệc cười xòa, Tản Đà cũng cười và giục mọi người cầm đũa:
- Anh em mình ăn ngay cho nóng, kệ lão ấy gỡ cá. Hắn có tài thì hắn phải làm đầy tớ bọn ta. Sự đời vẫn thường thế.
Lúc tiệc gần tàn, tôi nằn nì với chủ nhân:
- Người ta đồn cụ múa kiếm có nhiều đường đẹp mắt, Anh em hôm nay muốn được xem”.
Tửu hứng đương nồng, Tản Đà chiều ý các bạn trẻ. Ông rút thanh kiếm từ ống tre dắt trên mái nhà cho các bạn trẻ xem và bảo người nhà lấy mấy tấm liếp bằng cót che kín mặt trước nhà lại, đóng kín cả hai tấm cửa sổ ở phía sau nhà trông ra vườn nữa.
“Trong gian nhà tối lờ mờ, mọi người nhận thấy một cái bóng trắng lượn múa trên hai bộ ngựa ghép sát lại. Ông Tản Đà mặt áo trắng dài. Cũng tiến lên, lùi xuống, bước đi gò theo một luật phép rất khắc khổ. Cũng múa trên, đỡ dưới… Tôi thấy ông Tản Đà hôm ấy múa tròn lắm, đường kiếm lúc nào cũng che kín người. Và trong những đoạn loạn đả, ông Tản Đà có những miếng xả và tuốt cũng lợi hại lắm. Chả biết lúc sự thực phải cho đổ máu thì kiếm thuật sẽ như thế nào nhưng ở phút múa kiếm sau cơn rượu, tôi thấy thi nhân đẹp lắm.
Minh Vũ
Sổ tay Võ Thuật số 31.