Nguyên tác: Miyamoto Musashi
Bản dịch của Gs. Bùi Thế Cần
TRI BỈ
Tri bỉ có nghĩa là tự đặt mình vào vị trí của kẻ địch. Thiên hạ thường nghĩ là một kẻ cướp bị kẹt trong nhà như là một địch thủ mạnh thế. Thế nhưng, nếu ta biết “tri bỉ” thì chúng ta cảm thấy ngay là cả thế giới đang chống lại chúng ta và không còn đường để thoát thân. Kẻ bị đóng kín trong nhà là một con trĩ. Kẻ đi vào bắt y là một con diều hâu.
Ngươi hãy thẩm định điều này.
Trong binh pháp đại thể, thiên hạ thường hay bị ấn tượng là kẻ địch hùng mạnh và do đó có chiều hướng tỏ ra dè dặt, cẩn trọng. Nhưng nếu ngươi có trong tay những quân sĩ thiện chiến và nếu ngươi hiểu được các nguyên lý về binh pháp, nếu ngươi biết làm cách nào để phá địch thì ngươi không có gì để phải ưu tư. Trong tương thủ cũng vậy, ngươi hãy đặt mình vào vị trí của kẻ địch. Nếu ngươi nghĩ “Đây là một kẻ tinh thâm binh pháp, một bực thầy”, thì chắc chắn ngươi sẽ thua.
Ngươi phải nghiền ngẫm sâu xa về vấn đề này.
TỨ THỦ LY
Tứ thủ ly được dùng khi ngươi và địch thủ đang tranh nhau với một quyết tâm tương tự và việc thắng bại không phân định được. Ngươi phải bỏ ngay chủ ý của mình lúc đó và chiến thắng bằng một phương pháp khác.
Trong binh pháp đại thể khi có tinh thần tứ thủ, ngươi đừng bỏ cuộc. Đây là vấn đề sinh mệnh. Ngươi hãy gạt bỏ ngay tức khắc chủ ý cùa mình và chiến thắng với kỹ thuật mà địch thủ không ngờ trước.
Trong một trận tương thủ, khi ta nghĩ là đã bị rơi vào thế tứ thủ, ta phải chiến thắng kẻ địch bằng cách thay đổi ý nghĩ và áp dụng một kỹ thuật thích hợp với hoàn cảnh.
Ngươi phải biết phân định việc này.
ĐỘNG BÓNG
Động bóng được dùng khi ta không nhìn thấy rõ được chủ ý của địch.
Trong binh pháp đại thể, khi ngươi không thấy được thế trận của địch, ngươi hãy cho thấy là sắp mạnh mẽ xuất trận khiến cho y phải phát lộ kế sách của y. Một khi đã thấy được sách lược của địch thủ thì ta sẽ dễ dàng chiến thắng với đối sách của ta.
Trong một trận thư hùng, nếu địch thủ thủ thế một bên hoặc phía sau với trường kiếm khiến cho ta không thấy được chủ ý của y, thì phải sử dụng hư chiêu và kẻ địch phải đưa trường kiếm ra vì nghĩ là đã thấy được chủ ý của ta. Lợi dụng việc đó, ta có thể thắng một cách chắc chắn. Nếu ta lơ là sẽ không kịp thời điểm.
Ngươi hãy cố công nghiền ngẫm điều này.
ĐÈ BÓNG
Đè bóng được dùng khi ta thấy được chủ ý tấn công của địch.
Trong binh pháp đại thể, khi địch đã xuất phát tấn công, nếu ta mạnh mẽ ra quân để đương cự, y sẽ thay đổi ý định. Và lúc đó, ta thay đổi chủ tâm và đánh bại y bằng cách ngăn chặn với một tinh thần vô vi.
Hoặc là trong cuộc tỉ thí, phải trấn áp quyết tâm của địch bằng một thời điểm thích hợp là đánh bại y bằng cách ngăn chặn y với thời điểm thích hợp đó.
Hãy nghiên cứu kỹ lưỡng điều này.
CHO QUA
Nhiều điều có thể cho qua đi. Buồn ngủ có thể cho qua và ngáp cũng có thể cho qua. Thời gian cũng vậy. Trong trận đấu với nhiều người, khi kẻ địch tỏ vẻ khích động và có chiều hướng muốn xông lên, ta tuyệt đốt không lộ vẻ ưu tư.
Ngươi hãy tỏ ra hoàn toàn bình thản và đối phương sẽ bị ngỡ ngàng vì vậy mà sẽ thư giãn ra. Khi thấy rằng rằng cái quyết tâm đã qua đi thì ngươi có thể đạt được việc đánh bại kẻ địch bằng cách tấn công vũ bão với tâm không.
Trong trận tỉ thí, ngươi có thể chiến thắng bằng cách thư giãn tinh thần và thể xác, và sau đó nắm bắt được lúc địch thủ thư giãn, ngươi tấn công mãnh liệt và nhanh chóng để ngăn chặn y.
Phương sách này thương gọi là “làm người ta say rượu”. Ngươi cũng có thể làm kẻ địch bị lây tâm trạng buồn chán, vô ý, nhụt nhuệ khí.
Ngươi phải nghiền ngẫm điều này.
LÀM MẤT THĂNG BẰNG
Nhiều điều có thể tạo ra mất thăng bằng. Một nguyên do là mối nguy hiểm, nguyên do khác là lâm vào tình cảnh khốn đốn, nguyên do khác nữa là sự bất ngờ. Ngươi hãy tìm hiểu vấn đề này.
Trong binh pháp đại thể gây mất quân bình là điều trọng yếu. Ngươi đột ngột tấn công tại nơi kẻ địch ít ngờ nhất và khi tinh thần của y chưa dứt quyết thì ngươi hãy khai thác lợi thế và nhờ thế thượng phong đánh bại đối thủ.
Hoặc là trong trận thư hùng, ngươi khởi đầu với một vẻ chậm chạp rối đột nhiên tấn công vũ bão, và không kịp để y có thì giờ để phục hồi lại sau lúc dao động tinh thần, ngươi phải năm lấy cơ hội để chiến thắng.
Hãy cảm nhận điều đó.
KINH ĐỘNG ĐỐI PHƯƠNG
Sự khiếp sợ thương xảy ra do kinh ngạc.
Trong binh pháp đại thể, ngươi có thể làm kẻ địch kinh khiếp, không phải chỉ vì ngươi xuất hiện trước mắt họ mà còn bằng la hét, bằng cách biến ít thành nhiều hoặc đe dọa tấn công vào mạn sườn mà không báo trước. Tất cả những điều đó đều làm người ta kinh hãi. Ngươi có thể chiến thắng bằng cách lợi dụng tối đa sự dao động của đối phương khi bị kinh hãi.
Trong trận tương thủ, ngươi cũng phải sử dụng lợi thế làm cho kẻ địch bất ngờ bằng cách khiến y khiếp đảm với thần hình của ngươi, trường kiếm hay tiếng thét của ngươi để đánh bại đối thủ.
Ngươi hãy nghiên cứu vấn đề này thấu đáo.
THẤM VÀO
Khi ta cùng địch thủ tương tranh và cả hai đều cố gắng hết sức, mà ta nhận ra rằng không thể tiến lên được thì phải “thấm vào” và trở thành một với địch thủ. Ta có thể thắng được bằng cách áp dụng một kỹ thuật thích hợp trong khi hai bên đang quyện vào nhau.
Trong trận hỗn chiến giữa nhiều người cũng như trong những cuộc thư hùng với một nhóm nhỏ, thường khi ta có thể quyết thắng với lợi thế là biết được cách thâm nhập vào kẻ địch trong khi mà mình có thể mất một cơ may chiến thắng nếu tách mình ra ngoài.
Hãy gia tâm suy niệm điều này.
Chánh Bảo năm thứ hai, ngày 12 tháng 5.
SHINMEN MUSASHI
TERUO MAGONOJO
