Nhằm phối trí lại các mục trên trang chủ của website để cho hợp lý và đơn giản hơn, chúng tôi gom các mục: Mách nước hiến kế - Hỏi đáp vào thành một mục duy nhất là mục “Trao đổi”.
Với “Trao đổi”, không chỉ có đối thoại hai chiều, giữa anh em Aiki-Việt và người truy cập, mà là đa chiều, các bạn truy cập qua mục này có thể chuyện trò với nhau, truyền đạt cho nhau các kiến thức đọc được trong sách vở hoặc trải nghiệm trong cuộc đời hay trên sân tập.
Để bắt đầu khai trương mục “Trao đổi” của chúng ta, và cũng nhân cơ hội Khô Vinh Đại sư suy nghiệm về chữ nghĩa trong Aikido, chúng tôi xin đề cập đến một vài
TỪ NGỮ VỀ BỘ PHÁP (UN SOKU) TRONG AIKIDO
Hiện nay nếu có một hành giả Aikido nào muốn hiểu về bộ pháp trong Aikido, anh ta sẽ rất lúng túng nếu đến các sân tập để tận mắt thấy và tận tai nghe. Là vì rất nhiều khả năng sân tập thứ I sử dụng những từ ngữ khác với sân tập thứ II và cả hai cũng khác với sân tập thứ III.
Điều này dễ hiểu là vì mỗi sân tập có những truyền thống riêng về danh xưng dùng cho các đòn, các bộ pháp – thân pháp – thủ pháp – khí công pháp.
Aikido Việt Nam (Hombu Dojo) tuy do một gốc (Đại sư Đặng Thông Trị) nhưng khi phát triển chịu ảnh hưởng nhiều hệ phái, nhiều thầy trong và ngoài nước. Mặt khác, sự tiếp nhận các luồng tư tưởng Aikido từ Đông sang Tây khiến cho một số các Thầy (hiện nay đã lên Đại sư) tiếp thu nhiều khuynh hướng Aikido khác nhau.
Đó là chưa kể số băng từ và VCD, DVD cũng giúp mở rộng tầm mắt các hành giả Aikido Việt Nam, nhất là lớp huyền đai trẻ thuộc thế hệ cuối thế kỷ 20 (1990 – 2000).
Do đó chúng ta không ngạc nhiên khi thấy các HLV trẻ, năng động tiếp thu các ý niệm mới, các phương pháp mới, các đòn thế mới, kèm theo là những danh xưng mới.
Riêng trong lãnh vực bộ pháp Aikido, Đạo chủ Moriteru đã đưa ra những ý niệm tuy không mới (các vận động chân của con người không có gì mới, có lẽ từ cả vài chục ngàn năm nay) nhưng với những danh từ có vẻ xác đáng hơn, và riêng đối với Aikido Việt Nam tại một số lớn sân tập là một sự điều chỉnh cần thiết.
Chẳng hạn, một trong những bộ pháp thường tập được gọi là Tsugi ashi tại nhiều nơi (trong đó có Đạo đường Aikido Đa Kao) cần phải được gọi lại cho đúng tên là Okuri ashi.
Với bộ pháp Ayumi ashi thì không phải là danh từ không thích hợp mà chính kỹ thuật khác biệt cách cơ bản. Chúng ta không thể nói bộ pháp nào đúng bộ pháp nào sai. Vì, trong kiếm thuật bước Ayumi ashi như ta thường tập trước đây là rất thích hợp. Nếu xét rằng các động tác thủ pháp, bộ pháp, thân pháp … trong Aikido phần lớn xuất thân từ kiếm thuật thì rõ ràng Ayumi ashi di chuyển như ta thường tập là hợp lý. Thế nhưng Tai jutsu cũng có những cái riêng của nó và đây là một trường hợp điển hình.
Mới đây, trong một kỳ thi lên cấp, khi được yêu cầu thi triển Tenkan, em đã thi hành lệnh bằng cách xoay 180o trên chân trước (xuất phát từ Migi hanmi). Các giám khảo đã rất ngạc nhiên và sau khi hội ý với HLV phụ trách lớp, họ vỡ lẽ khi HLV giải thích là đã áp dụng động tác Tenkan theo đúng giáo trình Aikido Chính thống (Aikido Foundemental) của Đạo chủ Moriteru. Và điều này là hoàn toàn chính xác, chỉ có điều việc áp dụng các động tác theo Moriteru chưa được triệt để và chính thức tại Đạo đường nói trên, đặc biệt là về bộ pháp.
Cứ theo như trong sách của Moriteru thì cái động tác được gọi là Tenkan hoàn toàn giống với động tác Taino henko của Tổ sư và được Đại sư Saito thực hiện trong các buổi tập, các semina của ông.
VỀ ĐỘNG TÁC IRIMI
Ta thường nói về Irimi như là đối lập với Tenkan, cũng như Omote đối lập với Ura. Thế nhưng vận động Irimi là một điều ít được biết đến. Đạo chủ Moriteru đưa ra hai ý niệm Irimi được minh họa bằng hai loạt hình ảnh: Irimi trong trường hợp bị tấn công bằng quả đấm và bị tấn công bằng côn theo thế Chudan Tsuki. Và với bộ pháp Irimi, chúng ta thấy bước Okuri ashi được ứng dụng ở đây. Chúng ta có thể nói bộ pháp là Okuri ashi và thân pháp là Irimi. Nói cách khác thân pháp Irimi được thực hiện nhờ bộ pháp Okuri ashi.
Irimi trong trường hợp bị tấn công bằng Tsuki
Irimi trong trường hợp bị tấn công bằng Jo
Vận động mà chúng ta thường gọi là Tenkan thì Moriteru gọi là Irimi Tenkan.
Đạo chủ còn đưa ra một từ chuyên môn mới đối với chúng ta: Hanten, động tác xoay người, hai bàn chân cũng xoay tại chỗ.
Danh từ này làm chúng ta nhớ tới từ Hantai Tenkan của Đs.Tohei Koichi mà có thể nhận thức được qua hình ảnh minh họa sau đây của chính Đs.Tohei (Mune Tsuki Ikkyo)
(Còn tiếp)