Aikiviệt nhận được bài viết dưới đây của tác giả Lý Chính Việt lychinhviet@gmail.com vào sáng hôm nay 19.02.2009.

Anh em Aikiviệt cảm thấy rất vui và rất được khích lệ kể cả và đặc biệt là những lời góp ý phê phán. Vì tính tích cực và thiện ý xây dựng của tác giả rất rõ nét toát lên từ mỗi câu mỗi chữ.

NĂM VỊ ĐẠI SƯ NỔI TIẾNG NHẤT CỦA AIKIDO VỀ KIẾM THUẬT TRONG AIKIDO:

Đại sư Mitsunari Kanai

Đại sư Morihiro Saito

Đại sư Choji Nishio

 

Đại sư T.K. Chiba

Đại sư Misugi Saotome

Một phẩm chất khác của bài viết là tính suy tư sáng tạo: từ việc dùng từ rất “Độc” đến ý tứ sâu xa rất “Đáo” làm người đọc enjoy.

Lẽ tất nhiên cách trình bày bài viết cũng rất chỉnh chu cẩn trọng làm người đọc không mệt mỏi đôi mắt mà sung sướng vì cảm giác như trong karaoke thường đánh giá: “you are a pro”.

Do đó Aikiviệt xin trân trọng giới thiệu bài viết của tác giả Lý Chính Việt.

Kính gửi giáo sư Bùi Thế Cần và Aiki-Viet.

Trước hết tôi xin cảm ơn Giáo sư đã cho đăng tải các ý kiến thô mộc của bản thân và có một số lời trao đổi giải đáp. Tôi cũng xin mạo muội tiếp tục trao đổi với giáo sư và các độc giả Aiki-viet.com.vn về một số ý tứ trong giới hạn kiến thức và kinh nghiệm của một đệ tử Aikido.

Trước hết tôi xin đính chính tên của một trong 5 vị võ sư nêu trong thư trước là cố Shihan Kanai không phải là Shinai. Đại sư Kanai rất nổi tiếng về kiếm pháp Iaido trong giới Aikido vùng Bắc Mỹ.  Lúc còn tại thế, vì sự hiểu biết thâm sâu của mình, cố võ sư được bảo tàng Boston mời tham vấn trong việc sắp đặt bộ sưu tập Katana của viện.  Xin quý vị lượng thứ cho việc thất thố này.

Giờ xin quay lại ý tứ trao đổi từ thư trước. Xin bắt đầu với trao đổi của võ sư Bùi Thế Cần, nếu như Aikido đã có nhiều bài kata như vậy thì tại sao ta phải tạo thêm các bài quyền mới. Các thông tin này nếu không có trao đổi cặn kẽ, theo thiển ý bản thân có thể làm cho các môn đồ Aikido thêm nghi hoặc, hoang mang về nội dung và chương trình của Aikido Việt Nam. Có người, ví như học trò bình thường như tôi, sẽ hỏi, như vậy có phải chăng các bài quyền cơ bản của Aikido là không hay? Hay quá đơn giản? hay vì ta không hiểu được?

Với tổng số trên dưới chục bài kata cả côn, kiếm của một môn phái theo thiển ý của cá nhân tôi không phải là nhiều, nhưng cũng chẳng phải là ít. Ví như  Thiếu  Lâm Vĩnh Xuân cũng chỉ có trên dưới chục bài quyền, côn, kiếm, vậymà  vang danh một cõi. Mất cả đời người mấy ai thông thạo hết đâu. Hoặc dụ như Võ Đang trấn một phương cũng chỉ nổi danh có hai bài Bát Quái và Thái Cực mà thôi. Đến giờ này số người tập Thái Cực Quyền trên thế giới đến chục triệu không ngoa. Số lượng bài quyền chắc không phải là điểm quan trọng, mà quyền hay giở ra sao là cái đáng nói. Ý là việc lập quyền thì dễ, nhưng lập quyền trên nền tảng lý thuyết, triết lý và kỹ thuật đặc trưng Aikido, chắc cũng chẳng dễ dàng.

Một sự thực trong Aikido Việt Nam trong mấy chục năm qua là nhiều võ sư, ở nhiều thế hệ hành giả Aikido Việt Nam đã dành nhiều tháng, năm nghiên cứu thử sắp đặt các bài quyền. Đây là một thực tế cần có sự quan tâm đúng mực. Theo như trải nghiệm bản thân với Aikido trong mấy chục năm qua, theo như lời trao đổi của giáo sư Bùi, việc hình thành các bài quyền (thân thủ pháp), côn, kiếm thuật của Aikido có lẽ là một nhu cầu thực sự, cần thiết và đã được trải nghiệm, ở nhiều thế hệ Aikidoka Việt Nam. Điều này có đúng chăng? Nếu là nhu cầu thì tại làm sao lại có nhu cầu này?

Tôi không nhớ rõ đã đọc đâu đó về ý tứ này trên Aiki-Việt thời gian trước về việc giới thiệu, trao đổi về quyền thức của các bạn trẻ (có lẽ vì việc này chỉ là chuyện của các thế hệ trẻ nên bị đánh lãng đi) bản thân tôi cũng chẳng chú ý lắm. Nhưng lần này, tôi thấy có cả sự tham gia của nhiều vị võ sư tên tuổi. Có phải đây là chứng thực của một nhu cầu của người Việt khi luyện tập Aikido? Có phải chăng đây là sự Việt hóa Aikido vào hoàn cảnh Việt Nam? Tôi xin nhường lời kết luận cho các quý vị võ sư cao thâm và mấy ngàn môn đồ Aikido Việt Nam.

Một ý khác trong trao đổi của Giáo Sư Bùi Thế Cần là ở Việt Nam, đúng ra là ở Sài Gòn trước đây, đã có các nỗ lực sắp xếp của nhiều thế hệ huấn luyện viên Aikido để hình thành quyền thức cho Aikido. Tôi cũng biết một số võ sư hàng đầu của Aikido Sài Gòn cũng đã nỗ lực xây dựng Hiệp Khí Thái Cực một thời gian. Tuy nhiên cho đến khoảng chục năm trở lại đây, các bài quyền này không thấy được giới thiệu và truyền bá trong Aikido. Tôi cũng nghe có người khen, kẻ chê về những nỗ lực này.

Những tưởng phàm là người theo đạo học, phải biết nhìn cố sự để học cái hay, tránh cái lầm lẫn của người đi trước. Như trong trao đổi của giáo sư thì nhiều người trong đó có lẽ cũng có bản thân giáo sư tham gia vào chuyện của mấy mươi năm cũ. Vậy có kinh nghiệm gì trao đổi về nỗ lực của người đi trước, truyền chút kinh nghiệm cho thế hệ đi sau về cái được, cái khuyết của những võ sư đi trước.

Tôi mạo muội đặt ý này ra, vì giáo sư Bùi Thế Cần, Bùi Duy Cảnh, Đoàn Phú Hiệp và nhiều người khác là những vị đầu tàu, có uy tín trong môn phái ở Việt Nam. Việc các quý vị võ sư tham gia trao đổi sẽ tạo nhiều chú ý của các môn đồ  quốc nội và hải ngoại. Hơn thế nữa, Aikido Việt Nam đang ở bước cuối của công tác chuẩn bị thành lập Hội Aikido toàn quốc, mọi truyền thống và hệ thống có thể sẽ có ảnh hưởng đến Aikido toàn Việt Nam. Một mặt sự hội nhập vào Aikido thế giới cần cái thống nhất của Aikido thế giới và khu vực, việc dựng quyền hay các phương pháp tập của Aikido đặc thù của Aikido Việt có ảnh hưởng gì đến quá trình gia nhập của Aikido Việt Nam với thế giới không?

Cũng tưởng chẳng cần nhắc lại, người Việt ta vẫn có nếp văn hóa "xưa bày nay làm", trọng sí, trọng thầy, học trò không có thói quen hỏi ngược thầy mình hay bậc đàn anh. Việc làm hôm nay của các quý võ sư có thể là truyền thống mai kia của Aikido Việt Nam. Nếu làm không cẩn thận chỉ e việc lại rơi vào quên lãng như mấy mươi năm trước. Hoặc thảng, tạo ấn tượng không được tốt cho các thế hệ đàn em, cản trở tính sáng tạo của họ, đặc biệt các đạo đường mới ở các tỉnh trong cả nước. Nếu việc thành công, thì đây có thể là truyền thống và tạo một bước cho sự phát triển của Aikido Việt Nam.

Tôi xin viện một điểm để  quý vị để ý xem xét về truyền thống học tập và sáng tạo của Aikido. Bản thân sự hình thành Aikido cũng là một bước phát triển của Daito Ruyu để làm cho Võ đạo hợp thời hơn, phục vụ nhân loại tốt hơn. Tự các bậc thầy của Tổ sư cũng khuyến khích ngài sáng tạo và phát triển Aikido. Sự đổi mới về cách nhìn nhận của Tổ sư Ueshiba đã biến một môn võ thuật vốn lấy cái hiệu quả chém giết làm mục đích, trở thành kỹ thuật dạy về hòa bình cho nhân loại. Do vậy với bản thân tôi, việc hình thành quyền thức cho Aikido ở Việt Nam những tưởng là chuyện không phải là quá nghịch lối trong môn phái vậy. Chỉ mong rằng, nếu quý vị thực tâm muốn tạo truyền thống, đừng quên giá trị và truyền thống Aikido mà thôi. Aikido Việt có hình thành truyền thống Aikido Việt cũng là chuyện nên làm.

Cũng nghĩ rằng, cũng là đôi đũa, chén cơm trong đời sống thường nhật, nhưng ở Việt Nam, Đại Hàn, Trung Hoa hay Nhật Bổn thì mỗi nơi cách dụng mỗi khác. Hình thể mỗi nơi cũng có cái khác biệt, đó có chăng cũng là chuyện thường tình của mối giao hòa với thiên nhiên, trời đất. Việc dựng quyền cho Aikido để làm cách luyện tập phù hợp hơn với văn hóa, đời sống và điều kiện thực tế của Việt Nam, âu chắc cũng là cái "lý thường tình" đó.  Đã là thường tình, đã là nhu cầu thực thì cũng không nên cản trở, lờ đi, mà nên thử chăng? Dám nghĩ, dám làm âu cũng là cái dũng khí của người lớn, chỉ mong rằng các quý vị bảo tồn chân Hiệp Khí của bản môn.

Bản thân một kẻ sơ học như tôi còn thấy rất vui vì các nỗ lực của các quý võ sư để cải thiện kỹ thuật, một bước mở đường cho việc giúp phát triển Aikido cho Việt Nam. Nếu việc hình thành quyền thức cải thiện hệ thống Aikido cho thuận nhu cầu thời thế, hợp phong thổ Việt Nam, đáp ứng nhu cầu thì chắc mọi người sẽ cũng vui mừng.

Xin cám ơn giáo sư Bùi Thế Cần đã có nhã ý cho phép tôi trao đổi về vấn đề này. Vài lời mạn phép, góp chuyện của tôi có lẽ chỉ tăng thêm câu hỏi hơn là bàn luận cho giải pháp. Cũng chỉ vì tôi tự xem mình luôn là một học trò của Aikido truyền thống Việt Nam nên câu hỏi của tôi có chăng chắc cũng là câu hỏi của các môn đồ bình thường khác trong môn phái.

Xin cám ơn giáo sư, và hy vọng Aiki-Viet.com.vn sẽ có thêm nhiều bàn luận trao đổi thiết thực về vấn đề này, đặc biệt là từ các bậc võ sư cao thâm của Aikido Việt Nam.

Kính thư

Lý Chính Việt

Kỳ tới: Góp ý của Võ sư Bùi Thế Cần, Đỗ Bá Hậu về bài viết giá trị trên đây.