(TỰ VỆ CHỐNG GẬY)

DẪN NHẬP:

Trong số báo Black Belt phát hành vào giữa năm 1966, bên cạnh bài phỏng vấn Đại sư Tohei Koichi (Đông bình triệu nhất, xin xem mục phỏng vấn, aiki-viet.com.vn), còn có một bài kỹ thuật Aikido Yokomenuchi ryotemochi kokyunage. Đó là cách gọi do Tohei hoặc tờ báo đặt tên. Nếu đưa vào hệ thống Aikido của cố Đại sư Tohei thì có thể gọi đây là một đòn Jotori.

Chúng tôi xin trích dịch nguyên văn để các hành giả của Aikido Việt Nam xem và mở rộng nhãn quan.

Đây là một kỹ thuật cao cấp phối hợp Yokomenuchi và Ryotemochi Kokyunage. Động tác hơi khác với Yokomenuchi (tấn công chống lại gậy ngắn hoặc tay không), trong đó hành giả lùi sau trên một đường với kẻ tấn công. Lý do là trong trường hợp này ta cần chuyển thân vào vị trí yếu nhất của đối thủ.

Tuy nhiên với một cây gậy dài bạn không thể làm như vậy vì có nguy cơ bị đánh vào đầu. Cũng như trong các phép tự vệ khác của Aikido hành giả phải chờ một tích tắc trước khi chuyển thân. Và thay vì thoái bộ ta tiến lên về phái tay phải và áp sát đối thủ để vô hiệu hóa đòn tấn công đồng thời nắm được cây gậy.

Hình 1: Tohei tiếp đòn bằng cách tiến lên trước phía bên phải từ tư thế thủ chân trái.

Điểm khó nhất trong kỹ thuật này là hành động xuất phát. Trong hình 1 nếu ko đồng bộ được với động tác của đối phương và nếu tiến lên thẳng tới trước ta sẽ bị trúng đòn. Điều rất quan trọng là phải luyện di chuyển thân pháp không phải với đôi chân mà với đôi hông như ta thấy trong hình 2.

Hình 2: Hòa hợp tốc độ mình với đòn của đối phương Tohei vô hiệu hóa đòn Yokomen và dùng hai tay nắm vào gậy.

Một khi đã nắm được gậy bằng 2 tay hình 3 ta không được ngưng động tác. Thay vào đó hai tay ta lướt nhanh trên tay đối thủ và tiếp tục xoay cây gậy theo hướng ngược chiều kim đồng hồ. bằng cách di chuyển nhanh và phát lực với đôi hông đồng thời phát Ki qua hai bàn tay, ta có thể kiểm soát lực của đối phương.

Hình 3: Tay của Tohei nắm bên trên hai tay của đối phương và bắt đầu xoay gậy (bằng lực eo hông và tenkan theo ngược chiều kim đông hồ).   Hình 4: Tohei bước chân phải lên trong khi tiếp tục xoay ngược chiều kim đồng hồ khiến đối thủ mất thăng bằng.

Trong hình 4 thay vì nắm cây gậy, Tohei nắm hai tay của đối thủ. Ông bước sát gần đến đối thủ để có thể xoay người một vòng trên chân phải. Nếu để ý ta thấy ông không lưu tâm tới cây gậy mà nắm hai tay của đối thủ. Bằng cách di chuyển với đôi hông, ông khiến đối thủ mất thăng bằng. Kết quả là ông có thể xoay mình tên chân phải Hình 5. Và tiếp tục khiến đối thủ mất thăng bằng.

Hình 5:Tohei xoay người trên chân phải khiến đối thủ càng thêm mất thăng bằng.

Vào lúc hoàn tất việc xoay người 360⁰ ông thả người xuống bằng cách gập gối và đối phương sẽ bị rớt xuống sàn.

Hình 6: Tohei hoàn tất việc xoay người 360­­­0 và đứng ngược chiều với đối thủ.

Hình 7: Ông đưa đối thủ xuống sân và đoạt gậy.

Ghi chú: Kỹ thuật trên đây được thực hiện do Koichi Tohei Huấn luyện viên trưởng của Hombu Dojo, Tokyo, Nhật Bản. Đối phương là Clem Yoshida 3 Đẳng.