Trang chủ Hỗ trợ Aiki blog Forum Liên lạc Cấu trúc site
Suy niệm trong ngày:
Aikido không nhằm chiến đấu hay tiêu diệt kẻ thù. Aikido là con đường đưa đến hòa hợp tất cả mọi người trong một gia đình. (Ueshiba Morihei)
Mới trong ngày
Nhịp sống Aikido
Đạo đường
Võ sư - Huấn luyện viên
Địa chí
Rong chơi
Ảnh sinh hoạt
Dòng sử
Phỏng vấn
Oai hùng Việt Nam
Lý thuyết
Giáo dục Aikido
Thư mục
Thuật ngữ
Kỹ thuật
Trắc nghiệm
Y khoa thể thao
Võ thuật đông tây
Vui cười
Giai thoại
Văn
Thơ
Ảnh đẹp
Ảnh đẹp Đà Lạt
Video
Aiki shop
Cảo thơm lần giở
TRAO ĐỔI
MÙA XUÂN KỶ SỬU 2009
  Từ điển  
Nhập từ
Chọn từ điển
   
Số lượt truy cập
    7134417    
 
Trang chủ Y khoa thể thao Sinh cơ học khớp vai (1)
Sinh cơ học khớp vai (1)

Ts. Bs. Bùi Văn Đức

(Bộ môn chấn thương chỉnh hình)

I. ĐẠI CƯƠNG

Nhắc lại giải phẫu học khớp vai

Về mặt sinh cơ học, khớp vai được định nghĩa như một tập hợp các cấu trúc giữa cánh tay bả vai và lồng ngực (H.1). Thành phần của khớp vai cho thấy đây là một khớp phức tạp nhất của cơ thể; nhờ vậy khớp vai có tầm hoạt động lớn hơn bất cứ khớp nào khác. Do đa dạng về thành phần cũng như kích thước. Hình dáng của các thành phần thay đổi trên từng cá nhân nên việc thiết lập một công thức cố định về sinh cơ học khó thực hiện được. Chúng ta chỉ có thể phân tích một cách khái quát về cơ chế và về lực tác động cho từng trường hợp cụ thể. (H.2)

 Hình 1: Khớp vai

A. Cấu trúc xương:

1. Xương cánh tay;       2. Xương bả vai;
3. Xương đòn;              4. Xương ức.

B. Cấu trúc xương và các cơ chủ yếu:

1. Cơ delta;        2. Cơ trên vai  

3. Cơ thang;       4. Cơ nâng vai.

 

           Thành phần của khớp vai:

Xương:   

                     - Bả vai         
                     - Cánh tay
                     - Lồng ngực
                     - Ngực, bụng           

Khớp:

                   - Bao
                   - Hoạt dịch
                   - Vai cánh tay
                   - Cùng vai
                   - Ức đòn
                   - Cấu trúc vai lồng ngực

Dây chằng:

                            - Vai cánh tay (bao khớp)
                            - Quạ cánh tay
                            - Quạ cùng vai
                            - Cùng đòn (bao khớp)
                            - Quạ đòn
                            - Ngực đòn
                            - Ức đòn (bao khớp)
                            - Liên đòn

Cơ:

         - Nhóm vai cánh tay và đòn cánh tay
             . Nông : Delta
                          Đầu xương đòn và ngực lớn
             . Sâu: Chóp xoay: Dưới vai
                                          Trên gai
                                          Dưới gai
                                          Tròn nhỏ
          Khác:  Tròn lớn
                   - Vai – quay: Hai đầu
                   - Vai – trụ: Tam đầu
                   - Ngực cánh tay:  Lưng rộng
                                               Ngực lớn
                   - Ngực vai: Răng cưa trước                        
                                     Ngực nhỏ
                                     Thang
                                     Nâng vai
                                     Cơ trám
                   - Ngực đòn : Dưới đòn

II. ĐỘNG HỌC (Kinématic):

Nhằm phân tích về tầm hoạt động của khớp và mô tả cử động khớp trong không gian 3 chiều, bao gồm hai vấn đề:

- Tầm họat động khớp như thế nào.

- Làm sao có được tầm hoạt động này.

1. Tầm hoạt động khớp (Hình2.3):

Hình 2: Nâng vai

A. Gập (ra) trước, xương cánh tay trong mặt phẳng dọc.

B. Dang, xương cánh tay trong mặt phẳng trán.

C. Nâng vai trong mặt phẳng xương bả vai.

Hình 3:

A. Nâng vai ra sau                                         B. Hạ vai (áp)
C.  Gập trong mặt phẳng ngang (khép)        D. Xoay

2. Làm sao để có tầm hoạt động:

- Chỏm xương cánh tay tiếp xúc rất ít với ổ chảo tạo điều kiện tăng tầm họat động khớp.

- Các khớp cánh tay ổ chảo, cùng đòn - ức đòn và bả vai lồng ngực đều tham gia vào cử động, sự tổng hợp các cử động này làm cho tầm hoạt động khớp vai lớn hơn bất kỳ khớp đơn độc nào trong cơ thể. Hơn thế nữa cử động của cột sống còn làm tăng thêm tầm hoạt động của khớp vai.

2.2. Khớp cánh tay - ổ chảo:

2.2.1. Yếu tố vững: Tùy thuộc vào các yếu tố:

- Kích thuớc ổ chảo (SAHA 1971), khớp mất vững  khi tỷ lệ giữa đường kính dọc giữa ổ chảo và chỏm xương cánh tay nhỏ hơn 0,75 và tỷ lệ đường kính ngang nhỏ hơn 0,57.

- Độ nghiên sau của hố ổ chảo (SAHA 1971), nhận thấy 80% các trường hợp không vững của khớp vai có hố chảo nghiêng ra trước.

- Nghiêng ra sau của đầu xương cánh tay (SAHA 1971).

- Không dính bao khớp với sụn viền (Glenoid labrum) làm không vững (vành sụn chêm).

- Chức năng nhóm cơ kiểm soát tư thế trước sau của đầu xương cánh tay trên (trên gai, dưới gai và dưới vai) (SAHA 1971).
 
2.2.2. Cử động mặt khớp:

Đây là loại khớp chỏm trong ổ khớp do đó có 3 loại cử động có thể xảy ra:

- Loại 1 – Xoay: Diện tiếp xúc cố định trong khi điểm tiếp xúc di động. Hình ảnh xe hơi trên tuyết đứng một chỗ trong khi bánh sau quay (H.4A).

- Loại 2 – Lăn: Các điểm tiếp xúc thay đổi đều nhau. Hình ảnh các bánh xe hơi đều lăn với một lực kéo đều (H.4B).

- Loại 3 – Trượt: Điểm tiếp xúc không thay đổi trên chỏm nhưng thay đổi trên ổ khớp. Hình ảnh xe trượt trên tuyết sau khi thắng (H.4C).

Hình 4: Cử động khớp vai nhờ ba chuyển động mặt khớp chỏm ổ chảo.
 


 2.2.3. Khớp cùng đòn:

Là khớp có hoạt dịch nhỏ, sự vững của khớp tùy vào dây chằng quạ đòn và hệ này cho phép xương bả vai cử động theo ba trục:

- Theo trục dọc nhờ tác động của dây chằng nón (Conoid ligament) chạy từ mấu quạ tới đỉnh sau mấu cùng xương đòn (Hình 5, trục 1).

- Theo trục ngang mặt phẳng  trán nhờ vào tác động dây chằng thang (Trapezoid ligament) như bản lề cho cử động xoay xương bả vai (H.5, trục 2).

- Theo trục ngang mặt phẳng dọc: dây chằng nón được kéo dài khi xương bả vai xoay ra sau (H.5, trục 3).

Trong khớp có sụn chêm để góp phần vào chức năng của trục xoay. Xoay quanh dây chằng nón là xoay giữa sụn nêm và mỏm cùng vai, bản lề của dây chằng thang là xoay giữa sụn nêm và xương đòn (LAST, 1972)
 


2.2.4. Khớp ức đòn:

Là khớp có bao hoạt dịch, có sụn nêm, khớp phía trên vào xương ức và phía dưới sau vào xương sườn 1. Sụn nêm chia khớp làm 2 khoang chức năng: chức năng trượt trên dưới nhờ sự cử động giữa sụn nêm và xương ức (DENPTER, 1965).

Cấu trúc giữ vững khớp ức đòn là dây chằng sườn đòn (Costs Clavicular Ligament) gồm 2 bó trên ngoài và trên trong.

Các cử động khớp gồm: kéo, lên xuống và xoay (H.6)

Điểm tựa ở cử động co kéo và lên xuống khớp do dây chằng qua đòn. LAST (1972) nhận thấy khi đầu ngoài xương đòn nâng lên thì đầu trong hạ xuống và khi đầu ngoài xương đòn kéo ra thì đầu trong chạy ra phía sau. INMAN (1944) quan sát thấy trong động tác dang thì cứ mỗi 10o dang cánh tay thì xương đòn nâng lên 4o trong 90o đầu tiên, trong 90o dang tiếp theo phải có sự tham dự của khớp ức đòn, cùng đòn, lồng ngực bả vai. Cử động của khớp ức đòn khoảng 40o.

Hình 6: Cử động khớp ức đòn.
 


2.2.5. Khớp bả vai – lồng ngực:

Đây là một khớp đặc biệt vì không có một cấu trúc nào về dây chằng với lồng ngực. Di động khớp là nhờ cử động trượt lên nhau của hai cơ dưới vai và cơ răng cưa trước. Nhờ đó khớp vai có tầm hoạt động rất rộng rãi. Các hoạt động của khớp vai gồm kéo, lên xuống và quay quanh trục thẳng góc với mặt phẳng khớp. Khi khớp vai dang 180o thì 2/3 tầm độ thuộc khớp cánh tay ổ chảo và 1/3 còn lại thuộc khớp bả vai lồng ngực (60o).

2.2.6. Cột sống:

Cột sống góp phần làm tăng phần hoạt động khớp vai: khi với tay tới một điểm xa hơn trên đầu thì cột sống rời ra, xương sườn nâng lên và điểm với cao hơn vài centimet.

 

BVĐ

(còn tiếp)

  • Hội chứng ống cổ tay
  • Hội chứng kẹt dưới mỏm cùng vai (HC)
  • Ngón tay lò xo
  • Đi tìm bí thuật sống lâu và sống khoẻ
  • Sinh cơ học khớp vai (2)
  • Thuốc đả trật
  • Chất đường đối với cơ thể trong lúc tập dượt thể thao và vũ thuật
  • Khí công trong chống và dự phòng kích xúc (stress) (1)
  • Khí công trong chống và dự phòng kích xúc (Stress) (2)
  • Vũ thuật và bữa ăn
  • Bộ máy người
  • Rách cơ
  • Massage
  • Các loại thương tổn trong tập luyện Aikido
  • Phòng ngừa và chăm sóc các loại chấn thương trong TDTT
  • Phòng ngừa và chăm sóc các loại chấn thương trong TDTT (tt)
  • Các võ sư chữa bệnh bằng: Khí công ngoại cảm
  • Điều trị tai biến do luyện công sai
  • KATSU : Thuật hồi sinh của các võ đạo gia
  • Bệnh thấp khớp
  • Phương pháp thư giãn hay cách luyện tập để bảo vệ thần kinh quá căng thẳng.
  • Xử lý chấn thương trong võ thuật
  • Cây mè hồi dương bổ khí
  • Y võ trị bệnh
  • Khi bị trúng đòn nơi bụng và bị chết ngộp vì bị siết cổ.
  • Rong biển: Hải thảo dưỡng thân.
  • Bí quyết sống lâu, sống khỏe.
  • Bí quyết sống lâu, sống khỏe. (2)
  • Bí quyết sống lâu, sống khỏe. (3)
  • Hai phương thuốc bí truyền áp nước gừng và cao khoai sọ
  • Tạo hóa cho ta 9 cách thở đặc biệt và cách sử dụng trong đời sống hằng ngày.
  • Tại sao phụ nữ tập tạ ngực lại nhỏ?
  • Bạn muốn có một thân hình cân đối.
  • Thuốc luyện võ của chùa Thiếu Lâm.
  • Những bài thuốc tăng cường sức khỏe và trường thọ.
  • Cách tập thể dục tốt nhất
  • Sống lâu, sống khỏe, sống trẻ.
  • Hen suyễn và khí công. (1)
  • Hen suyễn và khí công. (2)
  • Hen suyễn và khí công. (3)
  • Tập bò, kỹ thuật trị bệnh độc đáo của Đạo gia
  • Phương pháp MATTHUSALEM, Bí quyết để sống lâu.
  • Điều trị trật khớp (sai khớp).
  • Điều trị trật khớp (Sai khớp) (2)
  • Một biện pháp chống già hữu hiệu.
  • Dùng đường nhiều có tốt không?
  • Học võ trị bệnh biếng ăn
  • Tập luyện võ thuật như thế nào để tăng trưởng chiều cao cơ thể?
  • Bệnh nhân liệt nửa người
  • Tại sao nhiều ngôi sao thể thao biến thành vũ phu?
  • Ăn uống và sức khỏe
  • Sự tức giận tăng gấp đôi hiểm họa lên cơn đứng tim
  • MASSAGE liều thuốc kỳ diệu
  • Hành – thức ăn có tính chất chữa bệnh
  • Không sống nổi 100 tuổi, lỗi tại chính mình
  • Uống nhiều nước khi luyện tập có thể gây tử vong
  • Làm gì nếu chuột rút lúc ngủ?
  • Luyện tâm khỏe người
  • Giải độc cho gan
  • Cho tim nghỉ mệt nửa giờ
  • Hôn mê vì uống hoặc mất nhiều nước
  • Tỏi và chứng cao huyết áp
  • Nên bó bột khi bong gân
  • Y khoa hiện đại: Có thể tránh béo phì
  • Coi chừng say nắng
  • Sống thọ nhờ gần cây xanh
  • Tắm nắng giúp giảm máu vón cục
  • Bài thuốc dân gian đáng lưu ý
  • Vitamin D ảnh hưởng đến hệ cơ
  • Nên và không nên khi kết hợp thực phẩm
  • Mười phút biết mình khỏe, yếu
  • Day huyệt chữa chứng vọp bẻ
  • Hai cách đơn giản để duy trì đôi mắt khỏe
  • Nấm rơm: “vị thuốc” ruộng đồng
  • BỆNH CAO HUYẾT ÁP, AIKIDO VÀ KHÍ CÔNG
  • Huấn luyện viên Aikido cần biết: