Năm 1910, Morihei Uyeshiba đã du hành đến Enkalu – một thành phố nhỏ trên đảo Hokkaido để gặp chưởng môn Sogaku Takeda, trong lữ quán Hisada. Với 60 tuổi đời, vị võ sư khả kính ấy không thâu nhận đồ đệ nữa để truyền dạy môn Daitoryu-Aiki-Jitsu-một môn võ rất nổi danh ở Nhật thời bấy giờ. Vị võ sư này khó khăn đến nỗi các môn đệ muốn được thâu nhận phải ở tại nhà ông như một gia nhân để ông xem xét người ấy có thật tâm cầu học hay không. Nếu ông còn nghi ngờ thành tâm của người học trò, lập tức người ấy bị đuổi ngay.
Cuộc hội kiến kết thúc một cách bất ngờ: Vị chưởng môn đề nghị Morihei Uyeshiba đến học môn Daitoryu. Uyeshiba về ở nhà thầy, lo lắng cho thầy và gia quyến tất cả những gì cần thiết. Đó là truyền thống mà các môn đệ phải tuân giữ đối với vị chưởng môn trong thời phong kiến Nhật Bản. Uyeshiba được học hỏi tất cả những gì ông thích, kể cả những đòn bí hiểm của thầy. Vào tháng 3 năm1915, ông được thầy ban cho cấp bực Menkyo Kaiden (10 đẳng trở lên).
Áp dụng những nguyên tắc võ học vào tất cả những môn võ khác ở Nhật Bản thời đại ấy – như Kykoryu (Jiu Jitsu, nguồn gốc của môn Nhu Đạo bây giờ), Shinkageryu (Kendo và Jiu Jitsu), Hozoinryu (lao), Takencuchiryu (môn Jiu Jitsu đặc biệt), Ten shiryu (môn Kendo hợp với môn Jiu Jitsu và Tai Jitsu) v.v… Morihei Uyeshiba miệt mài nghiên cứu cho đến năm 1920, và môn nào cũng đạt được cấp bậc Menkyo Kaiden cả.
Với một cây kiếm gỗ trong tay, ông lang thang khắp nước Nhật tầm sư học đạo. Nếu tìm thấy một người giỏi hơn mình, ông lưu lại làm học trò và tập luyện cho đến khi học được tất cả những gì có thể học từ vị võ sư ấy, rồi lại lên đường. Ông trở thành người giỏi võ nhất nước Nhật. Vì không ai có thể thắng được ông.
Tuy nhiên khi gần đạt được mục đích của đời mình, một câu hỏi càng ngày càng lớn mạnh trong tâm hồn ông: “Quật ngã kẻ khác, đánh gục họ xuống, chiến đấu và đàn áp để làm gì? – Nếu đó là tất cả ý nghĩa của võ thuật thì đâu là giá trị của nó?”.
Ông tạm gác võ thuật qua một bên, tìm đến những chùa chiền nổi tiếng nhất và nghiên cứu triết lý. Ông đến nơi tĩnh mịch để suy tư. Ông ngồi dưới thác nước giá buốt để mở “cặp mắt của tâm hồn”. Quyết tâm giải quyết cho kỳ được câu hỏi trên, ông sống một cuộc đời vô cùng khổ hạnh. Một mình trên núi, khoa cây kiếm gỗ, ông chìm đắm trong câu hỏi: “Võ thuật là gì?”.
Sau mấy năm suy tư và lê bước khắp nơi, một ngày kia từ một ngọn núi đi xuống, vào trong sân một căn lều, ông xối nước lên mình và nhìn lên bầu trời xanh thẳm. Bỗng nhiên ngay lúc đó, ông cảm thấy trong mình khác lạ. Ông được nâng lên, sảng khoái, nước mắt lăn xuống má trong một cảm giác biết ơn trời đất và trực nhận được chân lý – mình đã hòa nhập cùng vũ trụ.
Sau biến cố đó, võ sư Uyeshiba đã giảng cho các môn đệ: “Võ thuật không liên quan gì đến sức mạnh vũ phu dùng để đánh gục địch thủ, cũng như những khí giới lợi hại đưa thế giới đến chỗ tiêu diệt. Những ngành võ thuật chân thật, không tranh đua, điều hòa khí lực của vũ trụ, gìn giữ hòa bình cho thế giới, sinh sản và đưa vạn vật trong vũ trụ đến chỗ trưởng thành. Bởi thế, tập luyện võ nghệ không nhằm mục tiêu tiền khởi là đánh bại kẻ khác, mà thực hành lòng yêu mến trời đất trong lòng ta”.
Từ đó, các ngành võ thuật mà Uyeshiba đã tinh luyện trước kia dần dần biến đổi, để cuối cùng tiến hóa thành môn Aikido (Hiệp Khí Đạo). Những đòn thế dữ dội và ghê gớm ông đã tập ngày trước, những môn võ chà nát mọi vật. Uyeshiba di chuyển trông đẹp như đang biểu diễn một vũ điệu Nhật Bản, như thể quên hẳn sự có mặt của địch thủ. Nhưng tất cả đều bị quật ngã, họ đã chạm phải sức mạnh của vũ trụ trong thân hình mảnh mai, nhỏ bé của Uyeshiba.
Minh Vũ (sưu tầm)
Trích Sổ Tay Võ Thuật số 31.
