Vs.LÊ SÁNG

Chưởng môn Vovinam-Việt Võ Đạo.

(Trích “Sổ Tay VÕ THUẬT” tháng 3/1993)

Cuộc sống có nhiều cách. Ở đây trong phạm vi võ thuật và võ đạo, chúng ta tạm phân ra hai cách sống:

- Sống yêu cuộc sống.

- Sống bám víu lấy cuộc sống.

Vs.Lê Sáng

Còn sống bám víu lấy cuộc sống là sống với tâm trạng của kẻ “Sinh bất phùng thời”. Bất mãn với cuộc sống mà không làm cách nào vượt thoát ra ngoài cuộc sống được. Do đó, họ tự tạo ra những nhu cầu giả tạo, rồi tự dối mình, chạy theo ảo ảnh, làm nô lệ cho lòng tham dục của họ. Họ lạc lõng, bơ vơ trong cuộc sống. Họ chán sống mà vẫn không dám chết. Họ ngụp lội trong lầy lụa, trong khổ đau mà vẫn bám víu lấy cuộc sống.

Vậy muốn sống yêu cuộc sống, trước hết, chúng ta phải tu tâm, rèn thể, phải làm cho mình trở nên con người hữu dụng, phải luôn quan tâm tới hành vi, tư tưởng hằng ngày của mình, phải tìm hiểu và suy luận về ý nghĩa cuộc sống và các giá trị đích thực của con người trong cuộc sống.

Muốn thực hiện mộng ước “vá trời lấp biển”, điều kiện tiên quyết là phải “Sống Khỏe”, vì “Khỏe” là biểu tượng đầu tiên của con người yêu đời sống. Khỏe cả thể xác lẫn tinh thần.

Về thể xác, chúng ta có ba nguyên tắc tăng cường sức khỏe, đó là:

1. Điều độ.

2. Chuyên cần luyện tập võ thuật.

3. Bền bỉ chịu đựng mọi thử thách.

1. Tại sao cần sống điều độ?

Cần phải sống điều độ, vì những thói quen đam mê vật chất xung quanh luôn luôn quyến rũ, quấy phá chúng ta. Tuổi của chúng ta còn trẻ, chúng ta còn nhiều ham muốn, nhiều ước vọng, nhưng muốn xứng đáng là những con người theo đuổi mục đích võ đạo, chúng ta phải ước thúc, kiềm tỏa được chúng để mà sống điều độ. Chúng ta phải gìn giữ sức khỏe ngay từ khi khí huyết còn phương cường, gân cốt vững mạnh, sinh lực còn dồi dào. Vì ham muốn thì vô cùng mà sức khỏe chỉ có hạn. Chúng ta làm sao nuông chiều được chúng? Sống không tiết độ, tới khi thân thể suy nhược, bệnh tật nảy sinh, dầu chúng ta có đau buồn, hối hận cũng đã muộn, không ai có thể giúp đỡ chúng ta được.

Hơn nữa, nếp sống của chúng ta có điều độ, chúng ta mới hy vọng phát triển được những phần “tốt” và trừ bỏ được những phần “xấu” trong con người chúng ta. Làm sao chúng ta làm được việc gì, dù là nhỏ mọn tầm thường, khi chúng ta chỉ là “tù binh” của những thói hư tật xấu, khi sức khỏe chúng ta quá suy nhược. Thiếu sức khỏe, ngay chính thân thể của chúng ta cũng không bảo vệ nổi, còn nói chi tới lẽ phải với công bằng. Sống không tiết độ, chắc chắn tương lai không nằm trong tay chúng ta nữa. Chúng ta chỉ còn là những kẻ bám víu lấy cuộc sống.

2. Tại sao phải chuyên cần luyện tập võ thuật?

Vì tuổi trẻ tràn đầy sinh lực, nếu chúng ta không trút nguồn sinh lực đó vào sự chuyên cần luyện tập thì sẽ phung phí vào những cuộc ăn chơi, sa đọa. Tuổi trẻ là tuổi hoạt động với nhiều nhiệt hứng đam mê, nếu không rèn tập những đức tính tốt sẽ sa vào những tật xấu. Đó là lẽ tất nhiên. Ngoài ra, võ thuật vốn là tinh hoa cao nhất của việc luyện thể. Đến với võ thuật, chúng ta mới cảm thấy sức khỏe là cần. Sống không tiết độ làm sao chúng ta có thể theo đuổi việc luyện tập được. Sự chuyên cần luyện tập võ thuật sẽ đuổi ra khỏi chúng ta những ý nghĩ hắc ám, và mang lại cho chúng ta sức khỏe dồi dào, thân thể tráng kiện, đủ sức đương đầu với mọi khó khăn, nguy hiểm.

3. Tại sao cần bền bỉ chịu đựng mọi thử thách?

Vì sự luyện tập mỗi ngày đòi hỏi thêm nhiều cố gắng, nhẫn nại. Võ thuật càng cao bao nhiều càng cần tới võ công bấy nhiêu. Và, do đâu võ công nảy sinh ra, nếu không là công phu khổ luyện qua nhiều năm tháng. Hơn nữa, chuyên cần luyện tập để trở thành người giỏi võ, đạt tới mức cao đẳng của võ thuật trong một thời gian hạn định chưa phải là một điều thực khó, nhiều người có thề làm nổi. Xong liên tục trong đời sống, lúc nào cũng bảo trì được mức cao đẳng của võ thuật, lúc nào cũng bền bỉ chịu đựng mọi thử thách, không sờn lòng nản chí, đó mới là điều thực khó.

Chúng ta đã từng thấy bao nhiêu võ sĩ lừng danh một thời, nhưng sau đó chẳng bao lâu đã mai một. Vì khi đang khỏe, người ta thường không biết quý sức khỏe, chỉ đến lúc sức lực tiêu hao rồi mới quan tâm lo sợ thì đã trễ.

Khi vào đời, chúng ta càng cần tới sức bền bỉ chịu đựng. Không phải lúc nào chúng ta cũng giải quyết sự việc bằng võ thuật. Đức tính của nhà võ đâu phải lúc nào cũng cũng mang võ ra cho mọi người thấy. Do đó, Việt Võ Đạo Sinh phải luôn luôn kiên trì, nhẫn nhịn. Biết lúc đáng tiến thì uy dũng tiến lên, biết lúc đáng lui thì vui vẻ lui bước. Có thế chúng ta mới đạt được mức độ hàm dưỡng sinh lực đầy đủ để thắng vượt mọi thử thách, hiểm nghèo trong cuộc sống.

Về tinh thần, cũng có ba nguyên tắc, đó là:

1. Biết vui với cảnh ngộ.

2. Biết tự lượng sức mình.

3. Biết hướng theo lý tưởng.

1. Thế nào là biết vui với cảnh ngộ?

Gặp cảnh ngộ nào, dầu là trường hợp bắt buộc không lựa chọn chúng ta cũng thản nhiên vui vẻ tiếp nhận. Tuy nhiên nói như vậy, có nghĩa là chúng ta đã chấp nhận với tinh thần chủ động, quyền biến, tháo vát, biết không sao tránh được thì vui vẻ tiếp nhận, hăng hái làm việc để cải hóa, vượt thắng cảnh ngộ sau này. Chúng ta luôn luôn giữ thái độ không bất mãn và cũng chẳng bao giờ tự mãn.

Thí dụ: Là một học sinh nghèo, nhà ở trong hẻm sâu, xa trường học, phải đi bộ tới trường, thiếu thốn đủ mọi bề. Trong khi bạn học khác giàu sang, quần áo óng chuốt, xe hơi đưa rước, muốn gì được nấy. So sánh sự khác biệt quá xa, chúng ta bất mãn, chán nản, không thiết học nữa, thì có cải biến được cảnh ngộ không? Có làm cho đời sống bản thân mình thảnh thơi không? Họa chăng chỉ có xoay học nghề hay đi làm kiếm tiền. Còn vẫn theo học mà không vui với cảnh ngộ thì làm sao học hành tấn tới, hy vọng đậu trong những kỳ thi mà dễ dàng vượt cảnh ngộ?

Trường hợp là một người thợ cũng thế. Làm việc cực nhọc, giá sinh hoạt cao, lương không đủ sống, rồi chúng ta bất mãn với hoàn cảnh thì liệu có vượt thoát được hoàn cảnh không? Chúng ta xoay nghề khác sao? Thì vẫn là người thợ, đổi nghề chứ chưa đổi cảnh ngộ, đổi hoàn cảnh. Vậy thì tốt hơn hết là cứ vui với cảnh ngộ để tâm hồn tơ thới, lo trao dồi đức hạnh, tinh tiến nghề nghiệp. Khi nghề nghiệp tinh tiến thì lương sẽ cao, đời sống no đủ, được mọi người kính trọng. Và thế là cảnh ngộ đã thay đổi!

2. Thế nào là biết tự lượng sức mình?

Chúng ta nên thẳng thắn nhìn đúng tài năng đích thực của mình, chỉ nhận lãnh những gì mà chúng ta gắng sức có thể làm nổi chứ không nên quá đèo bòng tham muốn những cái hay, đẹp của người làm gì. Ôm đồm những công việc vượt quá sức hiểu biết của mình, chúng ta sẽ phải nương tựa cầu cạnh, thần phục người khác để được họ giúp đỡ. Chính thái độ đó mở đường cho tinh thần cầu cạnh, ỷ lại. Sao bằng chúng ta chăm lo trau dồi và phát huy những gì chúng ta sẵn có. Như vậy chúng ta đã biết tự lượng sức mình, biết đặt mình vào chỗ cao sang riêng biệt.

Kinh Kha chỉ vì không tự lượng tài sức, và hiếu thắng muốn lập công danh, nên đã phụ lòng kỳ vọng của Thái Tử Đan, làm chết uổng Phàn Ô Kỳ, Điền Tử Quang, không những không hành thích được Tần Thủy Hoàng mà còn làm chết lây thêm bao nhiêu người khác, và làm cho bạo chúa đề phòng, người sau muốn giết hại khó thêm một tầng nữa.

Cái giá trị đích thực của con người đâu có phải ở chỗ nhận những trọng trách và chiếm được địa vị tôn quý trong xã hội, mà ở chỗ làm tròn được trách vụ khi nhận lãnh, và từ cái địa vị đó, chúng ta đã làm được những gì lợi ích cho quốc gia, xã hội. Đời sống của chúng ta chỉ vinh dự và ung dung tự tại, khi chúng ta biết đặt cái giá trị của chúng ta vào sự thực hiện đến mức toàn thiện những gì chúng ta đang có.

Trong đời sống, không có cái toàn thiện nào là cao trọng hơn cái toàn thiện nào. Đã toàn thiện đều có giá trị như nhau.

3. Thế nào là biết hướng theo lý tưởng?

Đã sống là có vui, có buồn, có thành công, có thất bại, có hưởng thụ, có hy sinh. Muốn giữ thăng bằng được tâm hồn khi vui cũng như khi buồn, khi thành công cũng như thất bại, khi hưởng thụ cũng như hy sinh, chúng ta phải biết hướng theo lý tưởng. Lý tưởng là nguồn lửa thiêng lôi cuốn chúng ta vào cuộc sống tranh đấu và hăng say làm việc. Chúng ta luôn luôn tìm nguồn “Sống Khỏe” – cả thể xác lẫn tinh thần – của mình trong nguồn sống chung của đồng loại. Đó là chúng ta đã biết hướng theo lý tưởng, biết tạo cho mình nguồn hứng thú vô biên trong cuộc sống. Chúng ta nhìn rõ con đường sẽ đi, phải đi rồi bình thản liên tục dấn bước.

Tóm lại, có hai cách sống cần tìm hiểu:

- Sống yêu cuộc sống.

- Sống bám víu lấy cuộc sống.

Muốn sống yêu cuộc sống, trước hết chúng ta phải “Sống Khỏe”, vì “Khỏe” là biểu hiện đầu tiên của người yêu cuộc sống.

Có ba nguyên tắc gia tăng sức khỏe:

1. Điều độ.

2. Chuyên cần luyện tập võ thuật.

3. Bền bỉ chịu đựng mọi thử thách.

Có ba nguyên tắc gia tăng sức khỏe tinh thần:

1. Biết vui với cảnh ngộ.

2. Biết tự lượng sức mình.

3. Biết hướng theo lý tưởng.

Đến đây, chúng ta tạm mượn lời của một nhà văn nào đó kết luận:

“Một thân thể không đau, một tinh thần không loạn, đó  là chân hạnh phúc của con người. Được bấy nhiêu thôi thì được gì cũng là thừa, mà thiếu một trong hai điều ấy, thì có được gì nữa cũng vẫn còn thiếu mãi”.

LÊ SÁNG