Hồ Quang Trung (Huế)

Đúc kết chiến thuật, tìm ra được nguyên lý ứng dụng vào võ học, đó là kết quả của một quá trình khổ luyện liên tục, đối mặt trên chiến trường và năm tháng suy tư nghiền ngẫm.

Khi nói đến một danh sư võ học, người ta thường tưởng rằng đó cũng chính là một thiền giả. Cũng chính sự nhập thiền và qua quá trình tự lắng nghe chính mình đó, người Nhật đã tìm ra yếu tố “Định” ngay trong chiến pháp khi đang giao đấu. Bằng cách “Định” của mình, họ đã thấu suốt được tinh thần của đối phương để xuất đòn trong chớp nhoáng, hạ gục đối phương trong khi chính đối phương là kẻ động thủ trước. Yếu tố “Định” đã góp phần hình thành nên cái tinh thần “Võ sĩ đạo” được cả thế giới biết đến, và người Nhật đã thể hiện điều đó làm cho cả thế giới ngưỡng mộ.

“Tâm lặng như nước hồ thu” của Karaté hay trạng thái “bất bạo động tuyệt đối” trong Aikido, “Khoảng cách giữa sinh tử” trong Kiếm đạo… đều là thành quả của yếu tố “Định” hay chúng chuyển hóa lẫn nhau, bởi vì có hai cách “Định”: “Định” ở trong “ tĩnh” và “Định” ở trong “động”. Nhưng tất cả đều là kết quả của sự hợp nhất ý chí cộng với Trí lực của con người.

Để đạt được đến trạng thái “Thiền Định” trong khi đối mặt với kẻ thù, người Nhật đã luyện được cho mình một sự “tập trung tinh thần để thông suốt”, ứng phó với mọi hoàn cảnh mà chẳng mảy may rung động trước mọi thế lực.

Trong nghệ thuật chiến đấu của mình, bằng một khía cạnh của yếu tố “Định”, người Nhật đã sử dụng đến một đường thẳng làm trục trung tâm để “Định” và từ đó phát động. Đường thẳng này chạy theo đường dọc trước mặt, ngay giữa thân người, chia con người thành hai phần đối xứng nhau. Khi đã chọn, đối với họ đó là con đường để bảo toàn sinh mạng và cũng là con đường để xuất thế triệt hạ địch thủ.

Từ trục này, tay của họ sẽ vào trụ giữa, song song lên xuống với đường trục, gạt đỡ chớp nhoáng tung ra trong khi thân hình không di động rồi cũng từ đó đòn công lập tức đi thẳng tới mục tiêu trong khoảnh khắc.

Chiêu pháp thường được sử dụng bằng tay, côn hay kiếm ở vùng trung, thượng đẳng hay hạ đẳng trong khi thân thể gần như bất động tuyệt đối. Thí dụ ở đây ta dùng tay: Khi địch thủ dùng hai tay tấn công liên tục hai đòn vào mặt, ta trụ cẳng tay phải ngay trục “Định” gạt như chớp sang hai bên như cần gạt ôtô… rồi từ giữa trục đó bật cẳng tay thì mũi tay của ta đã xuyên thẳng, nắm ngay cổ họng địch thủ. Nói rằng địch thủ tấn công hai đòn, thực ra họ có thể tấn công nhiều đòn, nhưng ngay đòn thứ hai, mũi bàn tay của ta đã kề ngay cổ.

Một cách khác nữa là cả cánh tay, thân người kèm theo trục đã “Định” dọc cơ thể chuyển động cũng sang phải, sang trái trong khi hai bàn chân xoay qua về như một chân đế xoay. Trường hợp này dùng để hóa giải nhanh những đòn tấn công vào hai bên nhất là đấm móc, đá vòng cầu, đá móc. Chú ý rằng khi đỡ vùng trung, thượng đẳng, ta dựng cẳng tay song song trục và ở vùng hạ đẳng ta có thể thọc thẳng cánh tay xuống mà gạt. Điều quan trọng là phản đòn chớp nhoáng ngay sau đó, lối đánh hai tay từ giữa thân người vừa kín đáo lại vừa nhanh rất thích hợp với thủ pháp trong môn Karaté.

Lối “Định” theo trục này càng ít di chuyển thì càng dễ “Định” và trong di chuyển bước chân hết sức kín đáo, do đó người Nhật thường dịch chuyển bàn chân lấn từ từ như một dạng thôi miên trong khi sự tập trung của họ bộc lộ ra bên ngoài đến cao độ làm kẻ yếu tinh thần phải “Nhợn” ngay. Một phương pháp di chuyển là đi bộ thẳng người quanh đối phương. Khi đối phương nhập vào khởi sự tấn công, một đòn đấm thẳng tung ra chớp nhoáng từ trục “Định” và hạ gục ngay đối phương trong khi ta vẫn đứng thẳng.

Phép tấn công vừa kể trên là đặc trưng của phương pháp “Định” theo trục, cũng xuất phát từ nguyên tác của người Nhật: “Đánh khi bị đánh”. Nguyên tắc này đã khiến người ta tung ra nhiều đòn làm đối phương không màng chống đỡ. Đó là nhờ họ đã “Thiền Định” được bằng tâm trí, biết được đòn thế của đối phương sẽ khởi phát, đi từ hướng nào và mục tiêu của đòn thế đó. Khoảng cách họ đo lường hết sức chính xác để cho đòn địch thủ lạc vào không gian và đòn của họ triệt hạ địch thủ.

Trên đây là một khía cạnh của yếu tố “Định”, thích hợp cho bạn học môn võ Nhật suy gẫm thêm. Hy vọng sẽ được trình bày tiếp trong dịp khác.

H.Q.T.