Võ Đình Thanh
Vãn phương, Tản văn.
Hội thảo thường niên mùa đông Đại học Cornell, Mùa Thu 2002.
Lần đầu tiên đi dự một seminar Aikido ở trường Cornell, tôi được gặp nhiều người tập từ nhiều nhiều nơi. Người đến giảng dạy là một sensei từ miền Trung Hoa Kỳ. Ông là một thầy tu thần đạo, và là học trò khá thân của đại sư Koichi Tohei. Nhóm tập luyện tại Cornell và đa số các hành giả của lớp tập lại từ Central New York, cơ bản là thuộc Liên đoàn Aikido Mỹ. Buổi tối, trong buổi tiệc susi truyền thống của Aikido Cornell do võ sư Zukiko Katagiri chủ trì, các môn sinh và võ sư quây quần xung quanh lò sưởi tâm tình. Vốn là người quan tâm đến hệ thống Aikido, tôi hỏi mấy vị sensei về tổ chức và hoạt động của hệ thống Aikido Mỹ.
Một vị trả lời, “Thực ra có nhiều liên đoàn, hoạt động khá độc lập với nhau chứ không chỉ có một liên đoàn quốc gia. Tại sao lại chỉ có một liên đoàn? Khi cái gì đó trở thành một, thì có nguy cơ thành độc quyền, tập quyền, rồi tranh quyền, mà quên mất ý nghĩa của việc học tập, truyền bá, vận dụng Aikido vào cuộc sống. Những người tập Aikido chính là những người quyết định Aikido nên như thế nào, vậy nên tránh những chuyện có thể dẫn đến hậu quả sâu xa. Việc lập các hội, các nhóm, các liên đoàn Aikido cũng vậy thôi!”
Về sau tôi có cơ hội tìm hiểu kĩ hơn về Aikido Hoa Kỳ, thí thấy Aikido Hoa Kỳ có rất nhiều nhóm hoạt động, rất độc lập với nhau, liên hệ với nhau chủ yếu qua quan hệ thầy trò và bạn bè đồng môn, chứ rất hạn chế lệ thuộc về hành chánh. Ví dụ Hội Aikido Hoa Kỳ (American Aikido Association) đứng đầu là đại sư Yamada ở New York, hình thành lâu nhất ở lục địa Hoa Kỳ, là nhóm lớn nhất có mặt khắp nước Mỹ. Hội Aikido School of Ueshiba đứng đầu là đại sư Saotome đạo đường chính ở Washington DC và 70 đạo đường khắp Mỹ.Hội Nghiên cứu Khí của đại sư Koichi Tohei có hàng chục đạo đường khắp nước Mỹ. Hội Tenshikai đứng đầu là đại sư Đặng Thông Phong, đạo đường chính đóng ở Sacramento, California. Ngoài ra còn có nhiều hội khác đứng rải rác khắp nước Mỹ, như hội Aikdo Tomiki ở Sanfransico, California v.v.
Các hình thức hoạt động của các Hội Aikido cũng rất khác nhau. Nhiều hội vẫn tập trung vào việc huấn luyện truyền bá khía cạnh võ đạo thuần túy. Nhiều nhóm khác mở rộng khía cạnh võ đạo vào các ứng dụng thực tế phát triển con người, hoạt động xã hội, phong trào hòa bình. Điển hình như Hội Aikido Extension trụ sở đóng ở Chicago, có đạo đường thành viên nằm ở khắp nước Mỹ và nhiều nơi trên thế giới, không có vị lãnh đạo chính nào từ Aikikai. Hội này chủ trương phát triển và giới thiệu triết lý và kỹ thuật Aikido vào nhiều ứng dụng khác như xây dựng kỹ năng giải quyết xung đột, phát triển kỹ năng sống, gìn giữ hòa bình, phát triển về giải quyết xung đột, xây dựng kỹ năng lãnh đạo trong chương trình đạo tạo đại học, đặc biệt trong chương trình đạo tạo nhân văn (humanity).
Hầu hết các đạo đường này được hình thành dưới các quan hệ thân thiết thầy trò và sinh hoạt dưới dạng các seminar và nâng đai đẳng. Hội viên được công nhận thông qua hội phí và công nhận đẳng cấp. Tuy nhiên các đạo đường thường xuyên tổ chức các hoạt động tập huấn kỹ thuật, học thuật, mở rộng triết lý Aikido vào cuộc sống, và mời các võ sư từ mọi nhóm, liên đoàn đến hướng dẫn trao đổi.
Tôi có cơ hội tập luyện và chứng kiến nhiều hành xử của nhiều vị danh sư Aikido như Tamura, Yamada, Saotome … về cái gọi là tổ chức Hội. Họ không quan trọng ai thuộc Hội nào, liên đoàn nào, miễn sao mọi người tích cực học và tập luyện Aikido. Mỗi lần gặp tôi, đại sư Yamada lại hỏi “Em vẫn tập hàng ngày đó chớ? Vẫn lên sân giảng đều chớ?” Họ rất e ngại sự hành chính hóa cản trở sự học hỏi của Aikido, biến thái Aikido thành thể thao thi đấu. Đặc biệt đại sư rất khuyến khích việc học hỏi Aikido từ nhiều thầy, nhiều nhóm, nhiều phong cách khác nhau, học hỏi từ nhiều thế hệ khác nhau.
(Còn tiếp)
