Trích “Aikido lễ quy và truyền thụ”

Của Đs.Tamura Nobuyoshi

Bản Việt ngữ của Vs.Bùi Thế Cần

Đại sư Tamura Nobuyoshi

LỄ TRONG AIKIDO

Tại Nhật, lời tục thường nói lễ là thủy và chung của võ đạo, các bản năng hiếu chiến và hiếu sát bùng lên để cho chúng được tự do khi lâm trận.

Bản năng hiếu chiến và hiếu sát

Để nắm được một đoàn quân đằng đằng sát khí mà không để cho nó đi đến chỗ tan rã, các quy luật tỏ ra cần thiết. Lễ quy và kỹ thuật có lẽ do đó mà phát sinh. Chúng giúp việc thực hiện điều hòa các quy luật đó.

Một trận đấu không có quy luật và đạo lý gần với thế giới động vật hơn là võ đạo. Võ nghệ và võ thuật chẳng qua là những phương tiện chiến đấu.

Lễ có thể quy ra một cách đơn giản là sự chào kính.

Nội hàm của lễ

Thế nhưng lễ còn bao gồm các ý niệm về lịch sự, phong nhã, tôn ti trật tự, tôn kính, cảm tạ. Lễ nghi là sự thể hiện một lòng tương kính trong một xã hội. Cũng có thể hiểu như nó là một phương tiện để biết được vị trí của mình đối với một kẻ khác.

Như vậy ta có thể nói đó là một phương cách để nhận thức được vị trí của mình …

Thủa sinh thời Tổ sư đã không ngừng nhắc nhở:

“Aikido hiện hữu là để dành cho cây cỏ, chim muông, cầm thú, thủy tộc, cho đến các trùng nhỏ bé nhất chỗ đứng đúng của chúng”.

Tri thiên mệnh

Đối với mỗi hữu thể biết được chỗ đúng của mình là biết chính mình.

Thực tình, biết mình nghĩa là biết được nhiệm vụ trời giao phó cho ta chu toàn sứ mệnh của trời, là tuân thủ theo trật tự của vũ trụ; ở đây, không có chỗ cho sự do dự hay chống đối mà chỉ có hòa bình đích thực. Con người phải biến cái trật tự hoàn vũ đó thành mẫu mực của cấu trúc xã hội loài người, và làm thành nguyên tắc của mọi hành động của mình, đó là điều được gọi là lễ nghi tọa pháp (Yaho) bằng sự tôn trọng quy tắc đó con người có thể tự nâng mình, lên trong mỗi gia đình có một tôn ti trật tự tự nhiên. Ông bà, cha mẹ, con cái, cháu chắt, cả, thứ. Tổ chức quân sự muốn được vận hành tốt cần phải có tôn ti trong các cấp bậc: tướng, đại tá, thiếu tá, …

Tiến bối, hậu bối, đồng bối

Và lẽ tất nhiên trong võ đạo cũng vậy: thầy, trò, sempai(*), kohai(*), dohai(*), đẳng cấp cao, nhập môn, lớn tuổi và trẻ tuổi, tất cả các mối quan hệ đó hoạt động cùng lúc, lễ quy nhằm xác định theo từng trường hợp một sự quân bình đúng hợp.

Để trật tự được bảo vệ thái độ tôn kính đối với vị thầy, phong cách kính nể đối với các tiền bối, thái độ tương kính đối với các hậu bối và đồng bối phải được thể hiện.

(*) Ý niệm sempai, kohai liên quan tới thời điểm bắt đầu luyện tập chứ không liên hệ đến cấp đẳng. Dohai dùng để chỉ những ai bắt đầu tập vào cùng một thời điểm.

 (Còn tiếp)