Trích “Aikido lễ quy và truyền thụ”
Của Đs.Tamura Nobuyoshi
Bản Việt ngữ của Vs.Bùi Thế Cần
Xếp giày dép là thực hành võ đạo
Với tư cách là ngững con người với đầy đủ nhân tính, ai trong chúng ta mà không ước mong sống trong một thế giới quý mến trẻ thơ [mà trẻ thơ thì cần được giáo dưỡng theo đúng khuôn mẫu lễ giáo] để xây dựng một xã hội trên nền tảng sự tương kính, thiết tưởng nên đưa lên hàng đầu ý niệm lễ thức mà một số người muốn vứt bỏ như là một đồ vật vô dụng, mặc dù nó thuộc về di sản của nhân loại.
Hãy lấy thí dụ, việc xếp giày dép nơi Đạo đường. Nó dạy cho ta cách xắp sếp và tạo cảm giác mãn nguyện, một tình trạng tinh thần có tầm quan trọng đặc biệt. Quả vậy, thực hiện một hành động một cách chỉnh chu là tạo ra những tiền đề thuận lợi cho việc thực hiện hành động kế tiếp. Và như vậy là thực hành võ đạo.
Thế giới của “Lễ” không chỉ nhằm tạo thỏa mãn cá nhân, sự thỏa mãn của những người khác cũng quan trọng. Sự phát triển của ý thức thẩm mỹ tạo ra cái nhu cầu sắp xếp cả những giày dép của kẻ khác nếu chúng không được đặt đúng chỗ.
Tâm tình cảm tạ phải thấm nhuần mọi cử chỉ
Nếu tâm tình cảm tạ đối với một Kohai được diễn tả bằng câu nói “Cám ơn vì đã cho tôi tập luyện tốt” thì hậu bối của ta sẽ cảm thấy hạnh phúc. Đối với kẻ tiền bối cũng vậy, nếu ta cám ơn họ vì sự dẫn dắt của họ, họ sẽ cảm thấy bằng lòng.
Cũng như mọi thứ lễ thức phải được thực hiện từ bên trong, nghĩa là tinh thần của nó phải thấm nhuần mọi cử chỉ, hành động. Thật lố bịch khi phải nói với một hậu bối: “Hãy tôn trọng ta vì ta là tiền bối”, “Hãy đặt ta lên một bệ đứng vì ta là thầy”, sự tôn kính đó đối với một Senpai, một Sensei, không cần được gợi ý nhắc nhở. Một Kohai phải có lòng tôn kính đối với Senpai của mình một cách tự nhiên. Về phía mình, một Senpai phải chăm sóc Kohai của mình vì anh ta ở vị trí trước đây là của chính mình và do vậy đáng được lưu tâm.
Tâm tình cảm tạ, lòng tôn kính khi nó thấm nhuần mỗi cử chỉ, lễ thức sẽ được cảm nhận bởi người đối diện một cách tự nhiên.
Một tâm hồn trong sáng và một phong thái cao quý
Và như thế, lễ thức chủ trì mọi quan hệ hỗ tương. Tôn ti trật tự được thiết lập một cách tự nhiên khi người ta tôn trọng lễ nghi. Mà lễ nghi phải phát xuất từ tâm con người. Nó không chỉ là cúi mình theo hình thức. Không có tâm ý, lễ thức chỉ là một hình dạng không hồn. Ta phải thật sự tôn kính nhân cách của kẻ đối diện. Các cử chỉ phù hợp với quy định của lễ thức làm sản sinh một tâm hồn trong sáng và một phong thái cao quý. Theo thiển ý, lòng từ ái được nối kết với hòa hợp và hòa bình.
Phải ghi sâu điều này trong tâm trí khi ta truyền đạt lễ thức và tôn ti.