Cũng như các Katana, các Bokken biến hóa tùy theo thời đại của chúng và mỗi trường phái truyền thống như: Katoryu Shintoryu, Kashima Shintoryu, Yagyu ryu, Yagyu Shinkage ryu, Itto ryu, Nitten ryu, Nitten Ichi ryu, … Cấu trúc Bokken cho hợp với kỹ thuật của mình về mặt trọng lượng, độ cong, chiều dài, mũi nhọn, bề dày.
 |
|
Các loại và tính chất khác nhau của mộc kiếm (Bokken) từ kiểu kiếm của thời Chiêu Hòa đến loại kiếm tập bình thường. |
Theo Vs.Malcolm Tiki Shewan thì: “Tổng chiều dài là 105 cm và thay dổi tùy theo trường phái. Mộc kiếm phải được làm bằng loại gỗ cứng nhưng không có nhựa chẳng hạn như sồi đỏ hoặc sồi trắng, sồi 4 mùa, mun hoặc sunuke. Cần nắm chắc tính cách của thớ gỗ mảnh láng chặt với những đường vân dọc liên tục. tránh những khúc có mắt và phải thích ứng với cây Bokken với các yêu cầu về thể chất cũng như kỹ thuật của mình (đặc biệt lưu ý: trọng lượng và bề dày của kiếm). Nói chung, điểm cân bằng của kiếm phải nằm ở phía 1/3 từ tay cầm”.
Lý tưởng là có được một súc gỗ từ một thân cây tối thiểu là 45 năm tuổi và đã được để khô trong 5 năm. Ngày xưa các loại Bokken siêu hạng trong tay các đại kiếm khách thường được làm từ các thanh gỗ sên vốn được dùng làm chèo. Và do đó hơi bị oằn cong dưới động tác Funne kogi undo (động tác chèo đò).
Chủ yếu các Bokken cần có sức chịu đựng, đồng bộ với toàn thể các sớ đi cùng hướng từ đầu tới đuôi nhờ đó khi bị mẻ cũng không tạo ra các miểng gây nguy hiểm cho người tập và đồng luyện. Chính vì vậy mà sớ gỗ mun hay trắc không hề được dùng trong các trường phái truyền thống. riêng tại Việt Nam, các võ sư Aikido thường sử dụng Bokken bằng cẩm lai hoặc căm xe. Đs.Trần Kỉnh thì dùng loại tầm vông đặc ruột, già có độ cong tự nhiên hoặc được tạo độ cong (một cây tầm vông già, đúng cỡ thường chỉ có thể cắt được một Bokken đáp ứng đủ tiêu chuẩn).
Để bảo trì mộc kiếm người ta thường dùng dầu “lanh” lau trên bề mặt kiếm để giữ các sớ gỗ khỏi bị khô và tăng sức chịu đựng cho phần lưỡi. Theo kinh nghiệm bản thân, có thể dùng mồ hôi để thoa trên thân kiếm cũng đủ và khiến cho gỗ kiếm lên nước bóng đẹp. Tuy nhiên qua những năm tháng luyện tập, những loại gỗ bền bỉ chịu lực nhất cũng bị tổn thương xây sướt. Trong những trường hợp tương tự, mộc kiếm được chuốt lại để khỏi gây nguy hiểm nhất là khi vô kiếm và rút kiếm (rách tay, rách đai và hông áo).
Lưu ý đặc biệt: Tránh làm mũi nhọn ở đầu Bokken vì có thể gây nguy hiểm trong các bài tập, nhất là các bài đối luyện và song đấu quy ước hoặc tự do.
BTC
Viết theo tài liệu Aikido số đặc biệt 5-7/2007
