LẠC HÀ
Trích “Tập san Võ thuật”-Số 1/69
Nhu thắng cương
Ông Miyagi lại đem ảnh hưởng của các môn phái bên Trung Quốc sau này về Nhật sau một chuyến du hành vào lục địa để học hỏi. Miyagi theo học ở một trường theo phái “cương”.
Người ta kể rằng khi thăm viếng một ngôi đền, ông thấy một con sếu đậu trên mái ngói. Khi đến gần, con chim hoảng sợ vụt bay đi, vô tình đập cánh vào mái đền, làm bể mấy viên ngói.
Miyagi kinh ngạc. Những chiếc lông mềm mại của một con chim làm sao có thể đập vỡ những vật cứng như ngói được ? Việc ấy đã làm ông suy nghĩ và sau cùng mang lại cho môn phái Không Thủ Đạo những điều mới mẻ: Những đòn “nhu” được thêm vào số đòn “cương” đã có, để đỡ những đòn tấn công ác liệt của địch thủ.
Năm thành công lực
Nhiều đòn của phái Goju ngày nay trông giống như một cái đập cánh của một con chim. Có những đòn đỡ cũng như tấn công mang hình thức một cái phát nhẹ, tuy rằng nếu bị cái phát ấy chạm phải, quả thật ta thấy nó mạnh như hổ báo chứ không yếu như chim.
Trong hiện tại, môn đồ của phái Goju áp dụng cái mà họ gọi là “luật năm thành công lực”: đỡ một đòn được tung ra rất mạnh bằng một thế “nhu”. Luật năm thành công lực được dùng để phân chia sức công phá của địch thủ ra từng hạng. Một đòn nhẹ, có thể dùng một hay hai thành công lực để đỡ. Khi nào đòn tấn công sấm sét quá thì mới dùng hết năm thành công lực.
Để đỡ một đòn mà địch thủ dùng hết sức để tung ra, các môn sinh phái Goju không bao giờ dùng một đòn “cương” để đỡ ngay lập tức. Trái lại, họ sẽ đợi nó đi gần hết đường của nó đã rồi chỉ dùng ba thành công lực là đủ. Chỉ dùng một sức vừa phải để đỡ, môn sinh Goju như vậy đã không làm hao công lực của mình. Nhờ mình biết chờ đợi, địch thủ sẽ bị mất đà và lao theo cái đá hoặc cái đấm chính họ. Trái lại, nếu mình đỡ ngay, địch thủ có thể lấy lại được cả sức lẫn thăng bằng, do đó lại tung thêm nhiều đòn ác liệt hơn nữa.
 |
|
Môn sinh Goju đang công phá gạch |
Dĩ nhiên, sự chờ đợi đó đòi hỏi môn sinh phái Goju phản ứng kịp thời và đúng lúc để có thể thâu tay chân về thật nhanh và thật chính xác. Do đó, trong phái này sự nhanh nhẹn là điều cốt yếu.
Đòn tấn công phải được tung ra nhanh như chớp và liên hoàn. Người Mèo chẳng hạn, có thể một lần tung ba bốn cước vào ngực, cổ và màng tang địch thủ.
Đòn tay của ông như sao xẹt. Một trong các trò biểu diễn của ông là treo một tấm giấy bìa cứng bằng hai sợi chỉ mành, rồi sau đó ung dung cho tay vào ống tay áo. Bàn tay ông ta bất thần tung ra đấm thủng miếng bìa, ba lỗ bằng ngón tay, rồi lại cho tay vào ống tay áo trở lại. Mà người xem chỉ kịp thoáng thấy một cái – rồi hết. Sau khi ảnh tay ấy vụt tắt đi, ba lỗ thủng hiện ra trên tấm bìa cứng, mặc dầu tấm bìa vẫn bất động.
Toàn thể những đòn công cũng như thủ của phái này đặt căn bản trên sự nhanh nhẹn. Đòn tung ra theo mọi hướng, không như những phái khác chỉ chú trọng đòn đánh về phía trước. Một thế tấn căn bản, được gọi là “thế tấn con mèo” là một thế trông rất nhẹ nhàng, bàn chân trước nhón gót, sẵn sàng để di chuyển hoặc đá theo mọi hướng, khác hẳn với thế tấn thật vững, hai bàn chân bẹt hẳn trên đất được dùng rất nhiều trong các môn phái trọng “cương”.
Yamaguchi biết hàng trăm đòn khác nhau, nhưng những đòn “ruột” của ông là các thế đá và đánh cùi chỏ. Hai cùi chỏ của ông rất lớn và đòn cùi chỏ của ông thật là sấm sét. Về đòn chân, ông thích nhất đòn tổng hợp này: đá đằng trước, tiếp theo là đá vòng cầu.
Nhưng dù quan tâm đến sự nhanh nhẹn đến đâu đi nữa, việc luyện các bài quyền cổ truyền không vì thế mà bị xao lãng. Phái Goju, vì yêu thích những động tác thanh tao, uyển chuyển, hy vọng có thể đưa những bài quyền cổ truyền lên đến tuyệt đỉnh nghệ thuật. Nhiều môn sinh Goju thấy rằng bài quyền thường mạnh và đẹp hơn là giao đấu, không kể sự khác biệt sâu xa giữa hai thứ này.
Luyện khí
Môn phái Goju lại còn nổi tiếng một phần lớn nhờ những phương pháp luyện thở tinh vi của họ.
Có hai phương pháp thở cần phải tập luyện: In-ibuki và Yo-ibuki. In-ibuki là một lối thở nhẹ nhưng chắc chắn bắt đầu từ đan điền, tương tự với cách thở trong Yoga cũng như Thiền định, và thường dùng trong khi suy tưởng những vấn đề tâm linh. Những môn sinh phái Goju nhất quyết rằng đó là cách thở bình thường của một đứa hài nhi, vì mãi đến khi lớn lên nó mới học cách thở bằng ngực.
Yo-ibuki là một cách thở mạnh, tiếng thở có hiệu quả làm người ta khiếp hãi. Hơi thở vào được hít nhanh qua mũi trong khi hơi thở ra được thở bằng miệng từng hơi ngắn. Khi thở ra, cả thân người gồng cứng, kể cả cuống họng. Khí quản bị thắt chặt và không khí được dồn từ đan điền lên. Lối thở này được gọi là thở như mãnh thú.
Mục đích của phương pháp luyện hơi thở này là tạo nên một sức mạnh thể chất. Sức mạnh ấy cũng đi vào nội tạng, nơi hơi thở được coi là đã làm cho tim và những cơ quan khác trở nên cường tráng.
Đừng để bị yếu sức
Môn sinh được dạy không bao giờ thở ra hết hơi một lần, mà phải ngắt ra từng hơi ngắn. Lý do là vì luôn luôn phải giữ lại một ít khí trời trong người, do đó địch thủ không thể tấn công lúc mình bị hết hơi và vào đúng lúc trước khi thở vào, là khi mình yếu nhất. Luôn luôn phải giữ một ít hơi để đỡ đòn của địch thủ.
Còn một phương pháp luyện khí nữa liên quan đến khía cạnh tâm linh của môn phái Không Thủ Đạo. Vì bản tính huyền bí của nó, đây là một lối thở khó lĩnh hội nhất. Trong khi luyện, tất cả khí lực của con người được tập trung vào một ý tưởng nhất định. Nhờ sự suy tưởng và tập trung khí lực này mà con người có thể tự hoàn thiện hóa cá nhân mình.
Võ thuật là một hình thức tinh diệu của Á Đông đưa con người đến gần sự sống thật sự. Người Âu Tây chỉ chú trọng đến những môn thể thao có đoàn, có đội đường hoàng. Người Đông Phương chúng ta qua niệm đời sống là một điều hoàn toàn phụ thuộc vào mỗi cá nhân và cá nhân phải tự mình tập luyện. Các môn phái lại buộc môn sinh phải hãm mình, cả thể chất lẫn tinh thần. Mục đích của sự khắc kỷ đó là để chế ngự tình lười biếng và thiếu ý chí.
Người Phương Tây cho rằng những đòi hỏi của cơ thể là quan trọng, và không được bỏ bê chúng, trong triết lý Đông phương quan niệm trái hẳn. Thần đạo và Phật giáo chối bỏ cái “tính người”. Chúng ta được dạy phải chịu đựng gian lao và tránh những khoái lạc xác thịt. Do đó, biết bao môn sinh Không Thủ Đạo ở Nhật đã luyện tập cực kỳ gian khổ mà không ăn gì cả để thử thách với sức chịu đựng và kiên gan của mình.
Sau cùng, phần đông người Á Đông chúng ta thường có khuynh hướng bi quan. Tôn giáo đã mặc khải chúng ta rằng cuộc đời này chỉ là tạm bợ, và cuộc đời thực sự, hạnh phúc sẽ đến sau khi chúng ta nhắm mắt lìa đời. Bởi vây, người Đông Phương thường nghĩ rằng sống không phải là sống cho mình, mà phải hy sinh cho người khác.
Khổ luyện trên núi
Áp dụng quan niệm ấy vào võ thuật, người ta còn phải cố gắng hy sinh và ép mình nhiều hơn nữa. Yamaguchi chẳng hạn, mỗi tháng một lần ông đều lên núi để luyện cho mình cứng cỏi hơn về thể xác cũng như tinh thần. Ông luyện khí liên tiếp mấy tiếng đồng hồ dưới một thác nước lạnh buốt để tập cho tinh thần trở nên trơ trơ trước những điều kiện ngoại cảnh đầy chướng ngại.
 |
| Dưới thác nước |
Vào những ngày giá rét nhất mùa đông, Yamaguchi lặn lội vào trong những ngọn núi tuyết phủ để tập luyện ít tuần. Ông và các môn đệ mở đầu một ngày tập luyện bằng cách xối lên người dòng nước lạnh cắt da. Sau đó, họ đứng dậy chạy một lúc, rồi lại ngồi luyện khí dưới những ngọn thác đổ xối xả lên người họ. Hết buổi tập, Yamaguchi vẫn tươi mát và khỏe khoắn như thường dẫn các môn đệ để chân không chạy lên núi ngồi thiền một lúc.
Ở nhà, ông cũng theo một thời khóa biểu rất là nhọc nhằn. Mỗi buổi sáng ông dậy sớm, ngồi thiền hơn một giờ, rồi luyện quyền một mình hơn một giờ nữa. Sau khi điểm tâm, ông lo việc giấy tờ và những việc linh tinh rồi vào võ đường. Ông ở đó để dạy cũng như để tự luyện một mình từ trưa cho đến 10giờ khuya.
Trường trung học võ thuật
Mặc dù năm nay đã 61 tuổi, Yamaguchi không hề tỏ ra thụt lùi. Chỉ trái lại thì có. Ông có những chương trình vĩ đại đang thực hiện đòi hỏi ở ông nhiều năng lực. “Giấc mộng lớn” của ông là thiết lập một trường Trung học Võ thuật ở Nhật Bản. Hai năm đầu, các môn sinh sẽ được mang huyền đai. Trong năm thứ ba và thứ tư, họ tập làm huấn luyện viên. Những môn học phụ sẽ là môn sử dụng binh khí, tôn giáo và nghệ thuật Nhật Bản.
Để hoàn thành việc truyền bá môn Không Thủ Đạo ra ngoài nước Nhật. ông đã tìm cách mở rộng các võ đường của mình ở nước Mỹ. Các võ đường ở Los Angles, San Francisco đều do các người con trai của ông làm Giám đốc.
Võ đường ở San Francisco do anh Gosei điều khiển. Dĩ nhiên Gosei là một huyền đai, như hai anh và hai em gái của mình. Cả năm người con của ông Yamaguchi đều khởi sự tập võ từ khi còn nhỏ. Mặc dầu Gosei đã tập Không Thủ Đạo hằng ngày từ thuở lên 5, thân phụ anh chỉ cho anh mang đai đen khi anh được 20 tuổi.
Ông thường nhắc nhở anh: “Con nên nhớ rằng ta luôn luôn vẫn còn là những võ sinh Không Thủ Đạo: Không bao giờ ta có thể trở thành những võ sư hoàn hảo cả”.
Ông bắt các người con trai của mình tập luyện gian khổ để đào tạo cho họ càng giỏi càng hay.
Tuy nhiên, dù ngày nay họ là những môn sinh xuất sắc vô cùng, mối say mê của họ lại không phải là Không Thủ Đạo; ít ra điều này cũng đúng cho trường hợp hai người con trai lớn nhất của ông.
Ban đầu, Gosen Yamaguchi được gửi qua Mỹ để lập một võ đường ở đây. Sau hai năm anh bỏ nghề đi làm cho Hàng Không Nhật Bản. Gosei lại thích văn chương. Người con trai thứ ba, Goshi, vừa đến Mỹ. Anh là người mạnh nhất và đấu giỏi nhất trong ba người, và chưa biết anh sẽ “mê” gì.
Tuy rất cứng rắn với các người con trai của mình, Yamaguchi lại dịu dàng với hai cô con gái. Điều đó có vẻ phù hợp với lý thuyết “cương,nhu” của ông.
Dù Go, dù Ju trong quan niệm của mình, Người Mèo KhôngThủ Đạo cũng được người ta hy vọng ở ông rất nhiều. Ông sẽ luôn luôn tiến bộ trong những năm sắp tới, mặc dù tuổi tác đã cao, và vẫn tìm cách làm cho phái Goju thân yêu của mình mỗi ngày mỗi được truyền bá sâu rộng khắp nơi trên hoàn vũ.