Trích “Tìm hiểu VÕ THUẬT” Tháng 12/1990.
Hạc Hình Quyền
Hạc chỉ đơn thuần là một loài chim, nhưng là một loài chim nổi tiếng về tuổi thọ và một dục tính dị thường. Do dục tính dị thường biểu thị một cnguồn năng lực sung mãn và do tính biểu thị cho sự trường thọ. Hạc đã được chọn lựa làm con vật mẫu trong Thiếu Lâm Ngũ Hình Quyền.
Người ta tin rằng hạc sống lâu chỉ vì thân thể nó tích trữ được một lượng Tinh cực lớn. Tinh là tiếng chỉ cho nguồn năng lực nguyên sinh hoặc sinh năng của loài động vật. Hạc triển khai Tinh một cách dễ dàng, vì vốn là một con vật trầm tĩnh và có khả năng tập trung cao độ. Bằng chứng cho tính kiên trì tập trung trên là hạc có thể đứng bất động nhiều giờ liền trên một chân duy nhất.
Luyện Hạc Hình Quyền là cách giúp cho võ sinh kiên thủ nội năng và tăng cường lần sức mạnh về cả hai mặt Nội lực và Ngoại lực. Tác dụng của việc luyện tập là phát triển khí lực nội tại đồng thời làm cứng chắc xương, và cơ bắp.
Hạc có bản chất trầm lặng tương tự như rắn và cũng như rắn, mọi động tác của hạc để triệt hạ hoặc chế ngự đối thủ đều chỉ dùng một lực tối thiểu.
Toàn bộ kỹ thuật Hạc Hình Quyền là những động tác xoay vòng. Tất cả đều nhu nhuyễn và được thư giãn. Tuy nhiên, những động tác này sẽ bật ra một uy lực bất thần, chớp nhoáng ngay khi chạm vào mục tiêu. Có hai loại kỹ thuật khác nhau gọi là trường và đoản thủ. Các động tác thuộc đoản thủ thường là những thế khóa nhằm làm bại liệt tay chân trong khi kỹ thuật tầm xa thường là những đòn trực đả vào các yếu huyệt hoặc các phần hiểm nhược trên người đối thủ.
Nổi tiếng nhất trong Hạc Hình Quyền là những đòn mở rộng tương tự như cánh hạc xòe ra gọi là Hạc Dực. Nay là những đòn rất phổ dụng trong Thiếu Lâm Ngũ Hình Quyền với kỹ thuật vươn tay, xoay vòng và quét. Trong kỹ thuật Hạc Dực, cánh tay hạ thấp bao gồm cả ngón tay chính là võ khí tấn công. Hạc Dực biểu hiện động tác xòe ra và mở rộng cánh của hạc. Vì các thế sử dụng uy lực toàn thân để phát sinh năng lực, đòn này phóng ra một sức mạnh rất lớn. Dã Hạc Khai Dực là một đòn nhắm cắt ngang cặp mắt của đối thủ.
Hạc còn có cần cổ dài để dùng cho các động tác vươn xa. Trong khuôn khổ Thiếu Lâm Ngũ Hình Quyền, những động tác này thường kết thúc với một đòn đánh bằng mỏ. Mỏ hạc, gọi là Hạc chủy là biểu tượng thông thường nhất cho cách thế chiến đấu của hạc. Hạc chủy hình thành do chụm sát năm ngón tay vào một điểm trong khi giữ cho cườm tay hơi cong lại. Đích tấn công của Hạc chủy là mắt, cuống họng là những vùng dễ bị sát thương trên thân thể đối thủ. Đòn Hạc chủy thường thấy trong Ngũ Hình Quyền là Song Hạc Đái Đầu. Đòn này được biểu hiện bằng vị thế nghịch hướng của hai tay nhằm tấn công vào thái dương của đối thủ. Phần trong của bàn tay Hạc chủy cũng có thể trở thành một bàn tay đánh móc gọi là Hạc Cảnh, được dùng trước hết để xô cho đối thủ mất thăng bằng rồi chộp vào cổ, cánh tay hoặc chân đối thủ. Đòn này được trù định với một sức mềm mại có thư dãn. Tuy nhiên tốc độ và cử động vồ chộp của cườm tay sẽ tăng thêm uy lực đã được tập trung cho cú đánh. Bạch Hạc Thủ Sào là một đòn đánh biểu hiện sự sử dụng Hạc cảnh để thủ. Mặc dù Hạc chủy là biểu trưng quen thuộc nhất cho Hạc Hình Quyền, một lối đánh
khác cũng được sử dụng nhiều không kém là Hạc đỉnh, tức đầu hạc. Theo lối đánh này, phần chót cùng nơi cổ tay của người sử dụng hạc đỉnh mô phỏng như một đầu hạc. Đúng như cách con hạc có thể đánh bằng đầu rồi xô hoặc dẩy bằng cổ, người sử dụng hạc đỉnh đánh bằng phần chót cùng của cổ tay bẻ cong lại rồi phóng tiếp một cú đẩy mạnh vào thân hình đã ở sẳn trong thế bị đả thương của đối thủ. Mục tiêu tấn công của những đòn đánh như thế này nhiều khi là cằm, thái dương hoặc nách. Người sử dụng Hạc đỉnh không chỉ phóng đòn bằng phần cứng của cườm tay mà còn bồi thêm cú xô bằng phần cườm tay uốn cong trong khi dùng toàn thể cánh tay như cần cổ hạc (Hạc cảnh).
Kỹ thuật Hạc đĩnh mang tên Dã Hạc Thủ Động là một động tác nhằm cả công lẫn thủ cùng một lúc. Đây là một thế thủ cao chận cánh tay tấn công của đối thủ bằng cườm tay hạc đĩnh đồng thời đánh trả vào một yếu huyệt trên cánh tay trước của đối thủ. Thế thủ này nhiều uy lực đến độ tức khắc biến thành đòn công gây đau đớn bại liệt cho cánh tay đối thủ.
Hạc Hình Quyền còn có một đòn chân đặc biệt là Bạch Hạc Độc Lập, theo đó người ta sẽ trụ trên một chân trong khi chân kia nhấc lên để triệt một cú đá thấp đang công tới. Liền ngay sau đó, lập tức phản cước bằng chân đang nhấc cao. Đây là một cú đá thẳng chính diện gọi là Bạch Hạc Tản Trảo.
Việc luyện Hạc Hình Quyền nhằm giúp cánh tay và ngón tay vươn dài và thêm mạnh. Luyện Hạc Hình Quyền cũng còn để hoàn thiện tốc độ ra đòn và khả năng giữ thăng bằng, vì các động tác đều mau lẹ, linh hoạt, sử dụng vùng thắt lưng, mềm mại, bền dẻo với nhịp chân uyển chuyển.
Nhiều kỹ thuật tập đặc biệtcũng được vận dụng để cải thiện và tăng cường sức mạnh cho bàn tay của người luyện Hạc Hình Quyền. Vì Hạc Hình Quyền chủ gom hết sức mạnh tấn công chỉ vào một mục tiêu nhỏ nên kiện toàn các ngón tay trở nên điều quan trọng. Ngoài các bài tập riêng của Hạc Hình Quyền để tăng cường sức cho ngón tay, người luyện Hạc Hình Quyền còn cần tập thêm những bài tập thuộc các loại hình quyền khác. Xà Hình Quyền dạy cho truyền thẳng khí lực vào các ngón tay, trong Long Trảo và Hổ Trảo sẽ tiếp thêm ngoại lực cho các bàn tay và cả ngón tay nữa.
Xỉa, đẩy các túi cát căng cứng là cách tập để phát triển Hạc chủy. Khi các bàn tay đã hoàn thiện sẽ thay cách xỉa đẩy bao cát bằng cách thọc nắm tay Hạc chủy vào các thùng sỏi, đá cục. Việc tập luyện này khiến các ngón tay trở nên cứng chắc và biến thành những vũ khí hiệu quả khi đánh trúng mục tiêu.
Để cải thiện cườm tay Hạc chủy thì dùng phần chót cùng cổ tay Hạc chủy đánh vào túi cát và phần uốn cong của cườm tay hạc đỉnh đẩy túi cát.
Đáp ứng cho đòi hỏi cần có mắt cá chân mạnh để giữ nổi thăng bằng khi thực hiện thế Bạch Hạc Độc Lập, người luyện Thiếu Lâm Hạc Hình Quyền thường tập với mắt cá chân có đeo nặng. Tinh thần tập trung sâu lắng có thư dãn của hạc cũng giúp phát triển sự tập trung và chuyên chú cho người luyện Hạc Hình Quyền.
Báo Hình Quyền
Tại Trung Hoa, so cả với tính hung bạo lẫn uy lực thì báo chỉ xếp đứng thứ nhì sau cọp. Nhìn chung trên thực tế, nhờ thân hình cọp thon gọn hơn, báo lại mạnh và nhanh hơn cọp.
Để áp đảo đối thủ, cọp dựa vào hình vóc và sức mạnh bộc phát từ khối cơ bắp đầy, ngắn. Khác với cọp, báo là một hệ thống cấu trúc tổng hòa các cơ bắp cường tráng, dài, dẻo trong một thân hình thon láng, nhanh nhẹn. Sức mạnh và uy lực của báo tùy thuộc vào tốc độ chớp nhoáng và động tác chân. Uy lực của báo rất vững chắc nhưng không căng thẳng, mãnh liệt. Cho nên Báo Hình Quyền chú trong tới các kỹ thuật quật đuôi tự do có thư giãn phát sinh từ tốc độ và sự thăng bằng, phối kết với các động tác dẻo của vùng háng và vùng thắt lưng. Chính vì đạt tới một mức cân xứng giữa sức mạnh công phá mãnh liệt của cọp và sức mạnh tập trung, mau lẹ của hạc mà các nhà sư Thíếu Lâm đã dành cho báo một vị trí trong Ngũ Hình Quyền. Báo Hình Quyền giúp người luyện Ngũ Hình Quyền phát triển về cả hai mặt là thể lực và tốc độ. Thuật ngữ võ học Trung Hoa gọi chung thành quả này là lực, biểu thị một ngoại trạng hoàn hảo của da, gân, xương và cơ bắp.
Báo Hình Quyền không lưu ý nhiều về mặt luyện khí. Bởi lẽ đặc trưng kỹ thuật của báo là quyết liệt, chớp nhoáng vốn thuộc kỹ thuật ngoại chiến, trong khi việc khai triển nội công do sự phát sinh và lắng đọng Khí lại đòi hỏi những động tác khoan thai chính xác. Tuy nhiên, đã có một tương quan chặt chẽ giữa phương thức luyện nội công theo Long và Xà Hình Quyền với ngoại lực của Báo Hình Quyền. Sự hỗ tương cần thiết này nhắm đưa tất cả tới một trình độ hiệu quả hơn.
Đòn tay căn bản trong Báo Hình Quyền gọi là Báo chùy. Đây là một đòn đấm vận dụng sức mạnh tập trung, mau lẹ để đả thương đối thủ. Nắm đấm Báo Chùy kết thành do sự xiết chặt đốt tay thứ nhất của bốn ngón tay, tương tự một nắm đấm bình thường. Ngón cái ép sát dọc phía ngoài nắm tay để tăng thêm độ chắc. Hình thức kết ngón của nắm tay Báo Chùy có hiệu năng tập trung uy lực vào một vùng nhỏ để gia cường sức đánh.
Luyện Báo Chùy cũng bằng cách đấm và đẩy các túi cát, nhưng thay vì dùng bàn tay thì dùng khớp các ngón tay. Các khớp ngón tay chưa luyện tới mức sẽ dễ dàng bị trật, gẫy khi sử dụng Báo Chùy.
Để tăng hiệu lực của nắm tay Báo Chùy không chỉ cần riêng những khớp ngón tay mạnh mà còn cần cả những bàn tay mạnh đủ chịu nổi sức dội của đòn đánh. Các bàn tay được luyện mạnh bằng cách ép và xiết một trái banh cao su mỗi ngày trên 100 lần. Ngoài nắm tay Báo Chùy, Báo Hình Quyền cũng thường sử dụng nắm tay xiết chặt bình thường và nhiều đòn cánh tay hoặc cùi chỏ. Báo rất thành thạo việc chuyển ngoại Kình tới phần thân thể va chạm với đối thủ. Trong trường hợp sử dụng Báo Chùy, Kình phát ra qua các khớp ngón tay. Khi sử dụng ngón tay hoặc cùi chỏ, Kình sẽ phát riêng tại điểm có va chạm để gom sức đánh mạnh hơn.
Hình ảnh hoàn hảo nhất về kỹ thuật chiến đấu của Báo Hình Quyền nằm trong một số đòn phòng thủ, ngăn đỡ. Thay vì ngăn đỡ rồi phản kích, người luyện Báo Hình Quyền chỉ cần dùng cánh tay làm lệch hướng đòn đánh tới cùng lúc phóng nắm tay tấn công. Ngay khi gạt đòn của đối thủ, người sử dụng Báo Hình Quyền đã mau chóng chuyển góc độ của nắm tay để có thể đánh vào chỗ yếu của đối thủ.
Cước pháp của Báo Hình Quyền gồm những bước ngắn, gấp có mục đích tấn vững và tạo ra những bước dài, mạnh cần thiết cho việc chuyển vị trí một cách dễ dàng, mau lẹ.
Nhiều kỹ thuật Ngũ Hình Quyền mang dấu ấn của báo. Hắc Báo Thượng Thụ biểu thị tốc độ và tính chủ động tấn công của báo. Kỹ thuật này là một trong bốn đòn tay chớp nhoáng đánh vào cả hai bên mặt lẫn thân hình đối thủ.
Kim Báo Hí Cầu là một thế phối hợp tay, chân. Trong kỹ thuật này, nắm tay gọi là Ấn Quyền hoặc Ấn Chùy nắm như một trái đấm bình thường đánh vào đầu đối thủ tương tự một trái banh nẩy lên, cùng lúc, phóng một cú đá ngang, thấp vào háng đối thủ.
Một kỹ thuật khác có tên gọi là Báo Tử Định Thân. Kỹ thuật này có thể sử dụng trong cả thủ lẫn công. Khi thủ, Báo Tử Định Thân là một thế khóa thượng kép kiên cố, còn khi công, nó trở thành hai trái đấm đánh vào thái dương đối thủ.
Về tinh thần, báo cũng không khác cọp. Võ sinh Báo Hình Quyền luôn luôn tự hào và chủ động tấn kích. Sự khác biệt chỉ nằm ở điểm trong cả tinh thần lẫn kỹ thuật, tốc độ bao giờ cũng là bản thể của báo.
Tóm lại, Báo Hình Quyền nhằm gia tăng tốc độ đòn đánh và cước pháp của người luyện Ngũ Hình Quyền, giúp tăng cường các thế tấn, đồng thời còn tạo nên một uy lực và sức mạnh đáng kể.
(Hết)