Dưới đây chúng tôi xin trích một đoạn trong bài phỏng vấn của Stanley A.Pranin với Dai Sensei của hệ phái Yoshinkai, Gozo Shioda và Yoshio Sugino.
Trong đoạn phỏng vấn dưới đây, Dai Sensei Shioda nói về mối quan hệ Thầy – Trò qua các giai đoạn của hai vị danh sư trong võ lâm đất Phù Tang vào tiền bán thế kỷ XX.
Hỏi: Xin Thầy vui lòng cho chúng tôi biết ảnh hưởng của Đs.Sokaku Takeda trên O.Sensei về mặt kỹ thuật?
Đs.Shioda: Daito ryu là một phương pháp chiến đấu thật sự xuất phát từ thời đại khi người ta mặc lên người một bộ giáp để chiến đấu, đó quả là một môn võ sắc bén và khắc nghiệt. Thế nhưng về một vài phương diện thì nó không có tính tự nhiên. Ta có thể nói là Ueshiba tiên sinh đã cất đi bộ giáp và cập nhật các kỹ thuật.
Những gì chúng tôi học vào thời đó là Ueshiba ryu, Daito ryu khác xa. Ta chỉ có thể nói là nguồn gốc kỹ thuật Aikido là từ Daito ryu…
Hỏi: Trong giai đoạn Aikibudo, Tổ sư Ueshiba có phải đóng tiền cho Đs.Takeda không?
Đs.Shioda: Có, Tổ sư Ueshiba phải đóng góp khá nhiều cho Đs.Shioda để khỏi bị bắt bí, đôi khi Tổ sư phải lánh mặt. Đs.Shioda từ Hokaido xuống và tới Đạo trường Kobukan. Ông bảo: “Nào Ueshiba, anh thu được bao nhiêu từ lần vừa rồi?”, ông nhận tiền từ Tổ sư rồi lại ra đi. Tôi đã chứng kiến cảnh đó khoảng hai lần trước năm 1935…
Hỏi: Trong giai đoạn Aikibudo, các kỹ thuật của Tổ sư đã biến thái rất nhiều từ các kỹ thuật Daito ryu. Theo Thầy nghĩ, Tổ sư có còn trách nhiệm trả tiền ghi danh cho Đs.Shioda không?
Đs.Shioda: Tôi nghĩ vào lúc đó thì bổn phận của Tổ sư cũng đã xong rồi, vì Người đã thay đổi các kỹ thuật Daito ryu. Phần chính yếu các kỹ thuật là Daito ryu nhưng phần thân pháp trong việc thi triển đòn thế đã được Tổ sư hợp lý hóa một cách đại thể. Tổ sư Ueshiba sôi sục sáng kiến. Kỹ thuật Daito ryu được bảo tồn từ thời đại các chiến binh mang giáp ra trận, còn các kỹ thuật của Tổ sư thì hoàn toàn khác.
Không thể nói Daito ryu là dở, bởi vì nó giữ lại vẻ chứng nhắc của võ thuật thái cổ. Tự nó, Daito ryu, là sự tiếp tục của một truyền thống xa xưa và có lẽ phản ánh ý muốn của Đs.Sokaku. Thế nhưng vị Chưởng môn hiện nay – Tokimune – không hoàn toàn đi theo bước chân của Đs.Sokaku. Hiện nay nó là “phong cách Tokimune”…
Ngoại trừ phần chánh yếu, các kỹ thuật tôi nghĩ, có một vẻ “tự nhiên kỳ diệu” trong kỹ thuật Aikido do Tổ sư tạo ra và điều này làm Aikido khác với Daito ryu. Trong các chiêu thức của Tổ sư hiện diện yếu tố thẩm mỹ. Có một chút gì đó chưa được tinh lọc trong kỹ thuật Daito ryu, nhưng tôi không nghĩ điều đó là dở. Theo tôi nghĩ, sự việc đã thay đổi dần dần.
o0o
Đs.Yoshio Sugino là một bậc kỳ tài trong võ lâm Nhật Bản, ông học Kendo và Judo từ nhỏ. Và qua nhiều trường phái khác nhau, ông trở thành một cao thủ của môn phái Katori Shinto ryu (ông mang thập đẳng huyền đai Kobudo (Katori Shinto ryu) của Liên đoàn IMAF).
Năm 1932, sau một lần chứng kiến tận mắt Tổ sư Ueshiba hiển lộng thần uy, ông đến xin thọ giáo với Tổ sư. Từ giữa thập niên 30, ông đứng đầu một Đạo trường Judo. Tại đại học Keyo, ông là HLV trưởng khoa Judo từ năm 1939.
Hỏi: Ông có nhớ là đã gặp Đs.Takeda không?
Đs.Sugino: Có, tôi đã gặp Đs.Takeda vào thời đó. Ông là một trong những vị thầy của Tổ sư. Ông nhỏ người và mảnh mai, cao khoảng hơn 1m50 (151,5m), dù vậy các chiêu thức của ông quả là thần sầu. Tổ sư Ueshiba cũng là một con người có biệt tài thế nhưng thân thể của Người rất tráng kiện, tôi nghĩ là điều đó cũng tốt. Mặc dù Đs.Takeda là loại người có vẻ dễ dàng bị đánh ngã, những gì ông trình diễn thật siêu phàm, ông ném các tay 4-5 đẳng của Kodokan một cách thật thoải mái.
Hỏi: Các kỹ thuật của Đs.Takada có khác gì với của Tổ sư không?
Đs.Sugino: Đs.Takeda rất kỳ lạ trong phong thái của mình, mà Tổ sư Ueshiba cũng vậy. Ta có thể chấm điểm cho Đs.Takeda là 10 so sánh với 8 điểm cho Tổ sư chẳng hạn. Đs.Takeda là một con người tài năng xuất chúng và Tổ sư Ueshiba cũng vậy.
Hỏi: Có bao giờ Thầy tập luyện với Đs.Takeda không?
Đs.Sugino: Không, tôi không hề tính đến việc học với Đs.Takeda. Tôi không mấy thích thú nhìn các kỹ thuật của ông, đúng là chúng rất hữu hiệu, nhưng ông hay miệt thị Uke của mình, chẳng hạn như: “Mày sao vậy, đồ khùng” hoặc “Đứng dậy đi, đồ chết nhát”. Tôi nghĩ là ông có một vấn đề về nhân cách…