Năm 1998, Shihan Koichi Toriumi (7 Đẳng – Aikikai) đã đến Malaysia tham dự buổi giảng luyện Aikido dười sự điều phối của Tổng đàn Aikikai – Hombu dojo. Nhân buổi tập huấn tại CLB Aikido KL YMCA, Sea Yamada - một thành viên CLB đã có dịp phỏng vấn trực tiếp Vs. Toriumi tại đây…

Koichi Toriumi (KT): Tôi đã chính thức trở thành nhân viên, một thành viên của ban giảng huấn (Shidobu) tại Hombu kể từ tháng một năm 1998. Tôi có một lớp dành cho nữ võ sinh tại Hombu dojo.

SY: Thưa võ sư, xin ông cho biết diều gì khiến cho ông đến với Aikido và “dấn thân” vào nghiệp võ?

KT: Đó chính là sự cân bằng giữa thể xác và tâm hồn.

SY: Ông có phải là một Uchideshi của Tổ Sư hay không, thưa võ sư?

KT: Không, tôi không phải là một Uchideshi dưới thời Tổ Sư Morihei Ueshiba.

SY: Xin võ sư cho biết từ lúc nào và tại đâu ông bắt đầu luyện tập Aikido?

KT: Tôi bắt đầu việc tập luyện Aikido từ lúc 23 tuổi tại đạo trường Shinbashi ( Shibashi Dojo), nơi đây đã có mối liên hệ thân thiết với Hombu Dojo  từ hơn 30 năm về trước.

SY: Ai là HLV trực tiếp với ông, thưa võ sư?

KT: Có hai lớp mỗi ngày ngoại trừ ngày chủ nhật tại đạo trường Shinbashi. Một lớp bắt đầu từ 5 giờ 30 chiều đến 6 giờ 30 tối, lớp còn lại bắt đầu từ 7 giờ tối đến 8 giờ tối.

 Thứ hai có thầy Yamaguchi đứng lớp, thứ ba thì có thầy Saotome, thứ tư có thầy Arikawa và sau đó là thầy Masuda (thật ra thì thầy Arikawa rất ít khi lên lớp, hầu hết thời gian trên sân là do thầy Masuda đảm nhiệm). Đến thứ 5 có thầy Tohei và thầy Akira, còn thứ sáu thì có thầy Mitsuichi và thầy Tohei, và cuối cùng là ngày thứ bảy thì có thầy Kobayashi và thầy Yasuo. Kể từ 20 năm sau đó, tôi chuyển về và được tập huấn tại Hombu, đạo trường Shinbashi không còn tồn tại nữa.

SY: Xin võ sư cho biết HLV nào là người có ảnh hưởng nhiều nhất đến việc luyện tập Aikido của ông?

KT: Tất cả các thầy tại đó đều ít nhiều ảnh hưởng đến tôi, nhưng chỉ duy đặc biệt là có thầy Masuda.

SY: Tại sao như vậy, thưa võ sư?

KT: Tôi nghĩ rằng vì chúng tôi có cùng chung những cảm xúc giống nhau, chúng tôi đồng cảm, hòa hợp trong việc luyện tập Aikido.

SY: Võ sư có bao giờ là người tháp tùng cùng với Tổ Sư trong các chuyến du huấn của Người không? Và nếu có, thì cảm xúc của ông lúc đó ra sao?

KT: Không, tôi chưa từng tháp tùng Tổ Sư trong các chuyến công tác, nhưng tôi là một Kabanmochi (người khuân sách hành lý) cho Đạo chủ trong các chuyến công cán của ông.  Một Kabanmochi được xem như là một phụ tá, cũng giống như Phụ tá HLV Sakurai, người đi cùng tôi trong chuyến tập huấn kỳ này vậy. Tôi cảm thấy bồi hồi mỗi khi nói về chuyện này cho dù chuyện đã trải qua 20 năm.

SY: Đứng lớp vào chiều thứ ba từ 6:30 đến 7.30 dành cho phụ nữ tại Hombu Dojo. Ngoài ra ông còn có dạy ở đâu nữa không, thưa võ sư?

KT: Có, mỗi tuần một lần, như các ngày thứ năm tại Nihon Bukokan tại Tokyo, và các ngày thứ sáu tôi giảng huấn tại Hội Aikido quận Chuo cũng ở Tokyo; còn các ngày chủ nhật thì tôi dành thời gian cho đạo trường Musashikosugi, tỉnh Kanagawa. Tất cả ba đạo trường kể trên đều mở cửa đón nhận đa số công chúng và rất nổi tiếng.

SY: Việc huấn luyện cho phụ nữ với những phương pháp giảng dạy hoàn toàn khác so với các võ sinh nam, xin thầy cho biết và giải thích sự khác biệt đó là như thế nào?

KT: Khi cả nam và nữ đều là những tân võ sinh, những người mới vào tập, thì không có sự khác biệt nhiều lắm trong cách giảng dạy của tôi áp dụng cho cả hai giới. Sau khi họ đã dần quen với việc luyện tập,  thì chính lúc này ta mới thấy rõ những sự khác biệt, và phương pháp giảng dạy của tôi sẽ trở nên khác hoàn toàn cho cả hai.  Phần lớn các nữ võ sinh không thể thực hiện động tác tobu ukemi ( té bay). Tôi dạy cho phụ nữ những cách ukemi khác thay vì họ phải tobu ukemi trong các đòn thế, và tôi đặc biệt lưu tâm đến họ nhằm tránh những tổn thương có thể xảy ra cho chính họ khi áp dụng các kỹ thuật. Tôi không đánh đòn Koshinage bởi vì kỹ thuật này rất nguy hiểm cho chị em phụ nữ. Đây là việc bảo vệ “hậu duệ” chúng ta. Với một người nam tập luyện, tôi quan sát và thấy được những khả năng của anh ta và từ đó tôi mới quyết định hướng dẫn cho anh ta như thế nào. Đồng thời tôi không áp dụng các kỹ thuật biểu diễn. Khi tập huấn tại nước ngoài, tôi nhìn mọi người tập luyện tại đó và tôi không tập những đòn bạo lực, mang tính kỹ thuật biểu diễn.

            Tôi cũng đồng thời hướng nguồn nội lực đầy nữ tính của họ thể hiện ra bên ngòai. Điển hình như cách họ đi đứng, các tư thế ngồi của họ. Hơi thiếu thẩm mỹ là phong cách thời trang hiện nay của các cô gái khi họ đặt tay vào ống tay áo, điều này làm mất đi nét duyên dáng trong tư thế và làm cho họ không còn gợi cảm. Phụ nữ cần phải chú trọng vào tư thế, dáng vẻ của mình, cố gắng giữ cho lưng thẳng, và thể hiện ra vẻ ngoài thanh thoát, trong sáng từ bên trong. Tôi khuyến khích chị em phụ nữ nên mặc hakama, không nhất thiết là từ lúc đầu nhưng sau khi họ đã quen dần với việc luyện tập hay đạt được Kyu 5. Nếu họ mặc hakama ngay từ lúc đầu sẽ khiến họ cảm thấy choáng ngợp, có phần hơi bối rối trong các cách di chuyển đồng thời gặp một số khó khăn về mặt kinh tế đối với một vài người.

SY: Tại sao cho hakama một vị thế đặc biệt như vậy, thưa võ sư?

KT: Vì nó là sự biểu hiện trang trọng bên ngoài. Con người phải đạt đến điều này. Tuy nhiên, với người phụ nữ, họ có được đặt quyền mặt hakama vì nó che lấp những khuyết điểm của họ. Đối với đàn ông, khi anh ta có những sai sót trong cách di chuyển, không có vấn đề gì nhiều đối với anh ấy nhưng với người phụ nữ lại chính là những cảm giác bối rối không cần cho chính họ và cho cả hai giới khi tập luyện cùng nhau. Hakama đảm bảo cho họ, tránh những phiền phức không cần thiết đó. Tại Nhật, nam giới chỉ được phép mặc hakama khi anh ta đã đạt được một trình độ nhất định - đai đen. Và đó là điều hiển nhiên theo lẽ. Cũng giống như các bộ lễ phục cưới hỏi. Chỉ duy nhất cô dâu và chú rễ mới được mặc trang phục cưới. Họ có được cơ hội diện bộ cánh đẹp đẽ ấy, và khi cơ hội tới, sao ta lại không bắt lấy?

SY: Thầy có những lời khuyên hữu ích nào dành cho các môn sinh Aikido?

KT: Hãy lắng nghe lời thầy giảng dạy. Và chú ý đến từng động tác kỹ thuật của thầy. Hãy vâng lời và áp dụng các kỹ thuật một cách đúng đắn với một lòng nhiệt huyết chân thành. Tập luyện với lòng nhiệt thành cùng với bạn đồng luyện trong mỗi đòn thế, kỹ thuật. Những gì anh làm với người đồng luyện, anh cũng sẽ nhận lại giống như vậy từ người đồng luyện của mình. Người đồng luyện của anh giống như một tấm gương soi. Hãy quan tâm người đồng luyện với anh.

SY: Khi võ sư dạy cho phụ nữ, xin võ sư cho biết liệu họ có những vấn đề đặc biệt nào khi học Aikido không? Nếu có, xin võ sư cho một vài lời khuyên đặc biệt đến với các nữ môn sinh Aikidoka?

KT: Hãy thông cảm. Nhận thức được sự khác biệt về mặc cơ địa giữa nam và nữ. Sự khác biệt chính là ở đó. Nam giới đòi hỏi phải xử sự và hảnh động một cách nam tính, phụ nữ cũng vậy! Nếu võ sinh nam Aikido luyện tập khá, thì khi đó anh ta có thể áp dụng lực vào đòn thế và như vậy người phụ nữ có thể bị thương.Văn hóa, tôn giáo, tập tục có thể khác biệt tùy theo từng quốc gia, nhưng phụ nữ vẫn là phụ nữ, đàn ông vẫn là một người đàn ông cho dù có ở đâu đi chăng nữa.

SY: Một số nam sinh  không thích tập luyện cùng phụ nữ. Xin võ sư cho một vài lời khuyên về vấn đề này?

KT: Khi bạn tập luyện với người đồng luyện, hãy hợp tác cùng họ. Bạn có trách nhiệm làm thoả mãn cho chính người đồng luyện của mình. Không chỉ với người phụ nữ, một khi bạn hiểu được cần phải lưu ý những gì khi luyện tập, thì bạn đã sẵn sàng tập luyện với mọi người, những bậc tiền bối, trẻ em, đàn ông.     

                                             ---------------------------------------------

Aiki-viet: Khoảng năm 1996 , Vs. Toriumi đã từng ghé thăm Việt Nam trong một vòng hướng dẫn tập huấn do Aikikai tổ chức và đã đến dâng hương tại đạo đường 94 Điện Biên Phủ.