Seishiro Endo

Cuộc phỏng vấn được tiến hành tại Saku Dojo, nơi ông làm Dojocho do Raymond Kwok thực hiện.

RK: Khi Thầy vào làm nội đệ tử tại Hombu Dojo thì có ai khác cùng làm uchi deshi như Thầy?

SE: Suganuma.

RK: Thầy có tháp tùng Tổ sư trong các cuộc du hành của người không?

SE: Có

RK: Nó thường như thế nào ? Thầy có phải làm Kabanmochi không?

SE: Công việc không mấy nặng nhọc đối với tôi vì không phải là những chuyến du hành dài ngày, tôi chỉ có việc đưa Tổ sư đến một trạm nào đó và sẽ có người đón Tổ sư đi.

RK: Không có những chuyến đi qua đêm à?

SE: Không, chỉ trong vùng Tokyo.

SE: Điều quan trọng là biết cách buông lỏng… Tại sao lại để sức mạnh vào vai chứ.

RK: Tôi nghĩ điều tự nhiên đối với mọi người là sử dụng lực vai – Ý niệm dùng Hara là quá khó… Do đó tôi nghĩ là phần lớn người ta cuối cùng phải dùng lực vai.

SE: Cũng một nguyên tắc đó áp dụng cho tất cả các loại thể thao, Kendo, Karatedo, golf chứ không chỉ cho Aikido. Điều quan trọng là phải thư giãn phần trên của cơ thể, giữ được khí lực ở bụng dưới – Bạn phải công phu rất nhiều để phát triển được năng lực đó, càng bỏ đi lực cơ bắp người ta càng có thể tập trung nhiều hơn.

RK: Điều gì đã khiến Thầy có quyết định trở thành võ sư Aikido chuyên nghiệp ngay từ đầu thay vì trở thành một viên chức.

SE: Tổ sư đã cuốn hút tôi, dáng vẻ của Người thật khôi vĩ, dạo đó Người đã quá bát tuần. Khi tôi làm uke cho Người, tôi cảm thấy năng lực toát ra. Thế nhưng Người vẫn thư giãn, quả là có tập trung nhưng Người rất mềm dịu.

RK: Điều đó xảy ra sau khi Thầy trở thành uchi deshi?

SE: Đúng, không hề có lực.

RK: Thầy đã từng thử Tổ sư không?

SE: Tại Nhật, chúng tôi không quen làm như vậy. Có rất nhiều shihan, chúng tôi trân trọng Thầy của mình, đó là tính cách của sự quan hệ giữa shihan và deshi. Nhưng tôi không có nội đệ tử, nếu ai muốn trở thành đệ tử của tôi thì công phu luyện tập sẽ rất là khắc nghiệt. Không những luyện tập trong Đạo trường mà còn đủ mọi thứ ở bên ngoài.

RK: Thầy không muốn nhận đệ tử, tại sao?

RE: Mối quan hệ giữa đệ tử và sư phụ rất chặt chẽ. Tôi thuộc về Hombu Dojo. Đó là một trong những lý do. Những học trò đến Hombu Dojo là thuộc về Hombu Dojo, họ không là học trò của tôi. Nhưng nếu có người muốn trở thành cao thủ, muốn học nhiều hơn với tôi và muốn theo tôi và ở lại với sư phụ Endo thì được.

RK: Nhưng anh ta vẫn không phải là nội đệ tử của Thầy.

RK: Sự trói buộc không thể bị bứt đi một khi đã có một cái mối quan hệ như vậy sao?

SE: Không.

RK: Có phải Đại sư Tohei Koichi đã có ảnh hưởng lớn khiến Thầy phát triển ý niệm “vô lực” trong phong cách Aikido của Thầy.

SE: Vào thời đó tôi còn trẻ, tôi không hiểu lắm.

RK: Trong tờ Aiki-journal có nói là Tohei sensei đã có ảnh hưởng lớn về ý niệm KI. Không dùng lực vai…. Thế chính Đại sư Tohei hay Đại sư Yamaguchi đã khiến Thầy thay đổi ý kiến về việc sử dụng lực.

SE: Giờ đây nghĩ lại tôi thấy không có võ sư nào đặc biệt ảnh hưởng lên tôi. Khi tôi mới 25 tuổi, Đại sư Tohei ở tuổi ngũ tuần. Ông mang tám hay chín đẳng. Tôi còn trẻ. Tôi sử dụng khá nhiều cơ bắp. Năm năm sau, tôi bị gãy vai và tôi như thế này, chỉ còn tay trái. Lúc đó tôi đã tập tại Hombu Dojo 10 năm rồi. Thầy Yamaguchi hỏi tôi, tôi sẽ làm sao trong khi chỉ còn một tay. Một câu hỏi kỳ lạ. Tại sao ông ấy nói vậy, cho tới khi đó tôi ít khi dự lớp của Thầy Yamaguchi. Sau lần đó, tôi cố gắng tham dự tất cả các lớp của Thầy. Ngày thứ hai chỉ có một lớp. Thầy thay đổi nhiều đối với tôi nhưng tôi chả hiểu gì. Có khi Thầy sửa đòn cho tôi và bảo tôi tiếp tục cố gắng, tôi làm uke không chỉ cho Thầy Yamaguchi mà cả cho Tổ sư, Đạo chủ và đại sư Tohei. Mỗi lần tôi cố gắng cảm nhận… cũng một cảm nhận đó. Có một số Thầy già 50,60 tuổi nhưng họ vẫn cứng vì họ sử dụng quá nhiều lực, do đó tôi đã chọn lựa… Tôi đã học với Thầy Tohei, Thầy Osawa, Thầy Yamaguchi. Không phải chỉ với một người. Tôi học với nhiều vị Thầy. Đó quả là một tiến trình tiệm tiến.

RK: Như vậy, quan niệm vô lực cơ bản là kết quả của việc học với nhiều Thầy khác nhau?

SE: Vâng. Người Nhật chúng tôi thường nói “thư giãn” – Buông lỏng lực cơ bắp ở nơi hai vai. Ai cũng biết cách nói đó, ai cũng biết từ ngữ đó. Nhưng phần lớn không làm được điều đó.

RK: Thầy có nói về quan niệm Kannagara trong Aikido, điều đó có phải là giống như khi mình đang thi triển một chiêu thức nhưng cảm thấy là không thể thực hiện được nó vì một lý do nào đó và như vậy là mình chuyển qua một kỹ thuật khác một cách tự động không cần phải suy nghĩ… nếu lại không được thì lại chuyển qua một chiêu  khác và cứ như thế cho đến khi làm được.

SE: Đúng như vậy, điều đó cũng giống như như là nước chảy trong một con sông. Con sông có thể ngoằn ngoèo nhưng nước thì vẫn tiếp tục chảy. Nếu có một tảng đá nước sẽ tràn qua tảng đá. “Kami” là Thượng đế. Hình ảnh của Thượng đế khác nhau đối với mỗi người. Mỗi tôn giáo đều có ý niệm về Thượng đế của riêng mình. Nhưng chỉ có một Thượng đế và Người ở khắp mọi nơi. Hiện nay tôi nghĩ là Lão giáo bao gồm tất cả.

SE: Nếu ông ta vẫn dạy và là 6 hoặc 7 đẳng thì ông ta là một shihan. Nhưng nếu ông ta không dạy thì ông không phải là một shihan. Tôi chưa từng nhận được một giấy chứng nhận từ Đạo chủ xác nhận tôi là một shihan.

RK: Như vậy bất cứ ai có dạy và là 6 đẳng hay trên nữa thì mặc nhiên là một shihan? Ông ta có phải dạy toàn thời gian tại Hombu Dojo hay có thể dạy bất cứ đâu, hay nhất thiết chỉ ở Hombu Dojo mà thôi.

SE: Không.

RK: Trong 3 cảnh giới của “Shuhari” Thầy đang ở cảnh giới nào?

SE: “Shu”…

RK: Thầy quả thật là khiêm tốn… chắc Thầy phải ở chử “RI”

SE: Đôi khi ở “HA” đôi khi thì “RI”, khi lên khi xuống.

RK: Thầy đã đạt tới “SATORI” chưa (?)

SE: (cười)…. Tôi chẳng biết.

BTC dịch từ Magazin 2000

của Kuala Lumpur YMCA, Aikido club.