VS Lê Bái

 

 

Vào những thập niên đầu của thế kỷ XX, có một câu nói được truyền tụng rộng rãi ở các tỉnh miền Bắc, ca ngợi hai nhân vật nổi danh tuổi trẻ tài cao :

 

 “Văn như Bùi kỷ, vũ như Hàn Bái”.

 

Cả hai đều khét tiếng trong giới sỹ phu đất Bắc và cũng đều sớm khuất núi khi văn tài võ nghiệp còn đang tỏa sáng.

 Nơi cụ Hàn Bái, có 3 điều hậu thế chúng ta bái phục :

Một : Cụ đã dành trọn đời cho võ học,

Hai : Cụ là một tấm gương tầm sư học đạo xưa nay hiếm, và

Ba là : Tuy số trời ngắn ngủi nhưng cụ đã để lại một di sản lớn lao và một môn phái uy danh lừng lẫy cho đến ngày nay.

 Cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX là một giai đoạn suy nhược của nền võ học nước nhà, một phần vì chính sách trọng văn khinh võ của triều đình nhà Nguyễn vào thời đó, nhưng phần quan trọng hơn là do các luật lệ hà khắc của nhà đương cuộc Pháp cấm sở đắc các loại hình binh khí và phổ biến võ thuật.

Tuy là vào thời kỳ suy vong nhưng võ lâm Việt Nam cũng đã có những tên tuổi hiển hách khiến các nước lân bang phải kiêng nể như Ô. Đỗ Dư Ánh, một thời khét tiếng trong giới giang hồ thượng mã đất Vân Nam, hay như vị thầy của ông là võ sư Vũ Bá Oai, đã từng “đem chuông đi đánh xứ người” (Báo Vũ thuật, số 1, tháng 12, năm 1952) và được giới võ lâm liệt vào hàng “Tam Nguyệt” (hai vị kia là Trương Thạch Đăng, sư trưởng “Sa Long Cương” và Quách Văn Kế, trưởng môn sáng tổ “Lam Sơn Võ Đạo”).

Nhưng có lẽ oanh liệt nhất trong các vị tôn sư của võ lâm Việt Nam trong cuối thế kỷ XX, chẳng có ai khác hơn là cụ Lê Bái, thường được gọi là cụ Hàn Bái, vị tổ sư của “Hàn Bái Đường”, của “Thiếu Lâm Hàn Bái”, …

Ông sinh năm 1889, xuất thân từ một danh gia vọng tộc võ nghiệp lẫy lừng, thân phụ làm quan đến chức lãnh binh. Thủa nhỏ ông được thân phụ truyền thụ võ công. Là một cậu bé tư chất thông minh, ông chứng tỏ một tài năng xuất chúng, chẳng bao lâu đã tiếp thụ được cái sở học của thân phụ và nổi tiếng là một thanh niên tinh thông võ nghệ.

Vào dạo đó, người Pháp khởi công xây dựng tuyến đường sắt nối liền thủ phủ tỉnh Vân Nam là Côn Minh với cảng Hải Phòng, biến Hải Phòng thành một ngõ ra biển cho các sản phẩm của vùng đất Vân Nam trù phú này. Mặt khác, với những người trẻ đam mê võ thuật thì Trung Hoa vốn là vùng đất nổi tiếng với các bậc kỳ tài trong giới võ lâm, những quyền sư cái thế như Dương Trừng Phủ, Hoàng Phi Hồng, … Cho nên rất nhiều chàng trai Việt đã lên đường theo ngã Vân Nam tầm sư học đạo, chàng tuổi trẻ Lê Bái là một người trong số họ. Làm thân trai trong thời kỳ ly loạn, Lê Bái đã sớm nhận thức được mình không thể kế tục binh nghiệp của thân phụ, anh bèn xin vào làm nhân viên sở Hỏa xa tại thủ phủ tỉnh Vân Nam để tìm cơ hội trau dồi võ nghệ.

Thoạt tiên, chàng không khỏi cảm thấy hụt hẫng không những vì cảnh xa người lạ mà còn vì những vị quyền sư kiếm sĩ mà chàng được dịp giao thủ đều chưa phải hạng siêu quần bạt chúng như chàng mong đợi. Thời may, có người mách bảo ở Phước Kiến hiện có một vị võ quan, giữ chức giáo đầu, nổi tiếng là bậc danh sư gầm trời nan địch. Chàng liền xin nghỉ việc, khăn gói lên đường ra miệt Phước Kiến tìm đến nhà tướng quân họ Lý. Vốn là một võ sư lão luyện giang hồ, Lý quân chỉ cần thoáng cái là nhận ra nơi chàng trai Việt một bậc kỳ tài thiên hạ. Trước khi thu nhận chàng làm đệ tử, Lý quân không phiền lòng cho phép Lê Bái lãnh giáo một vài chiêu để được mở rộng tầm mắt.

Không hề khách sáo, và tự tin vào tài nghệ của mình, Lê Bái nhảy bổ tới trước, xuất chiêu “Hắc hổ xuyên tâm” dùng ngũ trảo chộp vào ngực vị quyền sư. Chàng định bụng nếu Lý quân dùng tay đỡ gạt, thì lập tức chàng sẽ đạp lên chân đối thủ, đống thời lách người đánh tiếp đòn “Thanh xà nhập động” vốn là ngón sở trường lâu nay của mình. Không ngờ, thoắt cái, Lý quân ngả người ra sau, xuống tấn chân trái, xoay người dùng tay vuốt theo cánh tay ra đòn của Lê Bái và nắm lấy cánh tay đối thủ kéo tới trước. Đồng thời ông dùng chân phải quét một thức “tảo địa” vào chân trái của đối phương khiến Lê Bái văng xa mấy trượng, tay chân trầy trụa rướm máu.

Lý phu nhân thấy vậy liền lật đật chạy ra đỡ Lê Bái vào nhà chăm sóc. Từ đó, Bái lạy Lý quân làm sư phụ và được hai ông bà nhận làm con nuôi ở luôn trong nhà. Tưởng cũng nên biết là Lý phu nhân cũng là cao thủ võ lâm, nói về võ nghệ thì còn tinh thâm hơn cả chồng mình. Lê Bái được hai vợ chồng quyền sư họ Lý hết lòng dạy bảo. Chàng kết tình thâm giao với người con trai của hai ông bà, vốn đồng trang lứa với mình. Thấm thoắt đã 3 năm trôi qua, vừa tài trí hơn người vừa khổ công tu luyện, lại được sự tận tình truyền thụ của hai vợ chồng họ Lý, và sự chỉ giáo của các quyền sư giao du với Lý quân nên Lê Bái đã trở thành tay cao thủ lừng danh vùng Phước Kiến, chỉ đứng sau vợ chồng họ Lý.

Đông đảo những tay hảo thủ tỉnh Phước Kiến và các bậc danh võ phương xa, nghe tiếng Lê Bái, tìm đến nhà Lý quân xin được lãnh giáo với chàng. Qua những trận giao thủ, mọi người đều công nhận chàng quả là danh bất hư truyền. Nhiều lần ngồi xem người con nuôi của mình tỷ thí, Lý quân bất giác chép miệng nói với phu nhân : “Tài nghệ của ta hiện nay cũng không bì được với Bái”.

Thế rồi một buổi chiều, sau giờ luyện công, ông gọi Lý Bái vào, nói : “Võ công của ta chỉ có bấy nhiêu. Ta đã truyền hết bí quyết của ta cho con. Ta cảm thấy hài lòng vì con đã phần nào công thành danh toại. Nhưng biển học mang mang, rừng võ điệp trùng, con còn phải tiến xa hơn nữa …”.

Ông đến bên bàn tứ bửu, cầm phong thư trao cho Lê Bái :

“Đây là phong thư  ta vừa viết. Con hãy trở lại Vân Nam tìm trao cho ông Triệu Quang Chảo. Ông là bạn chí cốt của ta nhưng so về võ nghệ thì ta chỉ là hàng hậu bối thôi. Ông ta quả là một bậc danh gia của phái Thiếu Lâm”.

Ý thầy đã quyết. Lê Bái bèn ngậm ngùi bái tạ sư phụ sư mẫu để trở lại Côn Minh.

Nghe tin Lê Bái đã thành danh trở lại đất Vân Nam, đồng hương kiều bào hân hoan mở tiệc mừng. Giữa những lời chúc tụng tán dương và những ly rượu thơm ngon nồng ấm, Lê Bái cảm thấy vô cùng cao hứng, hiu hiu tự đắc. Trong tiệc có mời một số danh gia trong Vân Nam phủ đến chung vui. Một vị trong số đó, một cụ già tuổi ngoại ngũ tuần, cao hứng nâng ly : “Nghe danh Lê tiên sinh võ nghệ cao cường, tôi đây thành thực chúc rượu mừng tiên sinh”. Rượu đã ngà ngà say, Lê Bái liền mời ông già tỷ võ, trong lời nói nghe có điều thất lễ.

Ông lão mặt không biến sắc, nhã nhặn đáp là để khi nào ông Bái giải bớt cơn men rồi tỷ thí cũng không muộn. Rồi ông đứng lên cáo từ ra về. Lê Bái không nén được lửa giận, các bạn bè, các anh em phải xúm lại khuyên can mãi mới thôi. Suốt đêm hôm đó, Lê Bái trằn trọc bứt rứt mãi không nguôi, chỉ mong trời mau sáng để đi tìm ông già nọ phân tài cao thấp.

Sáng sớm hôm sau, Lê Bái hấp tấp đi tìm nhà ông lão, mà các thân hữu đã cho chàng biết là chính quyền sư Triệu Quang Chảo, người mà sư phụ chàng muốn chàng bái làm thầy. Một phần vì nóng vội, một phần cũng muốn biết thực hư về vị võ sư này, Lê Bái làm lơ việc mình mang theo lá thư giới thiệu của sư phụ.

Đến nơi, vẫn tính khí ngang tàng thường ngày cộng thêm cái háo thắng, tự tin vào sức trẻ của mình, chàng ngỏ lời xin được lãnh giáo với vị quyền sư tiền bối. Ông Chảo khoan thai trang trọng mời chàng dùng nước. Sau tuần trà, ông mời chàng ra sân sau nói là để được chiêm ngưỡng tài nghệ của một trang hảo hán được nhiều người xưng tụng.

Lê Bái cởi phăng áo, thủ quyền thi lễ, bất ngờ tung ra một đòn gió rồi lui về “xà tấn”, đợi ông quyền sư họ Triệu tiến lên nhập nội. Nếu ông Chảo qua tả, thì lập tức chàng sẽ chuyển qua “hạc tấn”, đồng thời phóng cước trái vào chính diện đối thủ. Còn nếu vị quyền sư nhập nội bên phải thì chàng sẽ rút về lập “chảo mã tấn” gài chân ông Chảo, tay trái khóa tay đối phương, quyền phải đánh thẳng vào mặt ông đồng thời giật mạnh cước về thành đòn “tảo địa”. Như vậy, ông Chảo sẽ khó lòng tránh được thất bại.

Vị quyền sư họ Triệu vốn là một tay khét tiếng giang hồ, dày dạn kinh nghiệm chiến đấu. Không nhập nội bên phải, cũng không xà qua trái, ông chỉ nhẹ nhàng tấn bộ lên chân “xà tấn” của Lê Bái đồng thời đưa ngón tay ấn nhẹ lên vai phải của chàng, Lê Bái bỗng đứng chết trân, không nhúc nhích cựa quậy, trong lòng thảng thốt, hoang mang, pha lẫn kính phục : “Bội phục! Bội phục!”, chàng buộc miệng thốt lên.

Kể từ dạo đó, bước chân giang hồ phiêu lãng của danh sư họ Triệu luôn có chàng trai đất Việt theo dõi theo. Lê Bái miệt mài theo thầy học đạo cho mãi đến năm 1918 thì trở lại quê nhà.

Như tất cả những ai đã từng bôn ba nơi đất khách quê người, dày công tu luyện đến công thành danh toại, ông Lê Bái ôm ấp hoài bão đem sở học ra truyền lại cho tuổi trẻ đất nước. Nhưng, vạn sự khởi đầu nan. Lại nữa, nhà đương cuộc Pháp lúc bấy giờ không cho phép mở trường dạy võ, không cho các hội võ hoạt động. Trong các tờ tạp chí thời đó như “Gia Định báo”, “Đông Dương tạp chí” hay “Nam Phong tạp chí” không thấy có những bài về võ thuật cổ truyền Việt Nam. Để phổ biến tuyệt nghệ của mình, các bậc danh sư, các tay cao thủ chỉ còn cách trở thành gia sư hay ẩn mình trong các bang hội của người Hoa, hoặc nơi thâm sơn cùng cốc, hoặc sống đời lang bạt kỳ hồ rày đây mai đó.

Ông Lê Bái do sinh trưởng trong một gia đình danh gia quyền quý không phải lo chuyện miếng cơm manh áo, mà còn nuôi học trò trong nhà mình. Tính ông hào phóng và cương trực, giao du rộng rãi và nghiêm khắc với học trò. Do vậy mà đệ tử của ông chỉ đếm trên đầu ngón tay. Ông cũng rất thận trọng trong việc truyền thụ võ công. Thời gian theo các vị thầy ở vùng Hoa Nam, ông đã học được ngón tuyệt kỹ điểm huyệt. Theo lời kể của đại sư Vũ Bá Oai, cao đồ và là con nuôi của ông Hàn Bái, thì ông nói chỉ dạy tuyệt nghệ này cho đệ tử nào đạo đức hơn người và đã thành thân, yên bề gia thất. Không may ông đã sớm thất lộc, chính vì lý do đó mà món tuyệt kỹ này đã bị thất truyền, không được lưu lại trong di sản võ học của cụ Hàn Bái. Trong suốt 10 năm hành hiệp giang hồ và chấn hưng võ đạo, ông đã lập được nhiều kỳ công, nên được người đương thời xưng tụng là Hàn Bái. Và khi ông đã ra người thiên cổ thì hậu thế đã tôn ông là một bậc tôn sư của võ lâm, liệt ông vào hàng “Tam Nhật”cùng với ông Ba Cát và Bảy Mùa cũng là hai đệ tử của quyền sư Triệu Quang Chảo.

Ông mất ngày mùng 6 tháng 3 năm 1928, hưởng dương 40 tuổi. Trong số các đệ tử của cụ Hàn Bái, đại sư Vũ Bá Oai là vị oanh liệt nhất đã một thời danh chấn giang hồ và đã kế tục sự nghiệp hiển hách của cụ, cùng với các môn đệ ông đã chủ trì việc sáng lập ra Hàn Bái Đường mà tôn chỉ là hoằng dương tinh thần thượng võ trong giới trẻ Việt Nam.

Hiện Hàn Bái Đường và các chi phái (Thiếu Lâm Hàn Bái, Võ Lâm Hàn Bái, …) quy tụ hàng ngàn môn sinh tại Việt Nam và trên thế giới.