Bài dịch của Ngô Phương Thảo, Syracuse NY ngayf 26/5/2008

Bài phỏng vấn Sensei Tamura,Tạp chí Budo Quốc tế.

Từ aikidoonline.com

Lời tác giả: Chúng tôi tìm thấy bài phỏng vấn này trong tài liệu của chúng tôi, và thật là xấu hổ chúng tôi không thể nhớ nổi làm thế nào chúng tôi có được nó. Nếu bất cứ một người bạn nào hay độc giả biết được, chúng tôi rất hoan nghênh. Tuy nhiên, có thể bài phỏng vấn này có được nhờ một người bạn của chúng tôi, một trong những học trò của của Sensei Tamura:  Stephane Benedetti, Huyền đai Ngũ Đẳng, Huấn Luyện viên trưởng của võ đường Mirabeau Mutokukai Châu Âu, Jean-Jacques (Jisch) Scheuren, Tứ đẳng, HLV Chính của Aikido Kopstal-Bridel Luxembourg, và Robert Le Vourch, Chủ tịch hội Aikido của Lesneven, Pháp.

Chúng tôi xin cảm ơn sự giúp đỡ của họ trong nhiều năm vừa qua, và nếu như một trong số họ cung cấp cho chúng tôi bài phỏng vấn này. Tất nhiên chúng tôi cũng muốn cảm ơn tạp chí võ thuật Châu Âu Budo quốc tế đã cho phép chúng tôi được in lại bài phỏng vấn có biên tập lại rất ít.

Rất nhiều người được gọi tới, một số ít được chọn. Thầy Nobuyoshi Tamura đang ở trong một nhóm nhỏ do Tổ sư chọn để truyền bá Aikido ra thế giới. Được coi là một trong những đại diện của các “Uchi deshi/ đệ tử nội gia” và là người có khả năng thu hút quần chúng, uy tín, Sensei Tamura đã trở thành một trong những đại sư hàng đầu thế giới của môn võ này, đặc biệt ở Pháp, nơi ông đã từng sinh sống và truyền bá tri thức của mình khá lâu.

Budo quốc tế đã cố gắng tiếp cận gần hơn tinh thần của Sensei Tamura trong bài phỏng vấn này. Chúng tôi hy vọng những lời nói của ông sẽ có ảnh hưởng làm phong phú hơn quá trình bạn học tập Aikido.

o0o

Theo ông ý nghĩa của Aikido có thay đổi đối với người đã tập luyện Aikido trong nhiều năm so với người mới bắt đầu không?

Những phương tiện nào được dùng để đạt được sự hợp nhất này?

Trong thực tế, khái niệm về Hợp nhất rất dễ hiểu. Anh chỉ cần tuân theo quy luật khi tập Aikido trên tatami. Có thể thực tế khi đang nói chuyện với anh về Aikido cũng là một hình thức thể hiện Aikido. Đó cũng gọi là thực hành Aikido.

Như vậy có nghĩa ngoài thực hành Aikido trên tatami, dạy Aikido cũng trải qua một vài hình thức thích nghi với đời sống hàng ngày?

Đúng. Chúng ta có thể coi tatami là một mô hình thu nhỏ của cuộc sống và kết quả là mọi thứ chúng ta thực hành trong dojo đều có thể ứng dụng trong cuộc sống của chúng ta bên ngoài.

Khi một bậc thầy thực hành Aikido, có thể thấy là ông ta không cố gắng đánh bại đối phương, những động tác của ông ta quay tròn và dường như ông ta đang thả lỏng toàn bộ cơ thể?

Mặc dù vậy, không thể không công nhận rằng trong một trận đấu, không có gì lạ, các bậc thầy trong Aikido cũng luôn tìm cách chiến thắng. Đối với câu hỏi về chuyển động quay tròn, chúng là biểu tượng của tất cả mọi thứ xung quanh chúng ta.  Trái đất hình cầu, nguyên tử hình cầu, thực ra hình cầu là sự thu nhỏ của vũ trụ tự nhiên.

Tại sao các buổi tập Aikido đều bắt đầu bằng việc thả lỏng?

Thả lỏng, thư giãn là điều cự kỳ quan trọng trong mọi việc. Không thả lỏng là không tự nhiên, kinh nghiệm cho thấy rằng, không thả lỏng tạo các sự rào cản, khó khăn trong cuộc sống, ngăn cản chúng ta làm nhiều việc. Thật ra nhờ thả lỏng, thư giãn, chúng ta có phá bỏ bức tường ngăn cách này và nhờ vậy chúng ta có thể thực hành Aikido một cách đúng đắn.

Cần thiết phải thả lỏng ngay cả nếu không cần thiết phải điều chỉnh hoàn toàn cảm xúc của chúng ta. Ví dụ, tôi có thể lên sàn tập với tinh thần không thoải mái, tôi có thể giận dữ với một ai đó. Không sao cả, điều cốt yếu là cư xử một cách tự nhiên.

Thả lỏng cũng có nghĩa là chúng ta không thể có một thái độ “đóng kín”, chúng ta phải nhận ra cách chúng ta phải ứng xử trong mọi tình huống để tránh khỏi buông lỏng hoặc rơi vào sự nghiêm khắc, cứng nhắc quá độ. Anh đã có cơ hội để tự xác minh lại điều này trong phần đầu cuộc thảo luận của chúng ta. Anh đã cố gắng thả lỏng bằng cách để sang bên tất cả công việc chuẩn bị anh đã đặt kế hoạch từ trước. Anh đã tiến tới trước theo một kiểu ứng biến và như vậy tốt hơn nhiều.

Những hoàn cảnh nào xung quanh việc ra đời Aikido?

Chúng ta có thể nói rằng Aikido là một môn võ thuật rất hiện đại. Chất xúc tác của nó là người đã tập hợp tất cả nghệ thuật và kỹ thuật lại với nhau, thầy Ueshiba, đã mất năm 1968. Năm 1942, ông đã tổng hợp thành võ đạo mà ngày nay chúng ta gọi là Aikido.

Aikido có những ích lợi gì cho những người thực hành?

Cái đó phụ thuộc vào mỗi con người và mục tiêu của anh ta. Cũng giống như cái bánh: anh có thể có phần to hoặc phần khác, nhỏ hơn. 

Thầy có có thể nói chút it về những lợi ích cá nhân của mình có được từ Aikido?

Về phần tôi, tôi tìm thấy sự yên tĩnh và thanh bình.

Khi mọi người luyện tập say sưa, họ cảm thấy rất mệt mỏi về mặt thể chất nhưng nếu họ tiếp tục, sự mệt mỏi sẽ biến mất. Thầy có thể giải thích điều này được không?

Có hai loại mệt mỏi: tinh thần và thể chất. Trên tấm tatami chúng ta cảm thấy mệt mỏi về mặt thể chất.

Anh có thể thấy rõ điều này trong việc dạy truyền thống của Nhật, họ dạy chúng tôi, khi tập, đi từ trạng thái mệt mỏi thể chất cực điểm đến trạng thái thả lỏng và thư thái tinh thần. Những nền tảng này là sự giáo dục của chúng tôi. Đó là một kinh nghiệm rất lâu đời, một thói quen hoàn hảo cho phép mọi người sống trong những kinh nghiệm “ngoài mức bình thường”.

Nếu mọi người đang trong quá trình tập rất căng thẳng dừng lại khi họ chạm tới mức mệt mỏi, họ thường lâm vào trạng thái buồn bực và bức bối nhưng nếu như họ tiếp tục và vượt qua ngưỡng then chốt này, họ sẽ giành được một trạng thái sảng khoái và thư thái hơn.

Như vậy có giống như các thầy tu đạo Hồi đạt được trạng thái xuất thần thông qua nhảy múa, hoặc những thầy tu  khổ hạnh khi họ dừng việc ăn uống và trú trong hang động? Điều này có liên quan gì đến sự huyền bí Nhật Bản không?

Tôi nghĩ không có gì huyền bí về Aikido. Điều này phụ thuộc anh nhìn nó như thế nào, và cũng phụ thuộc vào khía cạnh từ những nền văn hóa khác nhau. Ví dụ, ở một số nền văn hóa một người có thể lên mặt trăng không thể gọi là huyền bí mà gọi là điên.

Khi tôi sử dụng từ “huyền bí”, tôi muốn nói về những kinh nghiệm có ý nghĩa cho cuộc sống của chúng ta, những kinh nghiệm liên quan có thể thay đổi hành vi của chúng ta. Tôi nghĩ Aikido có thể tạo ra được những trải nghiệm đó. Theo như quan niệm về “ngưỡng” ông có thể kể cho chúng tôi kinh nghiệm của ông với Tổ sư Ueshiba?

Câu hỏi quá rộng. Nó liên quan đến quá nhiều lĩnh vực. Tôi có thể bắt đầu bằng cách nói rằng đối với tôi, những người Nhật, sản xuất một cái TV hoặc radio cỡ nhỏ rất dễ dàng và cuộc sống của chúng tôi tràn ngập những thứ đó.

Mặc dù vậy, đối với những ai không thể xem hay nghe những cái đó, họ sẽ nghĩ nó như một thói quen ngớ ngẩn và vô dụng, nó cũng giống như những người không có kinh nghiệm gì về  "kỹ thuật huyền bí" trên. Sự huyền bí của anh cũng ở chỗ đó. Tất cả đều phụ thuộc vào sự quan tâm của con người.

Tôi sẽ kể cho anh một kinh nghiệm cá nhân. Tháng hai tôi ở môt khách sạn ở Luxembourg, vào lúc nửa đêm khi tôi đang ngủ, tôi nghe thấy ai đấy gọi tôi và tôi nghĩ tôi nhận ra giọng người cô của tôi. Hai tuần sau, tôi nhận một lá thư của mẹ tôi nói rằng cô tôi đã mất. Đối với tôi điều này bình thường, đó là một điều nhạy cảm nhưng hầu hết mọi người sẽ nghĩ là tôi là người “huyền bí”… hoặc là người điên.

Ông muốn học trò hiểu rõ được điều gì nhất trên tatami cũng như ngoài cuộc sống? nếu ông có thể đưa ra chỉ một điều, điều đó sẽ là gì?

Tôi nghĩ điều quan trọng nhất, trong hay ngoài sàn tập, đó là làm hết khả năng và làm ngay hôm nay, vì ngày mai không tồn tại. “Ngày mai” sẽ không thể làm hết khả năng.

Đến lúc này chúng tôi đến sàn tập và theo dõi mọi người tập.

Khi luyện tập xong, chúng tôi hỏi

Sensei Tamura ông cảm thấy thế nào khi đi quanh thảm tập và quan sát học trò ở các mức độ khác nhau, từ đai trắng đến các đẳng.

Tôi không phân biệt mức độ khác nhau, tôi chỉ đơn giản sửa chỗ sai.

Khi dạy, tại sao ông giải thích rất ngắn gọn?

Thông thường, tôi giải thích điều quan trọng nhất. tôi tin là phần còn lại thuộc về năng lực của mỗi học trò, thông qua sự luyện tập của mỗi người. Điều đó có nghĩa là học trò cần phát triển những điều tôi giải thích, thông qua luyện tập, do đó việc dạy sẽ trở lên trọn vẹn hơn, cá nhân hơn. Tôi không bao giờ đi quá sự nhận thức của mọi học trò.

Đó cũng là phần kết thúc cuộc nói chuyện của chúng tôi với thầy Tamura, một bậc thầy ngay cả trong và ngoài sàn tập.