Nhân ngày lễ hội phát triển môn Aikido tại hội trường nhà khách chính phủ, ngày 15.12.2002 vừa qua, Gs. Tăng Kim Tây trong bài phát biểu của mình có đề cập đến tinh thần nhân ái cao thượng và những lợi ích của Aikido cũng như sự cần thiết để đưa môn võ này vào môi trường học đường.
Chúng tôi đã có cuộc trò chuyện với Gs. Tăng Kim Tây. Sau đây, là những ghi nhận từ sau cuộc phỏng vấn:
PV: Thưa Giáo sư, được biết ở Việt Nam có rất nhiều môn võ thuật nhưng chúng tôi muốn biết do những nguyên nhân nào Giáo sư giới thiệu môn võ thuật Aikido để đưa vào giảng dạy tại học đường?
Ông Tăng Kim Tây (TKT): Vì là môn võ thuật có tính giáo dục cao, Aikido là môn học bổ sung giáo dục toàn diện. Và là môi trường tập thể đông đảo người trẻ.
Muốn đạt đỉnh cao phải học với nhiều thời gian; học từ nhỏ, từ lúc còn cắp sách đến trường là thích hợp nhất. Vì muốn có tuyệt chiêu thì phải học nhiều năm, lặp đi, lặp lại nhiều lần mà phương pháp giáo dục đòi hỏi phải có: Đó là nguyên tắc học và thực tập.
Về đạo đức: Aikido là môn võ có tinh thần nhân ái, cao thượng, hòa hợp, bất tương tranh, có tính hữu hiệu trong tự vệ và còn có những giá trị tinh thần hiệp sĩ can thiệp cứu giúp người khác chống bạo lực.
Về xã hội: phát triển Aikido tại học đường sẽ tạo điều kiện hạn chế được tệ nạn xã hội, ma túy, xây dựng một tập thể đoàn kết, giúp đỡ nhau.
Về văn hóa: học đường là môi trường có điều kiện thuận lợi đào tạo những tài năng Aikido có thể tham gia giao lưu trong nước, quốc tế, có dịp cùng nhau trao đổi kỹ thuật, các tuyệt chiêu tự vệ, chống bạo lực, thế giới ngày càng xích lại gần nhau để sinh tồn.
Trên đây là những lợi ích của môn võ học Aikido phát triển ở học đường.
PV: Thưa Giáo sư, với những lợi ích nêu trên, môn Aikido dựa vào cơ sở nào để rèn luyện kỹ thuật hữu hiệu chống đối phương dù đông người hay có vũ trang?
Ông TKT: Để rèn luyện có kết quả, có thể áp dụng chung cho mọi lứa tuổi, mọi giới, Aikido áp dụng khoa học và tri thức trong rèn luyện với nguyên tắc sau:
“Lấy nhu thắng cương”, lợi dụng sức mạnh của đối phương hạ đối phương. Lấy trung tâm làm điểm tựa. Phòng thủ chặt, phản công nhanh”.
Trong khoa học, điểm tựa được xem là yếu tố cần thiết để tung sức mạnh khống chế đối phương như nhà vật lý nổi tiếng Archimede tuyên bố: “Cho tôi điểm tựa, tôi có thể làm bật cả quả địa cầu”. Trong thần thoại Hy Lạp, thần sức mạnh Hercule luôn luôn quan sát tìm điểm tựa của địch thủ. Muốn phá mất điểm tựa của địch thủ như đối với con người khổng lồ Antée, Hercule phải xê dịch Antée hỏng chân, mất điểm tựa ở mặt đất rồi mới xiết cổ Antée chết được.
PV: Thưa Gs., xin giải thích thêm về “tri thức” trong võ Aikido?
Ông TKT: Thông thường, đối phương dùng bạo lực tấn công ta, có khi đối phương mạnh hơn ta, đông hơn ta, lại còn có vũ khí nữa. Nhất định là lại dùng tri thức. Kiến thức này người có võ Aikido đã tích luỹ nhiều kiến thức, kinh nghiệm trong học tập, rèn luyện dày công để trang bị: “Bí quyết chiến thắng” gọi là vũ khí tri thức, rất biến hoá tuỳ cơ ứng biến. Thí dụ: Làm cho đối phương mất điểm tựa, lợi dụng trớn mạnh bồi thêm cho lỡ trớn để đối phương té luôn. Như vậy, là động não quan sát từ động tác của đối phương biết chọn lợi dụng “Gậy ông đập lưng ông”.
PV: Thưa Gs., sự phát triển Aikido Việt Nam hiện nay ra sao? Xin Gs. sơ lược một số quan điểm trong quá trình phát triển Aikido Việt Nam?
Ông TKT: Có thể nói, Aikido vào Việt Nam cũng khá lâu, cả nửa thế kỷ nay.
- Đạo đường lâu nhất được đặt tại sân thượng toà nhà 94B, Điện Biên Phủ, Q. 1.
- Từ 1958 – 1975: Lúc mở đầu Aikido là môn võ mới, chưa phổ biến rộng rãi. Lợi ích của môn võ này khá đặc biệt, là chủ trương không đấu thí, không tranh vô địch, không có hình thức nổi, nên ít ai quan tâm. Việc phát triển rất chậm, có khi bị gián đoạn.
- Aikido phục hồi vào năm 1979, dần dần phát triển đến nay có 15 điểm tập, sân tập tại Tp. HCM. Hiện nay, cả hai miền Nam, Bắc nước ta đều có đạo đường võ thuật Aikido như: ở các địa phương Hà Nội, Huế, Đà Nẵng, Quảng Trị, An Giang, Biên Hòa, Bình Dương.
- Sự kiện Aikido Việt Nam họp mặt 3 miền tại Festival Huế tháng 5.2002 đánh dấu bước phát triển mạnh dần trên cả nước.
PV: Thưa Gs., được biết võ Aikido còn mới lạ ở nước ta. Vậy chúng ta phải làm gì để phổ biến rộng rãi cho mọi người nhất là giới phụ huynh, học sinh?
Ông TKT: Aikido Việt Nam cần có một hệ thống thống nhất và kế hoạch cụ thể để thực hiện chương trình giảng dạy Aikido cho mọi người, cho học đường.
- Thực hiện hình thức tuyên truyền, quảng bá như báo chí, phát thanh, truyền hình, mạng Internet, xuất bản sách Aikido, giới thiệu Aikido cho phụ huynh học sinh, cần kiến nghị Bộ Giáo dục & Đào tạo đưa môn võ Aikido vào chương trình giảng dạy tại học đường.....
Xin chân thành cảm ơn Gs. về cuộc phỏng vấn này.
TT