 |
| Vs. ULF EVENAS |
Vs. ULF Evenas là một trong những vị “trưởng lão” của Aikido Thụy Điển. Ông là một trong hai vị Shihan người nước ngoài duy nhất lãnh ngộ đầy đủ các tuyệt kỹ của Tai-justu và Bukiwaza (vũ khí) do chính Đại sư Saito truyền dạy. Cả ông và Vs. Paolo Carallini (Ý) được nhận 7 đẳng Iwama ryu. Riêng ông có một vị trí cao đẳng nhất (5 đẳng) về Jo và Ken cũng tại Iwama. Chuyến viếng thăm Malaysia đầu tiên của vị võ sư người Thụy Điển này là vào năm 2001. Đây là một hạnh ngộ lớn đối với các Aikidoka Malaysia. Không bỏ qua cơ hội hiếm hoi này, Vs. Raymond Kwok đã có một buổi phỏng vấn thân mật với Vs. Ulf Evenas. Với tấm lòng cởi mở và chân thành, Vs. Ulf Evenas đã bộc bạch những nỗi niềm về một thời tu luyện Aikido tại Iwama, và những kỷ niệm của ông với vị thầy của mình, Đại sư Saito.
 |
| Vs. Raymond Kwok |
Raymond Kwok (RK): Thưa võ sư, xin ông cho biết ông đã bước vào con đường tập luyện Aikido là vào khi nào?
Ulf Evenas (UE): Tôi bắt đầu tập Aikido với một người thầy cao tuổi, khi đó ông ta đã bước vào tuổi lục tuần. Ông ấy là một vị cao thủ về Judo và Ju-jistu, ông cũng là một vận động viên cừ khôi của bộ môn thể hình. Và mãi cho đến năm 1969, tôi mới thực sự bước vào “phong cách” Aikido tại Iwama, dưới sự chỉ dẫn của Vs. Takeji Tomita. Ông là một môn sinh của Đại sư Saito và Đại sư Nishio.
RK: Lúc này Ông học tại Thụy Điển?
UE: Vâng, đúng vậy!
RK: Vậy thưa võ sư, ông đã tập luyện tại Thụy Điển trong bao lâu trước khi ông quyết định tập tại Iwama?
UE: Tôi tới Iwama vào năm 1973 và đã trở thành một trong số các uchideshi tại đó trong vòng 6 tháng. Tại đây, cũng có một vài môn sinh người nước ngoài như tôi vậy. Kể từ khi Tổ sư qua đời, nơi đây đã được phép nhận các môn sinh người Tây phương một cách chính đáng vào thời điểm đó. Đại sư Saito giữ nguyên cung cách truyền thống và chúng tôi buộc phải tuân theo tất cả những gì đòi hỏi một uchideshi phải tuân theo.
RK: Xin ông cho biết tên của một số vị đồng môn mà ông đã cùng tập luyện với họ vào thời đó được không, thưa võ sư?
UE: Một số vị như Vs. Inagaki và Vs. Umesawa, riêng Vs. Umesawa sau này trở thành con rể của Đại sư Saito. Ông ta là một vị uchideshi cùng thời với tôi. Và còn một số vị đồng môn người nước khác như: Dave Alexander, giáo sư Anderson, Bill Witt, Hans Goto.
 |
| Vs. Raymond Kwok (người mặc hakama) cùng các môn sinh |
RK: Vào thời điểm đó có phải chương trình giảng dạy tại Iwama bao gồm luôn việc đồng áng cũng giống như dưới thời Tổ sư không, thưa võ sư?
UE: Không hẳn là như vậy, nhưng những công việc đó đã được thực hiện từ trước, và chúng tôi phải giữ gìn chúng như một tài sản… Nó quả là một tài sản mang một giá trị rất lớn…
RK: Vậy ông đã tập luyện bao nhiêu buổi trong một ngày vào thời đó, thưa võ sư?
UE: Vào thời gian đó, Đại sư Saito vẫn còn làm tại công ty Đường sắt. Ông ấy làm việc suốt 24 giờ/ ngày và ông được nghỉ ca từ 2 đến 3 ngày sau đó. Khi vào những ngày nghỉ ca của mình, Đại sư Saito bắt đầu tập luyện, cũng như giảng huấn cho chúng tôi từ các lớp sơ đẳng đến cao cấp, với những kỹ thuật cơ bản, các lớp bắt đầu từ buổi sáng và đôi khi là vào các buổi khác trong ngày. Ở lớp tôi, ông thường luyện tập chung với mọi người. Chúng tôi không thuộc lớp sơ đẳng (không dành cho các uchideshi). Chúng tôi phải ra sức tập luyện, dốc hết năng lượng và thời gian vào việc tập luyện, cùng nhau và cố gắng thông hiểu những gì mà thầy Saito truyền dạy. Chúng tôi thảo luận cùng nhau về các đòn thế và lập ra từng nhóm nhỏ tập luyện tích cực với nhau, vào thời điểm đó.
RK: Ngoài vị thầy là Đại sư Saito tập luyện và giảng huấn tại Iwama vào thời đó, thì còn có ai khác cũng tham gia giảng huấn nữa không, thưa võ sư?
UE: Vào những lúc thầy đi vắng, lúc đó là dịp cho các Sempai sẽ đứng ra thay thầy quản sân và tập huấn cho lớp, các vị đó như Vs. Inagaki, Vs. Hirusawa và còn có một số vị Sempai thấp đẳng khác cùng tham gia tập huấn cho lớp. Nhưng đứng sân và giảng huấn chính vẫn là Đại sư Saito.
RK: Ngoài việc luyện tập trên sân, có phải ông cũng đảm trách một vài công việc khác tại sân tập?
UE: Vâng, lau quét dọn sân tập – giữ gìn và coi sóc vườn, đền thờ… Một số khu vực chung quanh đền thờ. Có rất nhiều công việc mà chúng tôi phải đảm trách và làm suốt cả ngày có khi đến vài ngày.
RK: Có bao nhiêu uchideshi tại đạo trường Iwama vào thời đó?
UE: Khi tôi đến tập vào ngay tháng đầu tiên, thì đã có 2 người chúng tôi với 3 uchideshi người Nhật. Chúng tôi đến học vào đầu mùa xuân – không lâu sau đó có vài môn sinh đến từ Hoa Kỳ. Và vì vậy, chúng tôi có cả thảy 7 hay 8 người là uchideshi tại đây.
RK: Vào thời đó, có những nguyên tắc khắt khe trong việc tu luyện phải không, thưa võ sư?
UE: Vâng, đã có những nguyên tắc như vậy… Chúng tôi phải tuân thủ các luật lệ. Nhưng mặt khác, Đại sư Saito và phu nhân của người có một trái tim nhân hậu, và luôn thấu hiểu những tâm tình của các uchideshi. Họ chăm sóc chúng tôi rất cẩn thận. Khi chúng tôi đến đây, Đại sư Saito giới thiệu phu nhân và căn dặn với chúng tôi rằng “Từ nay về sau, đây là người mẹ của các con, bà ấy sẽ chăm sóc các con và nếu các con có bất cứ vấn đề gì thì hãy đến chia sẻ cùng bà ấy nhé!”. Tất nhiên chúng tôi đã phạm rất nhiều lỗi – vì là người nước ngoài – nhưng thầy đã rất thông cảm với chúng tôi…
RK: Xin võ sư cho biết có những khác biệt nào giữa cung cách giảng dạy Aikido tại Iwama so với Aikido của Aikikai?
UE: Đầu tiên, điều quan trọng dễ nhận thấy chính là có vô số phong cách hay phương thức diễn giảng Aikido - ngay trong Aikikai hay Iwama gì cũng vậy. Có một sự khác biệt lớn giữa một bên dạy theo Aikikai và bên kia theo Iwama… Thật là khó khi dùng những khái niệm tổng quát để nói lên những sự khác biệt đó một cách xác đáng. Sự khác biệt ngay cả trong cách tập luyện của Aikikai cũng như thế.
Khi chúng ta bàn về cách tập theo Iwama – như khi Đại sư Saito nói – chúng ta đang cố gắng nhận lãnh Aikido từ những điều mà Tổ sư đã truyền thụ tại Iwama vào khoảng giữa những năm 40 cho tới khoảng năm 1960 hay sau đó. Đây là khoảng thời gian mà Người đã nâng cao các kỹ thuật của mình trong quá trình tu luyện Aikido. Các kỹ thuật được truyền bá ra bên ngoài không phải là việc sao chép, bắt chước những gì Người đã dạy mà đó là việc cố gắng diễn giảng các kỹ thuật đó và truyền dạy cho các môn sinh của những vị đến từ nước ngoài. Chúng tôi không tự xem mình là người ngoài. Tôi đã có một đẳng cấp cao tại Aikikai - Đại sư Saito là một Sempai cao cấp tại Hombu Dojo – Ông ta là Sempai số một ở đây. Chúng tôi rất gắn bó với nhau. Chúng tôi thuộc về Aikikai. Điều khác biệt duy nhất chính là chúng tôi đã lãnh ngộ xác đáng những kỹ thuật Aikido cổ điển. Những điểm cơ bản về điều này, ví dụ như về RIAI chẳng hạn – đó là mối quan hệ giữa Ken, Jo và Taijustu – chúng tôi đặt sự cân bằng cho mỗi phần này – và những gì anh thể hiện được với với Ken, anh cũng sẽ có được với Jo, Taijustu và ngược lại. Đây là một phần. Còn phần khác là do một số các thầy bắt đầu dạy và thể hiện về ki no nagare trước. Chúng tôi không làm như vậy – Chúng tôi khởi tập từ các thể thức căn bản - kihon - rồi từ đây chúng tôi tiến đến việc luyện tập ki no nagare. Vậy anh có thể nói rằng những gì chúng tôi tập luyện tại Iwama là một hệ thống dự bị của bất cứ cung cách nào của Aikido.
Vậy đây tự nó không phải là một phong cách, mà đây là phần cơ bản để anh có thể lấy làm nền tảng khi anh thực hành bất kỳ phong cách Aikido nào khác. Chúng tôi không cho rằng chỉ có chúng tôi đúng. Nói cách khác những gì chúng tôi làm là thừa kế những gì đã được hoàn thành… và lẽ tất nhiên chúng tôi muốn là một thành viên trong một gia đình, chúng tôi muốn đóng góp phần của chúng tôi – và chúng tôi cũng đón nhận từ các thành viên khác.
 |
| Vs. Raymond Kwok (thứ hai) và Đạo chủ Moriteru |
RK: Có sự khác biệt nào giữa “ma-ai” trong Taijustu trái ngược với nó trong Bukiwaza? Ý tôi là, chúng ta biết rằng trong Taijustu là khi một người sử dụng shomen uchi hay yokomen uchi tấn công, anh ta phải đánh trúng vào người uke, nếu uke không làm gì và vẫn đứng sẵn đó. Theo ông thì ông không thể thực hiện như vậy trong Buki waza, đúng không, thưa võ sư?
UE: Tất nhiên, điều căn bản là khi chúng ta thực hiện một cú đánh, mục đính của việc đó là phải đánh trúng mục tiêu. Nhưng với những lý do khác nhau, thường thì chúng ta cân nhắc, tùy mục đích học tập, việc điều chỉnh khoảng cách chút ít. Điều duy nhất đó là an toàn – nếu anh đâm một cú nặng với Kiếm hay Jo thì anh có thể làm bị thương đến bạn đồng luyện của anh, đó là một khía cạnh cần nói đến. Để an toàn, chúng ta tăng khoảng cách. Điều khác biệt đề cập tới đây là chúng ta đang tập luyện awase, điều đó không nhất thiết tạo ra sự đụng chạm, chúng ta có mục đích khác – tự tập cho chính bản thân biết cách hòa trộn với cách tấn công của bạn đồng luyện. Lý do khác là nếu anh tăng khoảng cách, anh có khả năng xuyên sâu, anh có thể tập luyện một cách hoàn hảo một kỹ thuật từ đầu cho đến cuối… với một năng lượng đầy tràn. Khi chúng ta mô phỏng một tình huống thực tế, chúng ta tiến tới các động tác ứng dụng, chúng ta có thể tiếp cận gần hơn, đó là lúc chúng ta đã học được cách tự kiểm soát – như thế sẽ không có rủi ro nào và chúng ta biết chúng ta đang làm gì.
RK: Võ sư có thể hệ thống các vũ khí mà ông đã tập tại Iwama?
UE: Ồ, chúng ta biết rất rõ mối quan hệ giữa Jo, Ken và Taijustu, điều này rất quan trọng. Chúng ta luôn bắt đầu với tư thế Hanmi. Tư thế Hanmi tạo cho anh một thân-thủ-pháp chính xác. Chúng tôi cố gắng hoàn tất chính xác thân pháp di chuyển và phát triển lực từ trung tâm. Với Ken, chúng ta bắt đầu với 7 thức Suburi và phát lực từ eo hông, bộ pháp di chuyển, hơi thở, và khả năng giữ trọng tâm của mình. Sau đó chúng tôi chuyển sang Awase – kỹ thuật phối hợp với nhau - và từ đó chúng tôi có thể tiến xa hơn đến việc tập luyện các chiêu thức cao cấp trong Kumi Tachi. Chúng tôi cũng có một hệ thống tập luyện tương tự trong Jo, bắt đầu với 20 thức Suburi dành cho Jo, tập luyện các bước di chuyển, các thế thủ chính xác. Sau đó chúng tôi chuyển sang phần các kỹ thuật Awase và tới Kumi Jo. Chúng cũng có các bài kata tập luyện cùng đồng môn. Trong Kumi Jo, chúng tôi có thể tập bài 31 Kumi Jo với các đồng môn được, nhưng không thể tập Kumi jo với đồng môn trong bài 13 kata. Phần đó chúng ta chỉ dành cho Awase.
Sau đó, chúng tôi cũng tập Tachi-dori, Jo-dori và Jo nage. Đây toàn là những thức căn bản giúp cho anh có thể nắm vững hệ thống tập luyện. Trong trường hợp này, khi anh tập luyện Jo với chiêu thức trong Uchi komi, anh sẽ thấy được những điểm tương đồng trong Uchi komi cũng như trong Ken, cho dù chúng có những khác biệt rất tiểu tiết. Điều khác biệt duy nhất dể thấy đó là Jo dài hơn vì thế tôi phải luôn giữ cho tay mình linh hoạt trên thân Jo. Một mối liên hệ giữa Ken và Jo… Ken-Tai-Jo cùng phối hợp với nhau. Uchi tachi là tấn công với Ken và phòng thủ bằng Jo. Chúng ta có 7 thức dành cho chúng và một số dạng thức biến hóa từ đó mà ra.
Với hệ thống tập luyện với Ken, chúng ta cũng xác định được có rất nhiều bộ pháp hay kỹ thuật căn bản tương đồng trong Taijustu. Vì thế khi tập với Ken cho chúng ta thấy được vị trí của chính mình, điển hình là trong đòn Kote gaeshi hay Shiho nage. Một mối liện hệ mật thiết với Taijitsu. Trong trường hợp này, chúng tôi cũng luyện tập với Ken ở đòn Kote gaeshi, Shiho nage là vì vậy. Một hệ thống rất rõ ràng, chúng ta có một số kỹ thuật chủ đạo và chúng tôi có thể luyện tập rất đa dạng.
RK: Đã hơn 30 năm kể từ khi Tổ sư qua đời. Cho tới ngày nay có rất nhiều các Shihan cao đẳng nhưng chưa từng được gặp Tổ Sư. Điển hình là tại Hombu Dojo và một số nơi khác, chúng ta đã có những võ sư 7 đẳng nhưng những vị đó chưa từng được huấn luyện qua với Tổ Sư. Với lớp đệ tử cuối cùng học trực tiếp với Tổ sư, những người đã trải qua những sự kiện đáng nhớ, những người đã mất, những vị còn sống, về hưu…, liệu thầy có cho rằng việc giảng dạy Aikido sẽ dần thay đổi? Liệu rằng sự ảnh hưởng của Hombu Dojo sẽ dần lụi tàn hay giảm sút hay không?
UE: Tôi không chắc về vấn đề này. Có rất nhiều người vẫn đang say mê, trân trọng với Aikido và với những gì mà Tổ sư đã để lại. Tổ sư là một vĩ nhân của Aikido. Tất nhiên, một vài người khác sẽ phát kiến Aikido theo lối riêng của họ… Nhưng tôi không nghĩ như vậy đâu. Quả là một câu hỏi hóc búa.
RK: Đại sư Saito, đệ tử chân truyền của Tổ Sư và là người cai quản đền Iwama, có một mối liên hệ sâu sắc với quá khứ. Vậy ông có thấy phong cách đặc thù của Iwama Ryu có những dấu hiệu thay đổi nào không, kể từ khi Đại sư Saito về hưu, đặc biệt là với một số vị chưa từng được huấn luyện trực tiếp hay diện kiến với Tổ sư, nay trở thành những HLV tại đạo trường Iwama ở Nhật Bản?
UE: Chúng ta không biết gì nhiều khi Đại sư Saito qua đời trong tương lai. Những gì chúng ta chỉ biết là cho đến nay, Đại sư đã 73 tuổi. Chúng ta không nên bàn luận những gì sẽ diễn ra sau đó. Tất nhiên sẽ luôn có những rủi ro khi một số người tự ý diễn giải theo cách của họ. Chính yếu vẫn là, tôi sẽ nói rằng một vài người có một kiến thức nông cạn về Aikido, về hệ thống giảng dạy. Vì thế họ tự thân vội vàng đưa ra những luận kết từ những gì họ có. Vì vậy việc thay đổi là điều dễ dàng hoặc họ muốn mình được nổi tiếng hơn và có sức ảnh hưởng lên những người học trò của mình trong sự giàu sang và danh vọng – điều đó có thể xảy ra lắm chứ. Nhưng phần lớn chúng ta đã không làm làm gì nhiều hơn là những gì Đại sư Saito đã truyền dạy. Vì thế, đối với bản thân tôi, tôi không biết gì nhiều ngoài những gì tôi lãnh hội từ Đại sư Saito.Tất nhiên tôi được huấn luyện với rất nhiều vị thầy tại các buổi tập huấn nhưng không vì thế mà phương pháp Aikido của tôi bị thay đổi ít nhiều trong một phạm vi nào đó.
Những gì diễn tiến tại Aikikai – Tự thân mỗi người tạo nên cách thể hiện riêng về Aikido của mình và họ bắt đầu với cách hiểu Aikido riêng của họ, đó là điều có thể xảy ra nhưng hy vọng là có ít người sẽ thể hiện bản thân mình theo lối đó.
RK: Vậy theo võ sư, những ai sẽ là người thành công?
UE: Tại thời điểm này thì tôi không có ý kiến gì về việc này nếu chăng có người sẽ thành công như vậy. Hôm nay là đức con trai của Đại sư Saito – Vs. Hitohiro đang giảng huấn tại Đạo trường nhưng biết đâu đấy anh ta có phải là người thành công hay không, chúng ta không biết được. Đại sư Saito đã đích thân tuyển chọn một vài người qua những lần trưc tiếp tập huấn, biểu diển của ông; tại Châu Âu, có cả tôi và Corallini (Paolo), tại Hoa Kỳ chúng ta có Bill Witt. Chắc hẳn ông ta đã chọn ra trong các lần diễn võ cho riêng từng vùng ,từng quốc gia của các môn sinh đó, cũng giống như Mick Field tại Úc.
RK: Tôi biết tôi không phải là người có những ý kiến hời hợt nhưng có thế chăng khi mọi người tập luyện và am hiểu về Aikido mà không tập luyện với các binh khí?
UE: Tôi không nghĩ như vậy, theo ý kiến riêng của tôi và dựa vào những gì tôi biết được, nhưng có thể xảy ra lắm chứ… Tôi không biết được.
RK: Thưa võ sư, đây là một câu hỏi mà đại đa số mọi người đều thắc mắc rằng liệu có thể tự động trở thành một Shihan khi đạt được 6 đẳng? Ý tôi là hiện thời Võ sư đang giữ 7 đẳng. Tôi có thể gọi ông là một Shihan được hay không?
UE: Vâng, tôi là một Shihan tại Iwama và tôi được làm Shihan do chính Đại sư Saito trực tiếp chỉ định. Vì thế không có một luật lệ chung đề cập tới việc một người nào đó khi đạt đến 6 đẳng rồi tự phong cho mình trở thành một Shihan cả, tôi chắc là như vậy!
RK: Vậy ông có một bằng cấp chứng nhận hay chỉ là một khẩu truyền?
Ue: Vâng, còn lâu mới coi đó là một khẩu truyền, nhưng tôi biết là có sự hội ý, thảo luận bàn về việc cấp bằng cho vấn đề ấy. Thật dể dàng nếu anh ở Hombu dojo. Nhưng chúng tôi là những võ sư Tây Phương, những vị 6 hay 7 đẳng đều có thề được đề nghị trở thành Shihan. Như tôi được biết thì ít nhất có một trường hợp như vậy, Vs. Christian Tissier đã được chỉ định là một Shihan. Có thể như vậy lắm chứ, tôi không biết được. Nhưng điều rõ ràng là không phải chỉ có người nhận được 6 đẳng là lập tức trở thành Shihan đâu.
RK: Trừ khi họ đưa ra vài giấy chứng nhận, bằng cấp, sẽ có nhiều người trong số đó, chỉ vì họ đạt được 6 đẳng, dù gì thì tôi sẽ nói “Tôi là một Shihan”. Liệu có vấn đề gì không nếu chúng ta làm như vậy?
UE: Tôi nghĩ rằng là một võ sư hay một tổ chức, Aikikai hay có thề là chính Đạo Chủ nên trực tiếp chỉ định mội người nào đó vào vị trí Shihan và sẽ trao cho anh ta một vài chứng nhận; dẫu sao thì cũng thật là khó gọi chính bản thân mình là một Shihan khi anh không phải là một Shihan thực thụ.
RK: Tất nhiên là vẫn còn đó một số tranh luận từ nhiều hướng cho rằng người Nhật thực sự không muốn chỉ định một ai đó là một Shihan nếu như anh ta không phải là người Nhật?
UE: Có lẽ đó là sự thật, tôi không rõ cho lắm. Như tôi được biết thì ngay tại Aikikai, ít ra thì có Christian Tisser đã được phong làm Shihan. Tại Iwama Ryu, cũng có 2 Shihan – Corallini và chính tôi, thế đấy! Vì vậy đây là một trường hợp. Nhiều người Tây phương phải bỏ ra rất nhiều thời gian đễ nhận lãnh đai đẳng cao cấp tại Aikikai. Nhưng có vẻ cỡi mở. Và sự thật là hiện nay Aikido mang tính quốc tế với hằng trăm ngàn người theo luyện tập. Như tôi được biết thì Pháp là một quốc gi có Aikido phát triển lớn mạnh nhất trên thế giới và tiếp theo đó là Hoa Kỳ và Nhật Bản đứng hàng thứ 3. Vì vậy mọi người ai cũng có thể nhận thấy được đây là một vị thế mang tầm quốc tế.
RK: Thưa võ sư, Iwama Ryu có phát triển mạnh tại Châu Âu không?
UE: Khá mạnh là đằng khác, tôi không thể đưa ra cho anh một con số cụ thể các Dojo và số lượng người tập nhưng chúng tôi suất hiện hầu hết ở các nước Châu Âu và ngay cả vùng Scandinavia nơi tôi từng đến cũng đã có khoảng 35 Dojo tại 2 quốc gia, nơi có gần 40 triêu dân sinh sống. Iwama Ryu cũng phát triển khá mạnh tại Ý, Đức, và không ngừng tăng trưởng ngày càng lớn mạnh tại các nước khác như Pháp, Nga, và một số nước thuộc khối Đông Âu. Ngay cả Anh quốc cũng phát triển khá vững mạnh, vì vậy chúng tôi phát triển rõ ràng là ngày một rộng lớn hơn. Có biết bao nhiêu là Dojo phải kể đến, khó mà nói hết, nhưng nó sẽ ít nhất ở con số 150.
RK: Còn về Aikido Thuỵ Điển thì sao, xin ông vui lòng nói thêm cho chúng tôi được biết về Aikido tại Thuỵ Điển?
UE: Aikido tại Thuỵ Điển có một quá trình lịch sử lâu dài. Năm nay (2001) là năm kỷ niệm 40 năm phát triển Aikido tại Thụy Điển. Đạo Chủ sẽ đến tham dự vào tháng 9 tới, vì vậy đây sẽ là một sự kiện trọng đại. Gần 5000 môn sinh Aikido đăng ký tham dự Thụy Điển và khoảng 90 Dojo tại đây. Aikikai có khoảng 90 % các Aikidoka người Thuỵ Điển, và chúng tôi hợp tác rất chặc chẽ, đó cũng thể hiện một nền tảng vững chắc của Aikido tại Thụy Điển.
RK: Thưa võ sư, xin ông cho biết ông có bao nhiêu môn sinh theo tập?
UE: Tại Dojo của tôi, có khoảng 300 môn sinh đang theo tập luyện cùng tôi.
RK: Vậy có bao nhiêu Dojo mà ông theo giảng huấn tại Thụy Điển, thưa võ sư?
UE: Chúng tôi tổ chức rất là nhiều buổi tập huấn vào cuối tuần tại mốt số nơi. Tôi cố gắng đến với các CLB nhỏ cũng như các vùng lân cận. Khi chúng tôi thực hiện, chúng tôi thường mời khách tham dự từ một số CLB khác. Vì thế tại Thụy Điển, hằng năm tôi đi tới 10 CLB lớn nhỏ. Tôi cũng đã có một vài buổi tập huấn tại Gothenburg với vai trò là HLV tại đây. Tôi cũng có một hệ thống chương trình đào tạo các Uchi deshi. Tôi thường đứng sân thường xuyên tại các buổi tập huấn, giống như trong dịp năm mới hay các dịp lễ hội khác. Tôi cố gắng mở các đợt tập huấn dành cho các môn sinh sơ đẳng, những người mới bắt đầu tập. Việc đó giúp tôi gần gũi với mọi người hơn, nhất là những tân môn sinh. Điều này theo tôi nghĩ là rất quan trọng và đồng thời nói với mọi người – Những Sempai – rằng tân môn sinh là một phần quan trọng trong việc tập luyện và phát triển Aikido. Vì thế tôi không chỉ hướng dẫn ở các lớp cao cấp, mà tôi còn tập luyện ở các lớp căn bản nữa . Tôi làm việc không ngừng. Thực sự mà nói thì tôi dạy khoảng 25 đợt tập huấn trong một năm.
RK: Họ có những số lượng cụ thể trong khoảng thời gian tập huấn của ông không, thưa võ sư?
UE: Phần chính là tại các đợt tập huấn vào cuối tuần, nhưng không còn dài như trước. Tôi vừa mới trở về từ đợt tập huấn 3 ngày tại Úc. Vào đầu tháng 9 tới, tôi sẽ giảng huấn tại Đan Mạch và dành một tuần tại Cộng hoà Czech, và sau đó tôi sẽ tới Đức trong 3 ngày.
RK: Ông cũng giảng huấn tại Nga nữa phải không, thưa võ sư?
UE: Vâng.
RK: Tại Nga có đông võ sinh theo tập không thưa võ sư?
UE: Thật là khó biết được có bao nhiêu người theo học Aikido tại Nga,nhưng tôi nghĩ có khoảng gần một ngàn môn sinh, chủ yếu là theo Aikikai. Những ý kiến khác về việc đó có liên hệ đến việc xác minh từ các HLV người Nga. Một lần tôi đã phải chạm trán với cái gọi là “Snake Aikido”.
RK: Đó là gì vậy, thưa võ sư?
UE: Thật là khó mà giải thích – họ có một vài bộ pháp kỳ lạ với cánh tay mô phỏng theo cách di chuyển của con rắn. Tôi không muốn nói về điều đó.
RK: Thưa võ sư, có phải một môn sinh khá trẻ, vào độ tuổi thiếu nhi chẳng hạn; phải có những nổ lực tập luyện trước đó sẽ được phép tập luyện với vũ khí tại Đạo trường của ông đúng không?
Ue: Không hẳn là như vậy, chúng tôi có những lớp dành cho thiếu nhi và chúng tôi không dạy cho chúng tập với vũ khí, vì 2 lý do – Một là giờ lên lớp tập có giới hạn, chúng tôi chỉ luyện tập cho chúng 1 lần trong tuần thôi. Điều còn lại chính là làm thế nào cho một đứa trẻ hiểu khi nào thì mình thích hợp tập luyện với vũ khí, đó là một điều khó khăn. Trường hợp rất dễ xảy ra khi chúng đem vũ khí vào trường và làm bị thương các bạn của chúng – Điều đó chỉ đem đến cho chúng những hành vi xấu và đó là một diều tồ tệ; và dĩ nhiên điều đó đem lại cho chúng tôi sự tai tiếng . Vì những lý do vừa nêu trên, chúng tôi vẩn phải đợi cho đến khi chúng được 15 tuổi chẳng hạn.
RK: Thưa võ sư, ông là một nhà đàm phán, ông dạy cho sinh viên biết cách thương lượng một vấn đề nào đó. Như vậy ông có áp dụng những nguyên lý trong Aikido vào công việc giảng dạy của ông hay ngược lại không?
UE: Tôi từng nói rằng mọi nguyên lý đều giống nhau cả. Lý do tại sao tôi chọn cách giảng dạy về việc đàm phán là một điều khá rõ ràng nhận thấy, những nguyên lý được đề cập trong bộ môn đó cũng giống như các nguyên lý trong Aikido vậy. Các nguyên lý trong Aikido không chỉ độc nhất trong mọi trường hợp. Vì vậy, lý do tại sao khi ta đề cập đến sự đàm phán, Tôi từng áp dụng những khái niệm Harvard. Tôi từng giảng huấn các ý niệm chung nhất đó tại trường đại học Harvard, Hoa Kỳ. Lấy ví dụ, chúng ta đang giúp đỡ lẫn nhau. Tôi đang hướng tới việc hoàn thiện tôi cũng như đồng sự của tôi. Trong Aikido, vai trò của người Uke và Nage (Tori) đều quan trọng trong quá trình tập luyện. Người Uke tạo và đưa cho tôi sự phản hồi những gì mà tôi tập với anh ta. Nếu như tôi không thể liên hệ với đồng sự, với bạn tập của mình, tôi chắc sẽ không thể phát huy hết khả năng để đạt được mục đích cho chính bản thân mình. Vì vậy, nếu anh không hướng dẫn cho môn sinh hay không nhận được những phản hồi của nhiều người từ công việc của mình, anh sẽ không thể tiến hơn được.
Điều đó cũng tương tự như trong việc đàm phán. Thường thì chúng tôi đạt đến thoả hiệp giá cả càng nhiều càng tốt giữa các đối tác. Nếu tôi nhận được 10 phần, thì anh sẽ mất 10 phần. Nhưng khi chúng ta làm việc với khái niệm này, chúng ta cố tìm kiếm thêm xem chúng ta có thể đạt được gì nữa không. Tôi có thể đưa cho anh thêm điều gì, và liệu anh sẽ đem lại cho tôi điều gì khác hơn. Vậy đấy, chúng ta làm việc nhẹ nhàng với nhau. Thật phức tạp để hiểu rõ hơn vấn đề này. Nhưng các nguyên lý chúng ta áp dụng trong cả hai lãnh vực thì đều gần giống nhau.
Tương tự như vậy, tôi cũng hoạt động trong công việc điều hành và giải quyết xung đột, mâu thuẫn, tôi cũng sữ dụng đích xác những nguyên lý tương tự như vậy. Và đó không phải là việc tôi đã phát kiến ra một cái gì đó mới mẽ. Tôi không phát minh ra sự thoả thuận hay giải quyết mâu thuẫn, tôi cũng không phát minh ra Aikido. Đó chỉ là những điều tương tự xảy ra.
RK: Liệu việc đàm pháp chỉ áp dụng hiệu quả trong các tình huống thương trường hay giả dụ một trường hợp võ sư có thể đóng vai trò là người đàm phán trong một vũ bắt cóc, ở đây ta thấy các nguyên lý có còn giống nhau không?
UE: Vâng, chúng rất giống nhau trong việc xử lý vấn đề. Tôi được huấn luyện trong các trường hợp như vậy, tôi được huấn luyện trở thành một nhà đàm phán giải cứu con tin và đây là một khái niệm từ FBI. Một vài điều với hiệu quả khá tương tự nhưng vẫn còn có những sự khác biệt khá lớn vì tình huống đưa ra quả là khá khác biệt. Nhưng tôi có khả năng là một nhà thương thuyết con tin.
RK: Hiện thời chúng ta có rất là nhiều các võ sư người ngoại quốc được phong 7 đẳng: Vs. Harley Konigsberg, Vs. Bill Witt, Bob Nadeau, Frank Doran và ông. Vậy võ sư có nhận thấy tấm kính trần – sự cách trở đang dần được phá vỡ?
UE: Vâng, tôi cho là như vậy, có một số người rất khá. Họ không phải là những người trẻ tuổi được phong đẳng một cách hời hợt. Chúng tôi đã phải lao động một cách cật lực trong một thời gian dài để đạt được những thành quả như ngày hôm nay trong đó có cả việc tập luyện Aikido. Ngoại trừ một số người hoạt động Aikido không miệt mài, kiên trì. Vì thế, tôi nói một cách dứt khoát rằng hy vọng “bức kính trần kia” sẽ được gỡ bỏ và niềm hy vọng càng nhiều khi một số người vẫn tiếp tục hoạt động Aikido vì hoàn thành lý tưởng này – Đó là một điều đáng được khen thưởng. Tôi cho rằng chúng ta vẫn đang kiếm tìm những bức phá mới.
RK: Có một vài tin đồn từ năm trở lại rằng các Aikidoka tại Châu Âu với ý định bức phá khỏi sự ảnh hưởng từ Hombu Dojo. Ý tôi là họ muốn cắt bỏ sự ràng buộc và bắt tay vào việc thành lập riêng cho họ một tổ chức Aikido với hệ thống đai đẳng riêng dành họ. Ông nghĩ gì về điều này, thưa võ sư?
UE: Đó là sự thật, một số tổ chức tại Châu Âu đã hoạt động từ rất lâu. Các tổ chức đó có mặt tại hầu hết các nước, như: Anh, Đức đã đang phát hành các cấp đai đẳng riêng biệt. Nếu như tôi sống thọ hơn Đại sư Saito thì chắc rằng việc liên hệ mật thiết giữa tôi và Aikikai là hoàn toàn có khả năng; điều này thì mọi người hiểu rõ ý tôi đây là một Tổ chức; đây là gia đình của Tổ sư (O’sensei) và chúng ta chỉ duy nhất được liên kết với tổ chức đó mà thôi.
Một vài người không nhìn nhận những việc tôi làm. Và họ đã hay đang bắt đầu thành lập nên những tổ chức mới. Chúng ta phải có sự cẩn trọng với những gì chúng ta đang làm vào các tình huống mà kết quả cuối cùng chúng đem lại cho ta. Điển hình là một câu chuyện tôi kể cho anh nghe là có thật; nhân chuyến giảng huấn tại Lithuania vài năm về trước. Có một anh chàng khá trẻ - tôi không chắc lúc đó anh ta đã có đẳng hay chưa, trình độ Aikido của anh ta cũng không có gì nổi trội, ấn tượng với tôi cho lắm. Một năm sau đó có vài người bạn nói cho tôi nghe rằng anh chàng ấy đã nhận được 8 đẳng!
RK: Chúng ta phải chúc mừng cho anh ta chứ…
Ông thấy đây là một mối liên hệ như giữa Nhật Bản và Đại sư Saito. Nhưng trong 20 năm qua, môn sinh dưới sự chỉ dạy của ông chắc hẳn không ít người chưa từng được diện kiến Đại sư Saito hay chưa từng đặt chân lên đất Phù Tang, họ có thể cho rằng “Tại sao tôi những gì tôi tập đều phải từ Nhật? Tại sao chúng ta không thể tự cho mình một hiệp hội độc lập riêng biệt không can hệ gì tới Nhật được hay không?”
UE: Khi tôi đề cập đến vấn đề chúng ta là một phần của đại gia đình Aikikai. Nếu mọi người muốn có đẳng cấp, họ có thể có đẳng cấp, đó không thành vấn đề. Ở đây, hôm nay ta thấy mọi người chỉ thích được Đại sư Saito phong đai đẳng trực tiếp cho mình, thành ra họ có đẳng cấp riêng cho mình. Cũng giống như việc chính tay Tổ sư phong Đẳng trực tiếp cho môn sinh của mình, điều đó khiến cho môn sinh có cảm giác hưng phấn.
Đây rõ ràng hoàn toàn là chúng ta không tạo hướng đi riêng cho mình hay phá vỡ nó. Chúng ta không có dọa nạt ai cả. Chúng tachỉ muốn tập Aikido và chúng tavui vẻ chia sẽ nhựng gì chúng ta học hỏi được cùng vớ inhau thôi.
RK: Có phải Đại sư Saito ấn hành riêng bằng cấp cho hệ phái của ông ấy?
UE: Vâng, đúng vậy!
RK: Liệu bằng cấp ấy có tương tự như ở tại Aikikai không?
UE: Không, chúng tôi cũng có hệ thống đẳng dành riêng cho vũ khí. Vậy đ1o chính là sự khác biệt chính yếu. Vũ khí bao gồm luôn cả RIAI – sự quan hệ giữa Ken, Jo và taijustu rõ ràng có chi phối trong hệ thống đai đẳng của chúng tôi.
RK: Vậy khi Đại sư Saito phát bằng cho mội người nào đó, liệu anh ta có tự động được hiểu rằng mình cũng được công nhận bởi hệ thống đẳng cấp tại Aikikai?
UE: Đẳng cấp đều tương tự nhau cả. Chúng tôi có chung những nhu cầu, mọi thứ đều giống nhau cả.
Nhưng với việc bao gồm bằng cấp về vũ khí thì rõ ràng nên tuân theo những gì Đại sư Saito dạy. Đó là một sự khác biệt lớn. Và tôi biết rằng một số HLV tại Aikikai đem giáo trình dạy vũ khí vào Aikikai và áp dụng chúng vào hệ thống đẳng cấp của họ, nhưng chuyện gì đã xong thì cho qua như họ mong muốn. Có điều nhận thấy sự khác biệt từ những gì Đại sư Saito giảng dạy là có thật.
RK: Vậy khi Đại sư Saito thăng đẳng đặc biệt cho một người, ông ta không cần phải giới thiệu người đó để được Aikikai công nhận sao?
UE: Vâng, Đại sư không cần làm như vậy.
RK: Vậy, anh ta có thể chọn cả hai trong cùng một lúc?
UE: Nếu anh thích, nếu đó là ước nguyện của anh. Vì thế nếu một người nào muốn thi lên Shodan – chúng tôi hỏi anh ta, anh muốn có đẳng tại Iwama hay tại Aikikai hoặc cả hai. Chúng tôi làm theo những yêu cầu khác nhau cho Aikikai, nhưng sự khác biệt là chúng tôi luôn đòi hỏi giáo án của Đại sư Saito là một phần trong hệ thống Iwama. Vì thực chất yêu cầu của chúng tôi là giống nhau trong cách tập luyện tại Iwama trong đó có cả phần vũ khí.
RK: Xin cám ơn võ sư!