Hai vị hộ pháp của Kiếm Đạo.

Đại sư Tanemichi Chiba và Đại sư Masataka Ota

Đại sư Tanemichi Chiba và Đại sư Masataka Ota là hai trong số 16 vị thầy được Ủy ban quốc gia Kiếm Đạo mời chủ trì buổi lễ Ken No Michi 2007. Người thứ nhất thuộc một dòng dõi kiếm khách và hiện là Giáo đầu trong Hoàng cung, người thứ hai là kiếm sư, 8 đẳng, tại Đại học Tokyo từ 15 năm nay.

Tanemichi China (TC): “Kiếm đạo là an bình”.

Đại sư Tanemichi Chiba

Cả cuộc đời của Đs.Tanemichi Chiba ngập chìm trong con đường của kiếm.

Là một kiếm sư của Cấm quân, thành viên Ủy ban Olympic và Liên đoàn Kiếm Đạo tại Tokyo, ông là một tiếng nói có trọng lượng trong giới Kiếm Đạo Nhật hiện đại.

Ludovic Mauchien (LM): Cuộc sống của một thầy dạy Kiếm Đạo tại Nhật hiện nay như thế nào?

TC: Tôi làm việc tại Ban giám đốc nguồn nhân lực của một xí nghiệp, tại đó tôi cũng là HLV Kendo. Trước đó tôi đã từng tham gia thi đấu và ba lần đoạt chức vô địch quốc gia. Ngoài công việc tại xí nghiệp tôi còn dạy tại nhiều nơi khác kể cả cho Cấm quân trong Hoàng cung.

LM: Vị trí của Kendo trong nước Nhật hiện thời như thế nào?

TC: Trước đây Kiếm Đạo là môn bắt buộc tại trường học, do vậy có rất nhiều hành giả. Sau này nó bị đưa ra khỏi chương trình giảng dạy và vì càng ngày càng có ít HLV nên môn Kendo mai một dần. Thế nhưng mới đây, Bộ giáo dục đã đưa môn Kendo trở lại nhà trường. Tôi nghĩ là trong vòng 5-10 năm tới khuynh hướng sẽ đổi lại.

LM: Tại sao người đương thời tập Kendo?

TC: Điều này có thể hơi khó hiểu đối với một người Tây phương, vì Kendo thuộc về nền văn hóa Nhật, Á Châu. Mục đích của nó là đạt tới sự an bình. Ta không thể luyện tập một mình. Phải luôn luôn nghĩ đến tương thủ những đối thủ. Đôi khi mình đoán được ý đồ của đối thủ. Như vậy giữa hai người có một mối dây, nếu mình luôn nghĩ đến người khác thì thế giới sẽ đạt đến chỗ an bình.

LM: Có phải mục tiêu chính của Kendo là đi tìm sự an bình hay không?

TC: Vâng, nhưng đương nhiên phải vượt qua nhiều chặng trước đó. Hai vị ân sư của tôi là Tetsuo Mariyama và Takeo Morishima (vị này hiện là 87 tuổi và phó Chủ tịch Liên đoàn Kendo toàn Nhật) thường bảo tôi: Kendo trước tiên là công phu trên chính bản thân mình. Khi còn trẻ người ta nghĩ nhiều đến chiến thắng trong thi đấu; về sau người ta phải lưu tâm đến những ai thủ bại, nghĩa là nghĩ đến những người khác. Thắng bại không phải là chủ yếu. Luyện thần và luyện thân để đi đến với tha nhân quan trọng hơn nhiều.

LM: Là một Đại sư 8 đẳng thì luyện thần như thế nào?

TC: Tôi cho là mình có thể đạt đến Không, không nghĩ đến bất cứ gì, để tới được trạng thái trong đó bản năng được bộc lộ. Tôi chưa đạt được cái trình độ đó và đang cố gắng bằng phương pháp luyện khí.

Masataka Ota: “Trong công phu tôi đã trở lại từ đầu”.

Đại sư Masataka Ota

Đs.Masataka Ota từ 25 năm nay vẫn thường xuyên đến Pháp hướng dẫn tập huấn và góp phần vào việc phát triển Kendo tại đó. Đối với ông Kendo là cả một nghệ thuật sống.

LM: Đại sư đã ghi nhận những thay đổi nào tại Pháp từ lần viếng thăm đầu tiên.

MO: Tôi đến lần đầu tiên trong vòng 6 tháng cách đây 25 năm, vào dạo đó những người Pháp cao đẳng nhất là 4 đẳng. Hiện nay họ mang 7 đẳng, thật là một tiến bộ khó tin, số hội viên đã tăng nhiều: khoảng 700-800, gồm luôn cả môn Chanbara. Tôi rất sung sướng vì sự phát triển như vậy.

LM: Thầy đã bắt đầu Kendo như thế nào?

MO: Hồi còn bé tôi theo dõi trên đài phát thanh các cuộc phiêu lưu của Kakado Suzunosuke, giống như Harry Porter hiện nay. Tôi muốn trở thành một người hùng. Năm 15 tuổi một người bạn dẫn tôi đến một lớp Kendo, tại đó tôi được nghe những điều lý thú. Và giờ đây, ở tuổi 63 tôi không thể bày tỏ những suy nghĩ và hành động hàng ngày mà không có Kendo.

LM: Nghĩa là …?

MO: Nếu tôi đã trở thành một nhân vật quan trọng đó chính là nhờ học trò của tôi. Tôi đã không tiến lên một mình, nhưng mà nhờ họ tại Đại học Tokyo, tôi cố gắng truyền đạt môn học với chất lượng cao cho 250 môn sinh của mình về mặt thể chất cũng như về mặt tư duy. Con đường của Kiếm Đạo là phải tự trau dồi, là tìm được con đường đau khổ giúp chuyển hóa nhân cách của mình. Chúng ta luyện tập để tìm ra con đường của chính mình.

Trong Kiếm Đạo người ta không chỉ dạy bằng miệng mà bằng cả toàn thân.

LM: Đại sư tự luyện tập như thế nào?

MO: Trong công phu thường nhật, tôi trở lại điểm khởi đầu tập cơ bản, tập các Kihon vốn là chặng đầu tiên luyện tập Kendo. Vào một thời điểm nào đó trên con đường luyện tập, mình dành nhiều thì giờ để tập các kỹ thuật cao (phản đòn…). Việc luyện tập như một vòng tròn ta bắt đầu bằng số 1 rồi lần đến số 10. một khi đã đến số 10 người ta lại về điểm xuất phát, nghĩa là số 1, Các Kihon của tôi đang ở giai đoạn này nhưng không phải như trước. Đoàn luyện là để bỏ đi những gì là vô ích. Để làm được điều đó tôi nghiên cứu các cổ lưu và đặc biệt là Hojo No Kata. Và cứ như thế sau khi vượt qua những chặng đường lại trở lại điểm xuất phát.

LM: Thế còn thi đấu?

MO: Mục tiêu đích thực của Kendo, như các môn Võ Đạo khác, là tiến hóa và tìm ra con đường cho chính mình, nhưng thi đấu cũng có thể là một mục tiêu. Như anh biết tại Nhật, người ta có hể trở thành đấu thủ chuyên nghiệp. Trên thế giới có vô số cuộc thi đấu.

Tôi bị “sốc” mạnh khi đội Nhật bị mất danh hiệu quán quân (vào tay đoàn tuyển thủ Hoa Kỳ) năm rồi. Tôi không cho rằng đó là vì trình độ Kendo Nhật giảm sút, mà nhiều quốc gia đã tiến vượt bậc. Và tôi mừng vì điều này.