H: Ở cấp liên đoàn thầy đang hoạt động hăng hái và trên sân tập cũng vậy: hầu như hành giả Aikido nào ở vùng bắc nước Pháp đều biết thầy. Lý do nào khiến thầy tham gia vào các hoạt động của liên hiệp hội vùng Bắc Pháp quốc, của Hội đồng kỹ thuật…?
Đ: Trước tiên tôi thích ban phát, chia sẻ và nhất là tôi muốn giúp đỡ tuổi trẻ. Qua cơ cấu liên đoàn ở cấp liên hiệp hội chúng tôi gầy dựng tương lai của Aikido trong vùng. Tôi có thời giờ để làm việc đó và tôi yêu Aikido, thế tại sao lại không đầu tư vào việc đó. Phải tích ban phát mà không chờ đợi đền đáp. Đó là trường hợp của tôi.
H: Sau suốt 37 năm trời, làm sao thầy vẫn có thể hoạt động một cách kiên trì và hăng hái như vậy?
Đ: Vậy là đã 33 tôi dạy Aikido và 37 năm tôi tập luyện. Trên thảm tập, trong đạo đường và ngày cả bên ngoài đạo đường tôi luôn cảm thấy một niềm hạnh phúc vì sống Aikido. Hiếm khi tôi vào một buổi tập mà không có được một phát hiện mới, trên phương diện kỹ thuật tay không hoặc có vũ khí. Đã gần 40 năm Aikido mà tôi vẫn muốn tiếp tục với một niềm vui sướng bao la trong việc tìm tòi liên tục.
Có lẽ là so nội dung vô cùng phong phú của môn nghệ thuật quý tộc này, một pháp môn tuyệt diệu mà cả một đời không đủ để khám phá hết được.
H: Thầy nhận thức thế nào về vai trò giáo dục của mình?
Đ: Như tôi đã nói tôi làm mọi việc có thể để giúp học trò mình. Tôi theo dõi họ trong suốt thời gian luyện tập và chuẩn bị các kỳ thi. Vào ngày mệnh quyết thi lên cấp, đẳng tôi tháp tùng họ vì đó là vai trò của tôi để nâng đỡ họ… Nếu họ đã chấp nhận những lời quở trách của tôi và sự nghiệp khắc tôi áp đặt cho họ trong suốt thời gian chuẩn bị thì tôi cũng phải cùng bước với họ đến tận cùng của đoạn đường gian khổ. Đó là một loại hợp đồng tinh thần. Đối với các môn sinh trẻ vấn đề là đặt họ vào hoàn cảnh tự tin và giúp họ khám phá ra mọi khía cạnh của sự nghiêm phép trong môn phái.
H: Xung quanh thầy có nhiều người. Tại sao thầy có nhiều phụ tá trong các CLB của mình?
Đ: Tôi nghĩ là mình cần có một ê kíp tốt gồm nhiều phụ tá mới đạt hiệu nghiệm ở mức cao nhất trước tiên là vì chúng tôi có những nhóm trẻ em, người lớn tuổi… Do đó nhiều lớp khác nhau với nhiều trình độ. Các phụ tá vừa giúp đở tổ chức vừa làm khung cán bộ. Mặt khác chọn một người nào đó để làm phụ tá là một phần nào công nhận giá trị của người đó không những về phương diện kỹ thuật mà còn về phương diện nhân bản và sư phạm.
H: Theo thầy Aikido có đã biến hóa trong suốt thời gian qua không ?
Đ: Có, lẽ tất nhiên, thoạt tiên có thể nói quan niệm Aikido của tôi: ở tuổi 70 tôi không còn thể hiện như cách đây 35 năm, tôi phát huy nhiều khí lực hơn là thể lực đồng thời, ứng dụng kỹ thuật nhiều hơn và tinh tế hơn. Cách đây 35-40 năm, vào thời UNA (Union Nationale De L’Aikido) Aikido có tính dũng mãnh hơn, thể lực hơn. Ngày nay ta có thể nói sự tập luyện mang tính hòa dịu hơn. Vẫn có nhiều KI nhưng chắc chắn nhiều Ai hơn trong cái DO của chúng ta. Với thời gian việc luyện tập đã tiến hóa và điều đó cho thấy sức sông và khả năng thích ứng của nó. Điều đó chứng tỏ rằng Aikido không phải là một nghệ thuật thiên về quá khứ nhưng nó mãi mãi trên đường tìm tòi, phát triển. Tất cả chúng ta đều tiến triển, Christian Tissier không còn hành công như vẫn thường làm vào thập niên 70…
H: Mục đích tối hậu của Aikido theo thầy là gì?
Đ: Thật khó nói điều rỏ ràng nhất là tôi thích thú hoạt động trong suốt những năm qua và lợi thế to lớn của Aikido là người ta có thể luyện tập ngay cả khi đã lớn tuổi. Thì vẫn có những cái trục trặc, đau nhức nơi này, nơi nọ, nhưng tôi nghĩ chỉ là thứ yếu vì nếu tôi không hoạt động Aikido thì giờ nầy tôi sẽ ra sao?
H: Giờ đây thầy trông đợi gì nơi Aikido?
Đ: Điều chắc chắn nhật là có thể luyện tập càng lâu càng tốt, tiếp tục tim tòi, tiếp tục tiến bước và giúp tha nhân tiến lên và tiếp tục được niềm vui trong Aikido. Aikido là một sự trao đổi và vì tôi hoạt động với những môn sinh trẻ hơn mình cho nên sự thay đổi làm tôi giàu sang hơn.
Tâm tình buồn vui của một võ sư
H: Khi quay đầu nhìn lại quá trinh hành giả của mình thầy nghỉ gì?
Đ: Dù sao tôi cũng có thể nói là tôi khá hạnh phúc trong quá khứ với quá trình Aikido của mình. Về phương diện Kỹ thuật tôi đã bắt đầu luyện Aikido trong những hoàn cảnh rất khó khăn. Để chuẩn bị thi Shodan tôi phải đi 70 cây số từ nhà mình… Tôi đã phải có thời gian ngưng tập dù muốn trở thành HLV do vấn đề nghề nghiệp để nuôi sống gia đình.Mặt khác trong suốt hành trình Aikido của Mình tôi luôn tôn trọng nguyên tắc thiện nguyện mà tôi đã tự đặt ra cho mình. Giờ đây niềm say mê luyện tập tìm tòi và tiến bộ trong giảng dạy vẫn còn nguyên vẹn.
Trên phương diện tương giao Aikido đã đem lại cho tôi rất nhiều. Tôi đã luôn luôn ban phát mà không đòi hỏi đền đáp, đôi khi có những học trò chỉ ghé lại trong một khóa, hai khóa hoặc ba khóa rồi vì một lý do nào đó ngưng tập. Điều đó cho ta cảm giác là đã làm nhiều để rồi không được bao nhiêu, thế nhưng trong thâm tâm mình biết là mình đã đóng góp: tất cả những nổ lực đó không phải là vô ích…
H: Thầy có muốn gởi đến các thế hệ môn sinh trẻ một thông điệp không?
Đ: Tôi chỉ muốn khuyến khích họ bền đổ trong việc luyện tập Aikido. Đối với họ hiện nay các điều kiện dể dàng hơn trước đây vào thời tôi bắt đầu luyện tập. Chỉ cần lên một trang web và tìm ra ngay một CLB gần nhà sau vài cái nhắp “chuột”… Phải khuyến khích tuổi trẻ có những hoạt động TDTT. Quả đúng là chúng ta không tập một môn thể thao mà một môn võ nghệ trong đó có chất thể thao. Thế nhưng có một khía cạnh quan yếu trong môn võ không có thi đấu của chúng ta, đó là sự phát triển một ý chí mạnh mẽ và một khả năng tiếp xúc. Khía cạnh tương giao này ngày nay bị xao lãng trong xã hội của chúng ta. Tôi nghĩ là Aikido có thể là một cầu nối giúp trao đổi giữa người với người.
Fabien Foulon.
Aikido Magazin 12/2009.
Bản tiếng Việt do Bùi Thế Cần & Đỗ Bá Hậu.