Phương Văn
Aikido là võ Nhật, do vậy các vấn đề về qui cách thành lập đạo đường, thái độ của người tập, người dạy, người khách thăm quan với nhau và với đạo đường, tatami đã được cả nền văn hóa Nhật mài giũa hình thành qui định rõ ràng, nghiêm ngặt. Nhờ nền tảng văn hóa đó, các qui định và thái độ ứng xử trên gần như không cần phải nêu ra trong việc xây dựng hình thành, quản lý đạo đường ở Nhật. Khi Aikido được giới thiệu ra thế giới, và rất các nước Phương Tây như Mỹ, Pháp...Ở những nước này, người dân vốn có thói quen tôn trọng học thuật, trường học và đặc biệt là tuân thủ pháp luật, tổ chức công cộng. Do vậy ở các nước này, các vấn đề đào tạo cho HLV về qui định, quản lý, luật pháp cũng thường ít được đặt ra.
 |
| Ảnh: Một đòn Kokyu Nage của Đoàn Văn Uyển |
Với điều kiện văn hóa quen lối sống đa dạng văn hóa và tuân thủ pháp quyền như vậy, theo tôi biết các huấn luyện viên, võ sư ở các nước Phương Tây cũng dành một khoảng thời gian và tài lực, công sức không nhỏ cho việc hấp thu và xây dựng, quản lý các đạo đường Aikido. Nhiều người sang hẳn bên Nhật, xin vào làm Uchi deshi cả dăm bảy năm để học tập, nghiên cứu. Như vậy việc hình thành các bài bản, hướng dẫn để xây dựng nội qui, qui cách và văn hóa ứng xử của đạo đường và môn sinh Aikido cũng là chuyện cần bàn, đặc biệt trong điều kiện văn hóa, thiên nhiên và kinh tế xã hội đặc thù Việt Nam.
 |
| Ảnh: HLV Đoàn Văn Minh bảo vệ Luận Văn thi Huyền Đai Nhị Đẳng |
Ở Việt Nam, trong quá trình mấy chục năm qua, nước ta đang cố gắng hình thành xã hội pháp quyền, văn minh, điều đó có nghĩa là chúng ta “đang trên đường hình thành” thôi. Các tổ chức xã hội văn hóa, thể thao giáo dục mang tính cộng đồng như Aikido Huế hầu như không có qui định, hướng dẫn gì cụ thể từ phía nhà nước. Ngay cả chuyện hình thành Hội chính thức cũng mất rất nhiều thời gian trong cả chục năm qua. Trong môn phái hầu như cũng chẳng có đào tạo gì chính thức. Do vậy trong thời gian tới các anh rất chú trọng việc tích hợp kinh nghiệm, bài bản đào tạo và hướng dẫn cho các lớp HLV kế tiếp về các khía cạnh này, bảo đảm việc tổ chức các hoạt động của Aikido phải phù hợp với pháp luật của quốc gia và bảo đảm yếu tố văn hóa địa phương. Theo anh Minh đây là chuyện lớn, các anh sẽ phải trao đổi cùng với các võ sư, huấn luyện viên ở các nơi để tích hợp kiến thức, kinh nghiệm cho khía cạnh này.
Tính chuyên nghiệp của tổ chức còn thể hiện ở chỗ tính thống nhất và tính hệ thống của đạo đường trong hỗ trợ các thành viên của tổ chức phát triển khả năng cũng như hấp thụ các kiến thức, kỹ năng và nguốn lực mới. Anh Minh trao đổi với tôi rằng, trong mấy năm qua, các anh đã nhiều lần tổ chức các buổi tọa đàm, hội thảo chuyên môn để tự mình trao đổi mang tính học thuật hoặc mời các chuyên gia đến trao đổi. Việc này đòi hỏi phải chuẩn bị “tâm thế” và phong cách chuyên nghiệp cho mọi người. Nếu không khéo rất dễ sinh thái độ “thách thức” hoặc sợ “mất mặt” cho người tham gia. Anh Minh cho biết thêm “Những họat động này được tổ chức mang tính hệ thống, thường xuyên hàng năm, nhằm đào tạo tinh thần, mở mang trí thức, tầm nhìn vì “học thuật” và tránh tư tưởng “học phiệt” vốn rất phổ biến ở Việt Nam.”
 |
| Ảnh: HLV Quang Huy, Quỳnh Anh hướng dẫn một lớp tập misogi trên bãi biển Lăng Cô |
Trao đổi với tôi, HLV trẻ Quang Huy nói “ Cái khó khăn hiện tại trong phát triển Aikido là trình độ và kinh nghiệm của mỗi người trong chúng tôi có sự hạn chế về cả kỷ thuật lẫn khả năng quản lý; Mỗi người đều có sự nghiệp riêng, công việc riêng và vì vậy thời gian luyện tập bị hạn chế và bó buộc. Khó khăn về kinh tế cũng là trở ngại cho các hoạt động.” rồi anh cũng tự nhận một phần trách nhiệm “ Tình thật, chúng tôi chưa có đóng góp tốt về hệ thống về kỹ thuật, các thủ tục để nó thật sự tốt và hiệu quả cho lớp đàn em kế thừa.” Những tâm tư suy nghĩ, và tinh thần “dám tự nhận trách nhiệm” của những HLV trẻ như Huy quả là đáng quý, đáng trân trọng. Đó là lời nói của những người từng trải, thể hiện được trách nhiệm, họ dám tự nhận trách nhiệm về mình để tìm cách giải quyết tạo điều kiện cho lớp đàn em đi theo. Quả là bản lĩnh của các “bậc đàn anh” trong Aikido Huế.
Mỗi người trong các HLV Aikido đương đại Huế đều rất hiểu giá trị của Aikido với mình, với việc giáo dục thanh niên và phát triển sức khỏe cho công chúng. Tuy nhiên các vấn đề như tuyển sinh, quảng bá, mở rộng sân tập, địa bàn đang là các vấn đề nan giải. Muốn Aikido Huế trở thành một tổ chức góp phần giáo dục toàn diện cho thanh niên, có ích cho xã hội, họ còn phải có nhiều nỗ lực, và là một quảng đường dài. Trong buổi trò chuyện với tôi sau buổi tập, hôm cuối năm rồi, trao đổi về “con đường dài” của Aikido Huế trong tương lai, anh Chung cười “Khi bắt đầu mấy ai biết tập thiền sẽ được cái gì! Chỉ biết là tập thiền sẽ có kết quả tốt nếu biết “đạo”, biết “pháp”. Có điều phải “tập” mới biết được “thiền”! vậy thôi, ở Aikido Huế cũng vậy, “tập võ đạo” mà”.
Nguyên Khí
Phần năm Thách thức trước mắt
Thứ nhất là chuyện “ tìm người!”
Cái khó đầu tiên của Aikido Huế và sau đó là Quảng Trị từ gần 2 thập kỉ nay là “thiếu người”. Cũng như bao bạn trẻ khác, những huấn luyện viên Aikido Huế đương đại là những người năng động, có trình độ, bước vào đời họ là những người bị cuốn theo công việc. Từ thời thầy Võ Đình Thanh còn ở Huế, đã một vài lần phải đóng cửa võ đường vì lý do này. Aikido Quảng Trị cũng không thoát khỏi cảnh này, vì chỉ có mỗi một thầy Nguyễn Vĩnh Hà, là người tuổi trẻ tài ba nên cũng bị cuốn theo công việc. Giao lại đạo đường cho HLV Phan Tuấn Anh, đến khi anh Tuấn Anh bận việc quá, đạo đường cũng lao đao.
(Còn tiếp)