"Hoa Mộc Lan" trên sân tập Aikido (2)

BTC

Các Hiệp Khí nữ hiệp

Nhân đây cũng nên ghi nhận vai trò quan trọng của các vị nữ lưu anh kiệt, đã đóng góp đáng kể vào việc phát triển Aikido Việt Nam. Năm 2001, khi cuộc “Hội ngộ Aikido ba miền” được tổ chức tại Huế, quần hùng Aikido đã lưu ý đến một trang "cân quắc nữ nhi", đã thay chồng tạm lèo lái công cuộc tổ chức với võ sư Nguyễn Đắc Trí. Đó là nữ HLV Minh Thư và cô con gái bé tí 3 tuổi (tham gia biểu diễn võ thuật và được nhiệt liệt tán thưởng). Tại Hà Nội, trên sân Shudokan cũng có nhiều nữ võ sĩ được biết đến, đặc biệt là cô Bích Điệp, một người đã giúp các bậc mày râu thực hiện cuộc gặp gỡ Aikido của các quốc gia Đông Dương (Việt-Lào-Miên-Thái) và Singapor, Nhật Bản năm 2004 tại Hà Nội. Trên miền cao, tại thành phố hoa Đà Lạt cũng không thiếu những tay nữ kiệt xuất chúng như HLV Nguyễn Hữu Hồng (nhị đẳng huyền đai) hiện đang chủ trì một sân tập tại số 74, đường Hoàng Diệu, Tp. Đà Lạt. Phải đã từng bỏ công sức, thời gian, dẹp bỏ mọi tự ái, chấp nhận những rủi ro, thất bát để xây dựng một sân tập, dù nhỏ bé, khiêm tốn, thì mới hiểu được tấm lòng và công lao của những người đi làm sân mới. Họ xứng đáng được xã hội Hiệp Khí ghi công biết mấy! Họ, và các võ sư, HLV đã thầm lặng đào tạo ra các huyền đai từ năm này qua năm khác, cần được môn phái công nhận và tôn vinh.

Aikido Bình Dương cũng có những gương mặt nữ đáng được ghi nhận: một Hồng Ân, được trao đai đen khi mới 15 tuổi. Như vậy, Hồng Ân là nữ huyền đai đầu tiên và trẻ nhất trong số các đai đen Aikido Bình Dương. Tại Nhà thiếu nhi Bình Dương, nơi Hồng Ân tập luyện, cô đã được các võ sư và HLV Sài Gòn tận tình hướng dẫn. Nhờ sư lưu tâm chăm sóc và những nỗ lực đầu tư lớn của song thân, Hồng Ân đã được tháp tùng Võ sư Bùi Thế Cần tham gia Đại hội Aikido Á Châu kỳ 4 năm 2005 tại Bangkok (Thái Lan) và cuộc hội ngộ hữu hảo lớn tại Singapor năm 2006, với các Đại sư danh trấn giang hồ như Tamura, Koyama,… Hiện cô là nhị đẳng huyền đai và đang du học tại Hoa Kỳ.

Nếu tại Hội ngộ Aikido ba miền ở Huế có một Minh Thư xông xáo, quyết đoán đã góp phần quyết định thành công của “event” đó, thì tại Hội ngộ Aikido ba miền năm 2003 tại Bình Thạnh, Tp. Hồ Chí Minh, một nữ HLV khác cũng đã sáng chói trong vai trò tương tự. Đó là nữ HLV Minh Châu, huyền đai nhị đẳng, và hiện đang sinh sống tại Vũng Tàu.

Vũng Tàu hiện có hai sân tập Aikido và nữ HLV Minh Châu đã đóng góp có ý nghĩa vào một trong hai sân. Cô cũng đã từng tham gia Đại hội Aikido Á Châu kỳ 2 tại Singapor cùng với phái đoàn Aikido Việt Nam do Võ sư Bùi Thế Cần làm trưởng đoàn và hai võ sư Đặng Văn Phát – Nguyễn Thị Thanh Loan làm phó đoàn. Năm 2004, tại cuộc Hội ngộ hoành tráng diễn ra tại Hà Nội, cô Minh Châu cũng đã tham gia tích cực và biểu diễn ngoạn mục trước mặt các Đại sư đến từ các nơi (Nhật, Singapor, Thái Lan, Lào,…). Nữ HLV Minh Châu cũng đã không tiếc công, tiếc của trong việc xây dựng một trong những sân tập lớn của Tp. Hồ Chí Minh hiện nay. Đó là sân Trung tâm sinh hoạt thanh thiếu niên quận Bình Thạnh (TT SH TTN Bình Thạnh), nơi đăng cai tổ chức Hội ngộ Aikido ba miền tại Sài Gòn.

Vào năm đó, Ban chấp hành cũ của Hội Aikido thành phố vừa được bãi nhiệm và Ban chuyên môn mới bắt đầu khởi nghiệp và đi những bước đầu tiên. Trong hoàn cảnh đó, Ban chủ nhiệm sân TT SH TTN Bình Thạnh đã mạnh dạn đứng ra gánh vác việc tổ chức Aikido ba miền cho Hội và cho Aikido Việt Nam. Những ngày đó, các võ sư và HLV của sân TT SH TTN Bình Thạnh đã lăn xả vào công việc, và đã hoàn tất một khối lượng công tác khổng lồ để chuẩn bị cho ngày gặp mặt. Và khi lễ khai mạc cuộc Hội ngộ Aikido ba miền diễn ra sáng hôm đó (23/8/2003), các phái đoàn Aikido từ khắp các miền đất nước về đã được tiếp đón trong một phòng khánh tiết mênh mông, hoành tráng và uy nghi. Đoàn Đà Lạt, mỗi một thành viên với một đóa hồng mơn mởn trên tay, đã làm ấm lòng mọi người và làm phòng hội thêm phần rực rỡ, xinh tươi và trang trọng. Trên 300 quan khách và hành giả Aikido có mặt, mà đa số là huyền đai. Tất cả các võ sư đầu đàn của Aikido Việt Nam đều hăng hái tham gia. Đài truyền hình Tp. Hồ Chí Minh, đài truyền hình VTV, đài truyền hình Bình Dương đồng loạt đưa tin.

Đối với một Ban chuyên môn vừa chân ướt chân ráo nhận lãnh trách nhiệm, đây quả là một cú hích quý báu, một thành công có tính quyết định. Sau “event” này ê kíp mới được công nhận và tín nhiệm, và Hội Aikido Tp. Hồ Chí Minh có được một Ban chấp hành vững vàng, năng nổ.

Hiệp khí nữ kiệt trên đất Sài Gòn

Nhưng chắc chắn không ở đâu có nhiều “nữ võ sĩ” bằng Sài Gòn. Một phần vì Aikido đã bén rễ lâu đời ở đó. Phần khác, tình hình phát triển Aikido vượt xa các nơi khác. Số Đạo đường (hay điểm tập) ở Sài Gòn đã vượt xa con số 20, trong đó có 4 địa điểm do các nữ "hậu duệ của hai bà Trưng" chủ trì: các cô Thanh Loan, Kim Hồng, Kim Yến, Loan Anh, … Nếu ở Huế có một Minh Thư tài trí vẹn toàn, thì tại Sài Gòn trước đây (1980-1994) cũng có một Minh Thư (Đỗ Thị Minh Thư) sắc nước hương trời, xông xáo, làm rạng danh Aikido đất Bến Nghé. Cô đã từng là Tổng thư ký Ban chấp hành Hội Aikido Tp. Hồ Chí Minh trong hai nhiệm kỳ, và đã từng hạ gục các tay hảo hớn võ lâm Sài Gòn trên trận địa Henessy. Cô cũng đã có công xây dựng CLB Aikido Q3 và CLB Aikido Phú Thọ.

Thời sơ khai: Ngọc Chi, Thanh Loan

Trong số các vị nữ lưu xuất chúng của Aikido thời sơ khai (thập niên 60, thế kỷ trước) phải kể đến nữ võ sư Nguyễn Thị Ngọc Chi, vị nữ huyền đai đầu tiên của Aikido Việt Nam (1964) mà cũng là người được Đại sư Đặng Thông Trị chọn đứng đầu sân tập của trường nữ trung học lớn nhất thời đó: trường “Gia Long” (nay là trường Nguyễn Thị Minh Khai). Tại đó, “ngày ngày, hàng trăm nữ sinh của trường hăng say tập luyện” (Lạc Hà - Phan Chấn Thanh, “Nhập môn Hiệp Khí Đạo”, trang159, “Tủ sách võ thuật” xuất bản, Sài Gòn,1970). Ngoài ra, cô Ngọc Chi còn tham gia các cuộc diễn võ, vốn là một phương sách quan trọng để phát triển phong trào Aikido.

Nữ HLV Huỳnh Anh Hoa và số 4 Duy Tân

Sau hai cô Ngọc Chi và Thanh Loan của thập niên 60 và trước hai nữ kiệt Minh Thư và Giang Khung, hai nữ nhị đẳng của thập niên 70, phải kể đến cô Huỳnh Anh Hoa, người được Đại sư giao chủ trì sân tập tại số 4 Duy Tân (thường gọi là Đạo đường Duy Tân) với danh xưng là Giám đốc kỹ thuật. Phụ tá cho cô Anh Hoa thời đó là HLV đàn anh (huyền đai năm 1970) tên Lý Văn Minh, một HLV tài ba và đức độ, người đã khai sinh ra CLB Aikido Q5 năm 1979, và vì vậy, là người có công đầu trong việc phục hồi sinh hoạt Aikido, từ sau năm 1975. Sở dĩ cô Huỳnh Anh Hoa được chọn đứng đầu Đạo đường Duy Tân có lẽ một phần là do vị thế xã hội: cô là một nhà trí thức trẻ, có trình độ và là một Dược sĩ Quốc gia. Bài thi lý thuyết ở kỹ thuật nhất đẳng của cô (về “Vòng cầu động” trong Aikido) được chọn đăng trong “Giai phẩm xuân Hiệp khí đạo” 1972. Cô Anh Hoa cũng chính là chất xúc tác giúp cho sinh hoạt Aikido tại Sài Gòn vào những năm 1971-1975 trở nên khởi sắc và sôi nổi.

Tiếp nối các bậc đàn chị cân quắc nữ nhi là các anh thư của thập niên 80 và 90: Đoàn Thị Minh Châu, Phạm Thị Huỳnh Nga, Thái Thị Kim Yến, Võ Thị Bạch Yến, Huỳnh Kim Hồng, Nguyễn Vũ Thanh Thảo, Tạ Thị Lâm Thảo, Đặng Ngọc Loan Anh,…

Trơ gan trước giông bão

Minh Châu và Minh Phương là hai trong "Ngũ long công chúa" của cố võ sư Đoàn Chí Công. Cả hai đều xinh đẹp, duyên dáng, công dung ngôn hạnh vẹn toàn. Và cả hai đều là huyền đai Aikido. Trong một cuộc thi sắc đẹp tại Tp. Hồ Chí Minh đầu thập niên 90, trong phần thi ứng xử, khi được hỏi làm sao giữ được dáng vẻ thanh tú mà khỏe mạnh, hoạt năng, Minh Phương đã đáp: “Đó là nhờ tôi luyện tập môn võ Aikido hằng ngày”. Lẽ tất nhiên cô được khán giả là dân Aikido vỗ tay nồng nhiệt. Có lẽ vì vậy mà số võ sinh nữ tại các sân tập Aikido tăng lên đáng kể.

Năm 1982, khi Đạo đường Aikido Đakao (giai đoạn đó gọi là “CLB võ thuật phường 5, Q.1”) được phục hoạt, Minh Châu đã cùng với phu quân là Nguyễn Minh Phi tích cực tham gia, một người với tư cách là thư ký CLB, người kia là HLV môn Taekwondo. Và cả hai cùng bắt đầu tập luyện Aikido. Năm 1984, khi võ sư Trương Văn Lương mở lớp Aikijo đầu tiên tại Việt Nam, HLV Nguyễn Minh Phi và Đỗ Bá Hậu đã hăng hái theo học. Lớp còn có sự tham gia của những tay kiệt xuất như Đào Chiến, Nguyễn Tường, Trần Duy Phương,… đó là chưa kể các bậc thầy thời đó như Võ sư Nguyễn Tăng Vinh, Đoàn Chí Công,… Minh Châu không những là thư ký của CLB, mà còn tổ chức căn-tin phục vụ các thầy trò CLB. Đây không phải là một việc làm nhàn hạ, vì CLB có lúc đón tiếp gần 600 môn sinh.

Mọi chuyện đang tiến triển tốt đẹp thì tai họa ập xuống trên người vợ trẻ trung, yêu đời là Minh Châu. Trong một chuyến đi Long Hải, tập thể do chính Minh Phi và Minh Châu tổ chức cho Vs, HLV và môn sinh CLB, Minh Phi bất ngờ bị đột tử ngay trên bãi biển, trong khi đi tìm con là Minh Phan. Nỗi đau tâm hồn và những khó khăn vật chất không làm Minh Châu ngã gục. Cô vẫn lên sân tập, và như để chém tan cám dỗ của tang thương, tuyệt vọng, cô lăn xả vào tập, hăng say và cuồng nhiệt hơn trước. Chính sau giai đoạn cam go này, cô đã được trao huyền đai đệ nhất đẳng và đồng thời, dần dần trở lại với bình ổn tâm hồn. Cô tham gia dạy ngoại ngữ (Pháp ngữ và Anh ngữ) tại trung tâm ngoại ngữ nổi tiếng nhất thời đó là Trung tâm Đại học Tổng hợp Tp. Hồ Chí Minh. Và gặt hái rất nhiều thành quả xuất sắc. Cô cũng tổ chức những cuộc dã ngoại, picnic cho các lớp Aikido, và cho cả các Vs, HLV (Đoàn gia trang Thủ Đức, vườn cây Hoàng Quý - Xuân Đào, vườn phong lan xa lộ Giang Khung,…). Vào cuối thập niên 1980, cô Minh Châu đã giúp tạo ra không khí ấm áp, thân tình cho các Vs, HLV Aikido Q.1 và Tp. Hồ Chí Minh.

Mở sân Aikido tại Cát Lái

Đoàn Thị Minh Châu có một người chị em họ là Phạm Thị Huỳnh Nga, xứng đáng được nể trọng như là một Hiệp Khí nữ kiệt. Như là một đầu tàu trong gia đình, Huỳnh Nga đã kéo theo cả bộ tộc vào tham gia hoạt động Aikido Q.1. Cùng với Minh Châu, Thanh Xuân (giảng viên Đại học Khoa học, Tp. Hồ Chí Minh), cô là học trò của "Khô Vinh Đại sư" tại Đạo đường Đakao, và sau đó là tại sân Nguyễn Du. Đây là giai đoạn mà “72 đường Tịch tà kiếm phổ” được Đại sư ân cần trao lại cho các cô. Sau khi cô Minh Châu bắt tay vào việc lập nghiệp (du lịch, thương mại), và cô Thanh Xuân theo gia đình xuất dương sang Hoa Kỳ, Huỳnh Nga trở thành trụ cột cho những hoạt động trong và ngoài sân tập của Aikido Q.1, do Võ sư Hoàng Kim Cương làm trưởng bộ môn. Từ các lễ nghi quanh năm như Tết Nguyên Đán, Tết Trung thu, Lễ giỗ Tổ, đến các ngày sinh nhật, tiệc khao đai .v.v.. đều có bàn tay của Phạm Thị Huỳnh Nga.

Khoảng đầu thập niên 90, cô tậu một khu đất lớn tại Cát Lái và thành lập một Home dojo tại nhà. Các em bé đủ mọi giai tầng xã hội được hướng dẫn vào Aikido trong một bầu không khí ấm áp tình người. Cứ mỗi hai tháng, cô lại mời các thầy từ Sài Gòn về chấm thi lên cấp.

Nhằm phát triển phong trào Aikido tại Q2, cô tham gia tổ chức biểu diễn, và mời anh em Tenryu Aikido chung sức nhân dịp Trung tâm TDTT Q.2 phát động sinh hoạt hè năm 1993.

Cuộc diễn võ đã thành công ngoài sức tưởng tượng với sự tham gia của các Vs, HLV: Bùi Thế Cần, Đỗ Đặng Phong, Ngô Khắc Hoàng, Bùi Xuân Nguyên Lượng, Nguyễn Vũ Thanh Thảo, Bùi Ngọc Bàn Sơn, Lâm Đăng Khoa, Lâm Đăng Khôi Nguyên,… Có cả một Việt kiều từ Pháp bị khuyết tật do tai nạn xe hơi, cũng tham gia biểu diễn bài Tenryu no Jokata.

Trong cuộc họp với Ban giám đốc Trung tâm TDTT Q.2 sau đó, bộ môn Aikido đã dược chính thức công nhận tại địa bàn quận và cô Huỳnh Nga là Quyền trưởng bộ môn.

Cô Huỳnh Nga có một người em gái cũng năng nổ và đam mê Aikido không kém chị. Đó là HLV Phạm Thị Tươi. Kỳ thi lên đai cuối năm 1994 có ba nữ thí sinh: Huỳnh Kim Hồng, Thái Thị Kim Yến và Phạm Thị Tươi, tham gia khóa thi tam đẳng đầu tiên do Hội Aikido Tp. Hồ Chí Minh tổ chức. Bên cạnh các bậc mày râu như HLV Long Phương (em ruột của cố HLV Minh Phi, đã nói ở trên), Ngô Lập Nhân, Nguyễn Văn Linh, Đoàn Phú Hiệp, Lê Kim Hà, Nguyễn An Dũng,… cả ba nữ HLV đã hoàn thành xuất sắc các bài thi và trúng tuyển loại giỏi.

Vào thời đó, hai cô Tươi và Kim Yến là HLV lớp thiếu nhi tại Đạo đường Aikido Đakao. Cả hai hòa hợp huấn luyện thật nhuần nhuyễn và đã đào tạo không ít huyền đai cho Aikido thành phố. Từ sau 1995, các biến cố tác động lên Đạo đường Đakao và một loạt thay đổi đã diễn ra, trong đó các vấn đề kinh tế, tình cảm, gia đình, có tạo một số ảnh hưởng quyết định.

Cô Kim Yến, với sự trợ giúp của người đệ tử thân tín là Nguyễn Thị Hạnh, đã mở sân tập cho các em thiếu niên tại “Nhà thiếu nhi” thành phố. Niềm đam mê võ thuật của cô đã không phai mờ theo tháng năm và đã biến thành một yêu cầu của tâm thể (psycho-somatique). Năm 1999, cùng với một nhóm nhỏ những HLV đã từng tham gia khoá tam đẳng (1994), cô Kim Yến lại xuất sắc đậu tứ đẳng huyền đai Aikido trong một cuộc thi có nhiều sự cố và tai nạn.

Về phía mình, cô Kim Hồng cũng đã tham gia khoá tứ đẳng một cách oanh liệt, và chứng tỏ nữ nhi cũng kiệt xuất không kém các trang nam nhi hảo hán. Sau thời gian về đầu quân cho Đạo đường Aikido Đakao, trong vai trò HLV và thư ký Đạo đường, cô đã can đảm đứng lên thành lập sân riêng, “Tenryo dojo” và chủ trì Đạo đường “Thiên Lương” cho đến ngày nay, vượt qua bao nhiêu khó khăn thử thách. Hiện nay, cô được mời tham gia phụ tá giảng huấn cho Hội Aikido Tp. Hồ Chí Minh, cũng như cô Kim Yến.

Hơn cả đấng mày râu

Tại quận I, còn có một nữ HLV đáng được xem là một nữ nhi cân quắc. Vừa chân ướt chân ráo lên sân Đạo đường Aikido, cô đã bị tai nạn gãy xương vai do tập Ukemi không đúng cách. Chỉ ba tháng sau tai nạn, cô lại lên sân tập. Và lại bị gãy cùng một nơi như lần trước. Có lẽ đa số môn sinh, kể cả đám mày râu cũng đã từ bỏ Aikido.

Nhưng cô Như Liên không phải là bất cứ ai khác. Sáu tháng sau cô lại lên sân. Và gần ba năm sau cô thi lên nhất đẳng. Là một người có văn tài, giỏi ngoại ngữ, cô tham gia dịch thuật và đã có những công trình được xuất bản, dịch từ các Đại sư Tohei, Tissier, Mantovani,… Đó là chưa kể những bài báo dịch từ các tạp chí ngoại quốc cho “Sổ tay võ thuật” của nhà báo Phương Tấn.

Năm 1997, cô đã tổ chức lớp học cho các em khiếm thị của trường “Bừng Sáng”. Cũng năm đó, cùng với Võ sư Bùi Thế Cần, cô tham gia “Cuộc Hội ngộ hữu hảo Aikido Á Châu” tổ chức tại Bangkok. Sau đó, cùng với lớp kiếm Đạo đường Aikido Đakao và một số thân hữu của Đạo đường như Giáo sư Tăng Kim Tây, nữ nhiếp ảnh gia Đào Hoa Nữ,… cô tham gia chuyến viễn du ra miền Trung, giao lưu với Aikido Huế. Sau này, khi vào làm việc tại bệnh viện Pháp–Việt (FV), cô đã tổ chức lớp Aikido thiếu nhi cho con em các nhân viên tại bệnh viện. Năm 2001, khi còn dạy tại Đại học Văn Hiến, cô đã phát động phong trào Aikido tại đó, và đã có một lớp Aikido tại Đạo đường Đakao dành cho sinh viên Văn Hiến. Tuy lớp chỉ tồn tại trong một thời gian ngắn, một số võ sinh đã kiên trì tiếp tục nhiều năm sau đó.

Đối với các bạn bè đồng môn Đông Nam Á, hai cô gái được họ biết nhiều nhất của Aikido có lẽ là Đặng Thị Loan Anh và Nguyễn Vũ Thanh Thảo.

(còn tiếp)

Chân dung các "nữ hiệp" :